​બેંગલુરુ: ભારતીય અવકાશ સંશોધન સંસ્થા (ઈસરો) તેના અત્યંત મહત્વકાંક્ષી અને ભારતની પ્રથમ માનવ અવકાશ ઉડાન યોજના 'ગગનયાન' મિશનને વાસ્તવિકતામાં બદલવા માટે સતત અને કટિબદ્ધ રીતે આગળ વધી રહી છે. આ દિશામાં એક મોટું પગલું ભરતા, ઈસરોએ તાજેતરમાં ગગનયાનના ક્રૂ મોડ્યુલ (સીએમ) સિસ્ટમ્સ માટે ત્રણ મુખ્ય અને નિર્ણાયક ક્વોલિફિકેશન પરીક્ષણો સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ કર્યા છે. આ પરીક્ષણો અવકાશયાત્રીઓની સુરક્ષિત પરત વાપસી અને મિશન દરમિયાન મોડ્યુલની કાર્યક્ષમતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ હતા.

​ઈસરો દ્વારા કરવામાં આવેલા આ ત્રણ મુખ્ય પરીક્ષણોમાં ક્રૂ મોડ્યુલ અપરાઈટિંગ સિસ્ટમ (CMUS) માટે ફ્લોટ ઇન્ફ્લેશન ટેસ્ટ, ક્રૂ મોડ્યુલ સર્વિસ મોડ્યુલ કનેક્ટ એન્ડ ડિસ્કનેક્ટ સિસ્ટમ (CSCDS) ની અમ્બિલિકલ સેપરેશન ટેસ્ટિંગ, અને એપિક્સ કવર સેપરેશન લોડ્સ માટે ક્રૂ મોડ્યુલ સ્ટ્રક્ચર ક્વોલિફિકેશન ટેસ્ટનો સમાવેશ થાય છે.

​પરીક્ષણના મુખ્ય પાસાઓ:

​૧. ક્રૂ મોડ્યુલ અપરાઈટિંગ સિસ્ટમ (CMUS) ફ્લોટ ઇન્ફ્લેશન ટેસ્ટ: આ પરીક્ષણનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય એ સુનિશ્ચિત કરવાનો હતો કે જ્યારે ક્રૂ મોડ્યુલ સમુદ્રમાં ઉતરાણ કરે, ત્યારે તે સીધું રહે. ઘણીવાર દરિયાની સ્થિતિને કારણે કેપ્સ્યુલ ઊંધી કે આડી થઈ શકે છે. ઈસરોએ કોલ્ડ-ગેસ ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરીને ફ્લોટેશન સિસ્ટમ વિકસાવી છે, જે ગેસ ભરાતાની સાથે જ કેપ્સ્યુલને સીધી કરી દે છે. પરીક્ષણ દરમિયાન, સિસ્ટમ તેની નિર્ધારિત કાર્યક્ષમતા અને સમય મર્યાદામાં સફળતાપૂર્વક કામ કરતી જોવા મળી હતી.

​૨. અમ્બિલિકલ સેપરેશન ટેસ્ટ (CSCDS): આ સિસ્ટમ ક્રૂ મોડ્યુલ અને સર્વિસ મોડ્યુલ વચ્ચે જોડાણનું કામ કરે છે, જેના દ્વારા વીજળી અને ડેટાની આપ-લે થાય છે. પૃથ્વીના વાતાવરણમાં ફરી પ્રવેશતા પહેલા, બંને મોડ્યુલનું એકબીજાથી અલગ થવું ખૂબ જરૂરી છે. પરીક્ષણ દરમિયાન, સર્વિસ મોડ્યુલ સાથે જોડાયેલ 'ક્રૂ સર્વિસ અમ્બિલિકલ-૨' (CSU-2) નું સુરક્ષિત રીતે અલગ થવાનું સફળ પ્રદર્શન કરવામાં આવ્યું હતું, જે ક્રૂ મોડ્યુલની માળખાગત સ્થિરતાને પણ સુનિશ્ચિત કરે છે.

​૩. એપિક્સ કવર સેપરેશન લોડ ટેસ્ટ: એપિક્સ કવર એ એક સુરક્ષા કવચ છે જે મિશન દરમિયાન પેરાશૂટ અને અન્ય ઉપ-પ્રણાલીઓને સુરક્ષિત રાખે છે. ક્રૂ મોડ્યુલ જ્યારે પેરાશૂટ દ્વારા ઉતરાણ કરતું હોય, ત્યારે તેના થોડા સમય પહેલા આ કવરને અલગ કરવું પડે છે. ઈસરોએ એક વિશેષ ટેસ્ટિંગ રિગ દ્વારા આ કવર અલગ થતી વખતે સર્જાતા દબાણને ચકાસ્યું હતું, જેમાં ક્રૂ મોડ્યુલના માળખાએ નિર્ધારિત સુરક્ષિત મર્યાદાઓ કરતાં ૧.૭૫ ગણા લોડને સહન કરીને તેની મજબૂતી સાબિત કરી હતી.

​આ સફળ પરીક્ષણો બાદ હવે ઈસરો ગગનયાન મિશનના આગામી તબક્કાઓ તરફ મજબૂતીથી આગળ વધી રહ્યું છે. અવકાશયાત્રીઓની સુરક્ષા માટે કરવામાં આવેલી આ અદ્યતન તૈયારીઓ ભારતને વિશ્વના તે ગણ્યાગાંઠ્યા દેશોની હરોળમાં મૂકવાની ક્ષમતા ધરાવે છે જેઓ પોતાની ટેકનોલોજીથી માનવને અવકાશમાં મોકલી શકે છે.