નવી દિલ્હી :અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચેના સંકટ વચ્ચે હવે પેટ્રોલ-ડીઝલના અછતનું મોટું સંકટ આવી ચઢ્યું છે. સ્થિતિ એવી છે કે, ભારતની ઓઈલ કંપનીઓ ગમે ત્યારે પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ વધારી દેશે. અત્યાર સુધી કરોડોમાં કમાતી ઓઈલ કંપનીઓનો નફો ત્રણ મહિનામાં એકાએક ઘટી ગયો છે. આ કારણે ગમે ત્યારે પેટ્રોલ-ડીઝલમાં ભાવ વધારાની જાહેરાત થઈ શકે છે. તો આ સાથે જ ગેસ સિલિન્ડરના ભાવમાં પણ વધારો થઈ શકે છે. આ પહેલાં આરબીઆઈના ગર્વનર અને પેટ્રોલિયમ મંત્રી હરદીપ પુરી પણ પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં વધારો થશે એના સંકેત આપી ચૂક્યા છે. મોદીની અપીલ પણ આ ભાવ વધારાને આભારી છે. સરકારે સોગઠા ગોઠવી લીધા છે પણ ફક્ત પાસા ફેંકવાની વાર છે. 

બ્લૂમબર્ગનો રિપોર્ટસ કહે છે કે, પેટ્રોલિયમ કંપનીઓ હાલ ભારે નુકસાનનો સામનો કરી રહી છે. વૈશ્વિક સ્તરે ક્રુડ ઓઈલના વધી રહેલા ભાવનો કારણે દેશમાં ઈંધણ અને એલપીજી વેચવું એટલે ઓઈલ કંપનીઓ માટે ખોટનો ધંધો બન્યું છે. આ ખોટ હવે ધીરે ધીરે વધી રહી છે, હવે ઓઈલ કંપનીઓને પોસાય તેમ નથી. જેને કારણે તેલ કંપનીઓ પોતાનું નુકસાન ઘટાડવાનો પ્રયાસ કરશે, જેને પગલે પેટ્રોલ-ડીઝલ અને એલપીજી હજી મોંઘા થઈ શકે છે. 

તાજેતરમાં પેટ્રોલિયમ વિભાગના મંત્રી હરદીપ પુરીએ માહિતી આપતા જણાવ્યું કે, હાલ ઓઈલ કંપનીઓ પેટ્રોલ પર 14 રૂપિયા પ્રતી લીટર અને ડીઝલ પર 42 રૂપિયા પ્રતિ લીટરની ખોટ કરી રહી છે. તો બીજી તરફ ગેસ સિલિન્ડર પર 674 રૂપિયાનું નુકસાન ભોગવી રહી છે. જો આ નુકસાનનું પ્રમાણ વધતુ રહ્યું તો ભવિષ્યમાં હજી મોટા પડકારોનો સામનો કરવો પડી શકે છે. 

ICRAનો અંદાજ છે કે, "કૂડ ઓઇલના ભાવ $120 થી $125 પ્રતિ બેરલ પર, માર્કેટિંગ કંપનીઓને ઇંધણ અને સ્થાનિક LPG વેચાણ પર દરરોજ આશરે ₹1,000 કરોડનું નુકસાન થાય છે. હાલ વડાપ્રધાનનું કાર્યાલય, નાણા મંત્રાય તથા આરબીઆઈના અધિકારીઓ પણ આ અંગે ચર્ચા વિચારણા કરી રહ્યા છે. જોકે, હજી સુધી કોઈ નિર્ણય લેવાઈ શકાયો નથી. 

હવે એ જોઈએ કે સંકટ વચ્ચે દેશ પાસે હાલ કેટલો જથ્થો ઉપલબ્ધ છે, અને તે કેટલો ચાલી શકે છે. ભારત પાસે મેંગલુરુ, પાદુર અને વિશાખાપટ્ટનમમાં ક્રુડ ઓઈલ સાચવવાની સુવિધા છે. જ્યાં આંકડા અનુસાર, હાલ અંદાજે 64% (3.37 MMT) સ્ટોક છે.  દેશમાં આ સમયે 60 દિવસના ક્રૂડ ઓઈલનો, 45 દિવસનો કુદરતી ગેસ અને 45 દિવસનો એલપીજી સંગ્રહ કરી શકાય એટલી ક્ષમતા છે.

ભારતમાં રોજ 50 લાખ ક્રુડ ઓઈલ જથ્થાનો વપરાશ છે. જેને ખરીદવાનો ખર્ચ અંદાજે 3141 કરોડ રૂપિયા હતો. જે હવે વધીને 4760 કરોડ થઈ ગયો છે. એટલે કે, રોજિંદા ખર્ચમાં લીધો 1619 કરોડનો વધારો થઈ રહ્યો છે. જો યુદ્ધની સ્થિતિ હજી પણ વણસી તો આ આંકડો હજી વધી શકે છે.