નવી દિલ્હી : દિવાળી, છઠ્ઠ પૂજા અને દુર્ગા પૂજા જેવા આગામી મોટા તહેવારોની મોસમમાં વતન પહોંચવા ઈચ્છતા કરોડો મુસાફરો માટે રેલ્વેમાં કન્ફર્મ ટિકિટ મેળવવી સૌથી મોટો માથાનો દુખાવો બની ગઈ છે. નિયમિત ટ્રેનોમાં મહિનાઓ અગાઉથી વેટિંગ લિસ્ટ ખૂબ વધી ગયું હોવાથી ભારતીય રેલ્વે દ્વારા મુસાફરોના ધસારાને પહોંચી વળવા "ફેસ્ટિવલ સ્પેશિયલ ટ્રેનો" ચલાવવાનો નિર્ણય લેવાયો છે. જોકે, ફેસ્ટિવલ સ્પેશિયલ અને નિયમિત ટ્રેનો વચ્ચે ભાડા, મુસાફરીના સમય અને સુવિધાઓમાં નોંધપાત્ર તફાવત હોવાથી મુસાફરો માટે યોગ્ય ટ્રેનની પસંદગી કરવી અત્યંત મહત્વપૂર્ણ બની ગઈ છે.

બંને પ્રકારની ટ્રેનોના ભાડાની સરખામણી કરવામાં આવે તો રેગ્યુલર ટ્રેનમાં મુસાફરો પાસેથી સામાન્ય રેલ્વે દર વસૂલવામાં આવે છે, જ્યારે ફેસ્ટિવલ સ્પેશિયલ ટ્રેનોમાં મુસાફરી કરવાથી ખિસ્સા પર વધુ ભાર પડે છે. તહેવારો દરમિયાન ભીડને નિયંત્રિત કરવા માટે કરવામાં આવતી વિશેષ વ્યવસ્થાના ભાગરૂપે આ ટ્રેનોમાં 'સ્પેશિયલ ચાર્જ' ઉમેરવામાં આવે છે. આ વધારાના સરચાર્જને કારણે ફેસ્ટિવલ સ્પેશિયલ ટ્રેનોની ટિકિટ નિયમિત ટ્રેન કરતાં ૧૦ થી ૩૦ ટકા સુધી વધુ મોંઘી હોય છે.

સમયપાલનની દ્રષ્ટિએ પણ નિયમિત અને સ્પેશિયલ ટ્રેનો વચ્ચે મોટો તફાવત જોવા મળે છે. રેલ્વે ટ્રેક પર નિયમિત ટ્રેનોને હંમેશા પ્રથમ પ્રાથમિકતા આપવામાં આવે છે અને રૂટ ક્લિયરન્સમાં તેમને અગ્રતા મળતી હોવાથી તે મોટાભાગે નિર્ધારિત સમયે ગંતવ્ય સ્થાને પહોંચે છે. બીજી તરફ, સ્પેશિયલ ટ્રેનોને નિયમિત ટ્રેનોને રસ્તો આપવા માટે વચ્ચેના સ્ટેશનો પર રોકી દેવામાં આવતી હોવાથી તે અપેક્ષિત સમય કરતાં વધુ મોડી પડવાની શક્યતા રહે છે.

મુસાફરી દરમિયાન મળતી સગવડો અંગે જોઈએ તો નિયમિત ટ્રેનોમાં મુસાફરોને આધુનિક LHB કોચ અને પેન્ટ્રી કાર જેવી ખાણીપીણીની સગવડ આસાનીથી ઉપલબ્ધ થાય છે. પરંતુ તહેવારોની ખાસ ટ્રેનોમાં રેલ્વે ઘણીવાર જૂના ICF કોચનો ઉપયોગ કરે છે તેમજ આ ટ્રેનોમાં પેન્ટ્રી કારનો અભાવ હોવાની શક્યતા વધુ હોય છે. આથી સ્પેશિયલ ટ્રેનમાં મુસાફરી કરતા પ્રવાસીઓને પોતાનો ખોરાક અને પીવાનું પાણી સાથે રાખવાની સલાહ આપવામાં આવે છે.

મુસાફરોએ પોતાની જરૂરિયાત મુજબ ટ્રેનની પસંદગી કરવી જોઈએ; જો અગાઉથી પ્લાનિંગ કર્યું હોય અને બજેટમાં મુસાફરી કરવી હોય તો નિયમિત ટ્રેન શ્રેષ્ઠ છે, પરંતુ જો અચાનક મુસાફરી કરવાની થાય અને કન્ફર્મ સીટ ન મળતી હોય તો થોડું વધુ ભાડું ચૂકવીને સ્પેશિયલ ટ્રેન પસંદ કરવી વધુ ડહાપણભર્યું છે. ખાસ કરીને ઉત્તર પ્રદેશ, બિહાર અને પૂર્વાંચલ તરફ જતા મુસાફરોની ભારે ભીડને ધ્યાનમાં રાખીને રેલ્વે દ્વારા તે રૂટ પર સૌથી વધુ સ્પેશિયલ ટ્રેનો ચલાવવામાં આવી રહી છે.

તહેવારોની મોસમમાં મુસાફરી સરળ બનાવવા માટે રેલ્વે તંત્ર દ્વારા IRCTC પોર્ટલ અને મોબાઈલ એપ પર નવી સ્પેશિયલ ટ્રેનોની અપડેટ સતત જાહેર કરવામાં આવી રહી છે. મુસાફરોને સલાહ આપવામાં આવે છે કે તેઓ નવી જાહેર થતી ટ્રેનો પર નજર રાખે જેથી તાત્કાલિક કન્ફર્મ ટિકિટ બુક કરાવી શકાય. રેલ્વેના આ પગલાથી તહેવારોમાં પોતાના ઘરે જતાં પ્રવાસીઓની મુસાફરી વધુ સુગમ બને તેવી અપેક્ષા રાખવામાં આવી રહી છે.