નવી દિલ્હી: ભારતમાં ઓનલાઈન ખાદ્ય પદાર્થો અને ગ્રોસરીની ઝડપી ડિલિવરી કરતા ક્વિક કોમર્સ સેક્ટરની અગ્રણી કંપની સ્વિગી ઇન્સ્ટામાર્ટ (Swiggy Instamart) કાયદાકીય મુશ્કેલીમાં મુકાઈ છે. દેશમાં ખાદ્ય પદાર્થોની ગુણવત્તા અને સુરક્ષા પર દેખરેખ રાખતી કેન્દ્રીય સંસ્થા ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ્સ ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયા (FSSAI) દ્વારા કંપનીને એક કડક કારણદર્શક નોટિસ ફટકારવામાં આવી છે. ઇન્સ્ટામાર્ટના ડાર્ક સ્ટોર્સ અને ડિલિવરી નેટવર્કમાંથી ગ્રાહકોને એક્સપાયરી ડેટ (વપરાશની સમયમર્યાદા પૂરી થઈ ગઈ હોય તેવા) અને દૂષિત ખાદ્ય પદાર્થો સપ્લાય કરવામાં આવતા હોવાની વ્યાપક ફરિયાદો અને તપાસના આધારે આ મોટી કાર્યવાહી કરવામાં આવી છે.

એફએસએસએઆઈ (FSSAI) ને લાંબા સમયથી ગ્રાહકો તરફથી ઓનલાઈન ડિલિવરી પ્લેટફોર્મ્સ વિરુદ્ધ સડેલા શાકભાજી, ફૂગ વળેલા પદાર્થો અને એક્સપાયર થઈ ગયેલી પેકેજ્ડ વસ્તુઓ મોકલવામાં આવતી હોવાની ફરિયાદો મળી રહી હતી. વિભાગ દ્વારા કરવામાં આવેલા ચોક્કસ વેરિફિકેશન અને સરપ્રાઈઝ ઈન્સ્પેક્શન દરમિયાન સ્વિગી ઈન્સ્ટામાર્ટના કેટલાક ગોડાઉનોમાં સ્ટોરેજ અને સ્વચ્છતાના નિયમોનું ઉલ્લંઘન થતું હોવાનું સામે આવ્યું હતું. ગ્રાહકોની સુવિધાના નામે માત્ર 10 થી 15 મિનિટમાં ડિલિવરી કરવાના ચક્કરમાં કંપની ખાદ્ય સુરક્ષાના મૂળભૂત પ્રોટોકોલ અને કાયદાકીય માપદંડોને નેવે મૂકી રહી હોવાનું પ્રાથમિક તપાસમાં બહાર આવ્યું છે.

આ નોટિસમાં ફૂડ સેફ્ટી ઓથોરિટીએ સ્વિગી ઇન્સ્ટામાર્ટને ખાદ્ય સુરક્ષા કાયદાની વિવિધ કલમો હેઠળ દોષિત ગણાવીને પૂછ્યું છે કે, ગ્રાહકોના સ્વાસ્થ્ય સાથે ગંભીર ચેડાં કરવા બદલ કંપનીનું લાયસન્સ કેમ રદ ન કરવું અથવા તેમની સામે દંડાત્મક કાયદાકીય કાર્યવાહી કેમ ન કરવી. કંપનીને આ બાબતે પોતાનો વિગતવાર ખુલાસો રજૂ કરવા માટે ચોક્કસ સમયમર્યાદા આપવામાં આવી છે. એફએસએસએઆઈ એ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ઓનલાઈન પ્લેટફોર્મ હોય કે ઓફલાઈન દુકાનદારો, ભારતીય નાગરિકોના સ્વાસ્થ્ય અને જીવના જોખમે કોઈપણ પ્રકારની વ્યાપારિક બેદરકારી સહન કરવામાં આવશે નહીં.

ઝડપથી વિકસતા ક્વિક કોમર્સ ઉદ્યોગ માટે આ નોટિસ એક મોટા ચેતવણીરૂપ સંકેત સમાન છે. સ્વિગી ઇન્સ્ટામાર્ટ ઉપરાંત બ્લિંકિટ, ઝેપ્ટો અને બિગબાસ્કેટ જેવા પ્લેટફોર્મ્સ વચ્ચે અત્યારે બજારમાં ગ્રાહકો મેળવવા માટે તીવ્ર સ્પર્ધા ચાલી રહી છે. આ હરીફાઈમાં કંપનીઓ ઓર્ડર પેક કરવા અને ડિલિવરી કરવામાં ઉતાવળ કરે છે, જેના લીધે પ્રોડક્ટની ક્વોલિટી અને એક્સપાયરી ડેટ ચેક કરવાનું ચૂકી જવાય છે. સરકારી એજન્સીની આ કડક કાર્યવાહી બાદ હવે તમામ ઓનલાઈન કંપનીઓએ પોતાના વેરહાઉસ અને ડાર્ક સ્ટોર્સમાં માલની ચકાસણી માટે કડક આંતરિક સિસ્ટમ ઊભી કરવી પડશે.

આ મામલે ગ્રાહક સુરક્ષા સંગઠનોએ પણ એફએસએસએઆઈના પગલાંને આવકાર્યું છે. ડિજિટલ યુગમાં લોકો સુવિધા માટે ઓનલાઈન સામાન મંગાવે છે, પરંતુ બગડેલો કે કેમિકલયુક્ત ખોરાક ડિલિવર થવાના કારણે ફૂડ પોઈઝનિંગ જેવી ગંભીર બીમારીઓનો ભય રહે છે. ફૂડ ઓથોરિટીએ સ્વિગી ઇન્સ્ટામાર્ટને પોતાના તમામ સ્ટોર્સનું ઓડિટ કરવા અને ખામીયુક્ત સ્ટોકને તાત્કાલિક અસરથી બજારમાંથી હટાવી લેવાનો આદેશ આપ્યો છે. જો કંપની સંતોષકારક જવાબ આપવામાં નિષ્ફળ રહેશે, તો આગામી દિવસોમાં મસમોટા આર્થિક દંડથી લઈને ઓપરેશન્સ બંધ કરવા સુધીના કડક પગલાં લેવાઈ શકે છે.