એપ્રિલ-જૂન ક્વાર્ટરમાં ભારતનો 7.8 ટકાનો GDP વૃદ્ધિદર મજબૂત આર્થિક વૃદ્ધિ દર્શાવે છે, પરંતુ હવે તેણે પ્રશ્નો ઉભા કર્યા છે. જોકે, સરકારે પણ જવાબ આપ્યો છે. સરકારે જણાવ્યું હતું કે એપ્રિલ-જૂન ક્વાર્ટરમાં 7.8 ટકાનો વૃદ્ધિદર મજબૂત આર્થિક ઉત્પાદન ડેટા પર આધારિત છે.

    વાસ્તવમાં, ભૂતપૂર્વ નાણા અને આર્થિક બાબતોના સચિવ સુભાષ ચંદ્ર ગર્ગના મતે, 7.8 ટકાના આર્થિક વૃદ્ધિદરને સાવધાનીપૂર્વક જોવાની જરૂર છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે જે આધાર સામે તેની તુલના કરવામાં આવી રહી છે તે નવી GDP શ્રેણી હેઠળ બદલાઈ ગયો છે. બિઝનેસ ટુડે સાથેની એક મુલાકાતમાં, ગર્ગે જણાવ્યું હતું કે ગયા નાણાકીય વર્ષના પ્રથમ ત્રિમાસિક ગાળા માટેનો વાસ્તવિક GDP ડેટા નવી શ્રેણી હેઠળ ઉપલબ્ધ નહોતો. તેથી, બંને આંકડાઓની સીધી સરખામણી કરવામાં સાવધાની રાખવી જોઈએ. 

  ભૂતપૂર્વ નાણા સચિવનો દાવો છે કે જો ગયા વર્ષના જૂન ક્વાર્ટર માટેનો કુલ સ્થાનિક ઉત્પાદન (GDP) આશરે ₹86 લાખ કરોડથી ઘટાડીને ₹80 લાખ કરોડ ન કરવામાં આવ્યો હોત, તો વર્તમાન ભાવે પ્રથમ ત્રિમાસિક ગાળાનો વૃદ્ધિદર લગભગ 2.6 ટકા હોત. હવે સરકારે ₹6 લાખ કરોડના તફાવત અંગે સ્પષ્ટતા કરી છે.

   સરકારે ચાલુ નાણાકીય વર્ષના પ્રથમ ત્રિમાસિક ગાળાના આર્થિક વિકાસ દર અંગેના પ્રશ્નોને સંપૂર્ણપણે નકારી કાઢ્યા છે. સરકાર કહે છે કે નવીનતમ GDP અંદાજોની સરખામણી જૂની અને સુધારેલી શ્રેણી સાથે સફરજન અને નારંગીની તુલના કરવા જેવું છે.

   આંકડા અને કાર્યક્રમ અમલીકરણ મંત્રાલયના સચિવ સૌરભ ગર્ગે કહ્યું કે આ દલીલ સાચી નથી કારણ કે તે સ્થિર ભાવોને બદલે વર્તમાન ભાવે ડેટાની તુલના કરે છે. વધુ મહત્ત્વની વાત એ છે કે, ₹86.05 લાખ કરોડનો આંકડો 2011-12 ના આધાર વર્ષ સાથે જૂની GDP શ્રેણી સાથે સંબંધિત છે, જ્યારે નવીનતમ અંદાજ 2022-23 ના આધાર વર્ષ સાથે નવી શ્રેણી હેઠળ તૈયાર કરવામાં આવ્યા હતા. તેમણે કહ્યું કે સ્ટીલ, સિમેન્ટ અને ઓટોમોબાઇલ્સ જેવા વિવિધ ક્ષેત્રોમાં ઉત્પાદનમાં મજબૂત વૃદ્ધિ નોંધાઈ છે. તેથી, જૂની અને નવી GDP શ્રેણીના ડેટાને જોડીને વૃદ્ધિ દર પર પ્રશ્ન ઉઠાવવો દુર્ભાગ્યપૂર્ણ છે

    GDP ડિફ્લેટર સમગ્ર અર્થતંત્રમાં ભાવમાં ફેરફારને માપે છે અને તે વર્તમાન ભાવે વાસ્તવિક GDP અને GDP ના ગુણોત્તર પરથી મેળવવામાં આવે છે. તેનાથી વિપરીત, ગ્રાહક ભાવ સૂચકાંક (CPI) ઘરગથ્થુ વપરાશની વસ્તુઓના સમૂહના ભાવને માપે છે, જ્યારે જથ્થાબંધ ભાવ સૂચકાંક (WPI) મુખ્યત્વે માલ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે અને સેવાઓને બાકાત રાખે છે. GDP ડિફ્લેટર સમગ્ર અર્થતંત્રમાં ભાવની અસરને પ્રતિબિંબિત કરે છે, જેમાં રોકાણ, સરકારી ખર્ચ, નિકાસ અને સેવાઓની વિશાળ શ્રેણીનો સમાવેશ થાય છે. મંત્રાલયે જણાવ્યું હતું કે કુલ સ્થાનિક ઉત્પાદનના આંકડા સુધી પહોંચવા માટે કોમોડિટી અથવા જૂથ સ્તરે 300 થી વધુ વિવિધ ભાવ ડિફ્લેટરનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. તેથી, ગર્ભિત GDP ડિફ્લેટર CPI અથવા WPI સાથે સુસંગત હોવું જરૂરી નથી.