નવી દિલ્હી, તા. 25 મે, 2026 દેશની રાજધાની દિલ્હી અને તેની આસપાસના NCR વિસ્તારોમાં હવે આકરી ગરમીનો નવો તબક્કો શરૂ થયો છે. ૨૫ મેથી સૂર્યના રોહિણી નક્ષત્રમાં પ્રવેશ સાથે જ 'નૌતાપા'નો પ્રારંભ થયો છે, જે ૨ જૂન સુધી ચાલશે. આ નવ દિવસો દરમિયાન આકાશમાંથી જાણે અંગારા વરસતા હોય તેવી અનુભૂતિ થશે. હવામાન વિભાગે ૨૭ મે સુધી અહીં પીળા રંગની હીટવેવ (હીટવેવ એલર્ટ) જારી કરી છે, જેના કારણે દિવસ અને રાત બંને સમયે તાપમાનમાં કોઈ રાહત મળવાની શક્યતા ઓછી છે.
શું છે નૌતાપાનું વિજ્ઞાન અને જ્યોતિષીય મહત્વ?
'નૌતાપા' શબ્દ સંસ્કૃતના 'નવ' અને 'તપ' પરથી ઉતરી આવ્યો છે, જેનો સ્પષ્ટ અર્થ થાય છે 'નવ દિવસની તીવ્ર ગરમી'. જ્યોતિષીઓ માને છે કે જ્યારે સૂર્ય રોહિણી નક્ષત્રમાં પ્રવેશ કરે છે, ત્યારે તેના કિરણો પૃથ્વી પર સીધા અને વધુ પ્રખર પડે છે. વૈજ્ઞાનિક દ્રષ્ટિકોણથી, આ સમયગાળા દરમિયાન જમીન ઝડપથી ગરમ થાય છે અને હવાનું દબાણ ઘટી જાય છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે, આ ગરમી ચોમાસાને ભારતીય ઉપખંડ તરફ ખેંચવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. જો આ નવ દિવસ દરમિયાન ગરમી વધુ હોય, તો તેને ચોમાસાના આગમન માટે એક સારો સંકેત માનવામાં આવે છે.
સ્વાસ્થ્ય અને સાવચેતી: ખાસ કરીને બાળકો અને વૃદ્ધો માટે
મેડિસિનના નિષ્ણાતો ચેતવણી આપી રહ્યા છે કે આ ૯ દિવસોમાં શરીરને હાઇડ્રેટેડ રાખવું એ સૌથી મોટી પ્રાથમિકતા હોવી જોઈએ. ખાસ કરીને બપોરે ૧૨ થી ૪ વાગ્યા વચ્ચે બહાર નીકળવાનું ટાળવું જોઈએ. જો અત્યંત આવશ્યક કામ માટે બહાર જવું પડે, તો માથું ઢાંકીને રાખવું અને હળવા સુતરાઉ કપડાં પહેરવા હિતાવહ છે.
શું ખાવું અને શું ન ખાવું?
આકરી ગરમીમાં પાચનતંત્ર નબળું પડી શકે છે, તેથી આહારમાં નીચે મુજબના ફેરફારો કરો:
•    હાઇડ્રેશન: પાણી, છાશ, નાળિયેર પાણી, લીંબુ શરબત, સત્તુનું શરબત અને મોસમી ફળોના જ્યુસનું સેવન કરો. દિવસમાં ૪ થી ૫ લીટર પાણી પીવાનું લક્ષ્ય રાખો.
•    આહાર: ભારે ખોરાકને બદલે મગની દાળની ખીચડી, દાળ-ભાત અને લીલા શાકભાજી જેવા હળવા ખોરાકને પ્રાધાન્ય આપો.
•    પરહેજ: જંક ફૂડ, બહારનો ખોરાક અને ખાસ કરીને આલ્કોહોલ (બીયર કે વાઇન) થી સંપૂર્ણ અંતર રાખો, કારણ કે તે શરીરને નિર્જળ (Dehydrate) બનાવી શકે છે.
હવામાનમાં શું ફેરફાર આવશે?
રાહતની વાત એ છે કે ૨૮ મેના રોજ એક મધ્યમ પશ્ચિમી વિક્ષેપ સક્રિય થવાની શક્યતા છે. જેના કારણે દિલ્હી-NCR ના કેટલાક ભાગોમાં વાવાઝોડા અને હળવા વરસાદની આગાહી કરવામાં આવી છે. જૂનની શરૂઆતમાં પણ હવામાનમાં ફેરફાર થવાના સંકેતો છે, જે નૌતાપાના છેલ્લા પાંચ દિવસમાં ગરમીની તીવ્રતામાં થોડો ઘટાડો કરી શકે છે.
તમારી અને તમારા પરિવારની સુરક્ષા માટે આ ગરમ દિવસો દરમિયાન સાવચેતી રાખવી જ એકમાત્ર ઉપાય છે.