બર્લિન : પશ્ચિમ યુરોપમાં વિનાશ વેર્યા બાદ હવે કુદરતનો પ્રકોપ પૂર્વ તરફ આગળ વધી રહ્યો છે. જર્મની અને પોલેન્ડમાં તાપમાનનો પારો ૪૦ ડિગ્રી સેલ્સિયસ (૧૦૪ ડિગ્રી ફેરનહીટ) ની નજીક પહોંચી જતાં લોકો ત્રાહિમામ પોકારી ઉઠ્યા છે. બ્રિટન, ફ્રાન્સ અને સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડમાં જૂન મહિનામાં જ રેકોર્ડબ્રેક ગરમી નોંધાઈ છે. પ્રારંભિક સત્તાવાર માહિતી અનુસાર, ફ્રાન્સની સરહદ નજીક જર્મનીના સારબ્રુકેનમાં તાપમાન ૪૧ ડિગ્રી સેલ્સિયસને પણ વટાવી ગયું છે, જેણે અગાઉના તમામ રેકોર્ડ તોડી નાખ્યા છે.
ફ્રાન્સમાં આ ભયંકર ગરમીના મોજાના કારણે યુવાનો અને વૃદ્ધો સહિત ડઝનેક લોકોએ પોતાનો જીવ ગુમાવ્યો છે. ગરમીની ગંભીર સ્થિતિને જોતા વહીવટીતંત્ર દ્વારા દારૂના વેચાણ પર પ્રતિબંધ મુકાયો છે, શાળાઓ બંધ કરી દેવામાં આવી છે અને જાહેર કાર્યક્રમો સ્થગિત રાખવાની ફરજ પડી છે. રવિવારે ફ્રેન્કફર્ટમાં યોજાનારી પ્રખ્યાત 'આયર્નમેન યુરોપિયન ચેમ્પિયનશિપ' ટ્રાયથ્લોનમાં પણ ખેલાડીઓની સુરક્ષાને ધ્યાનમાં રાખીને સાયકલિંગ અને દોડવાના અંતરને ટૂંકાવી દેવામાં આવ્યા છે.
માળખાકીય સુવિધાઓ ખોરવાઈ, રેલવે સેવાઓ પ્રભાવિત ભારે ગરમીના કારણે રસ્તાઓ અને ટ્રેનના પાટા ફૂલી જવાની કે ઓગળવાની ઘટનાઓ સામે આવી રહી છે. જર્મન રાષ્ટ્રીય રેલ ઓપરેટર 'ડોઇશ બાહને' મુસાફરોને આગામી સપ્તાહની લાંબા અંતરની મુસાફરીનું બુકિંગ રદ કરવાની પણ છૂટ આપી છે. કંપનીના જણાવ્યા અનુસાર, અતિશય તાપમાન, વાવાઝોડા અને જંગલની આગના જોખમને લીધે સિગ્નલ સિસ્ટમ અને ઓવરહેડ વાયરો પર ભારે દબાણ આવી રહ્યું છે, જેનાથી અકસ્માતનો ખતરો વધી ગયો છે.
શું છે આ 'ઓમેગા બ્લોક' ઘટના? હવામાનશાસ્ત્રીઓના જણાવ્યા અનુસાર, યુરોપમાં આ અસામાન્ય ગરમી 'ઓમેગા બ્લોક' (Omega Block) તરીકે ઓળખાતી હવામાનની એક વિશેષ પેટર્નને કારણે થઈ રહી છે. આ ઘટનામાં ગરમ હવાનો મોટો ફુગ્ગો ચોક્કસ વિસ્તારોમાં લાંબા સમય સુધી ફસાઈ જાય છે અને તેની આસપાસ ઠંડી હવા જકડાઈ રહે છે. આના કારણે તાપમાન સામાન્ય કરતાં ૧૮ ડિગ્રી સેલ્સિયસ જેટલું ઊંચું નોંધાઈ રહ્યું છે. ઉત્તર યુરોપના મકાનો સામાન્ય રીતે ગરમીને અંદર રાખવા માટે બનેલા હોવાથી હવે ત્યાં એસી અને પંખાની માંગમાં અભૂતપૂર્વ ઉછાળો આવ્યો છે.
વૈજ્ઞાનિકોએ ગંભીર ચેતવણી આપતા જણાવ્યું છે કે માનવસર્જિત આબોહવા પરિવર્તન (Climate Change) વગર આવી ભયાનક ગરમી પડવી અશક્ય હતી. બે દાયકા પહેલાની સરખામણીએ રાત્રિનું તાપમાન ૧૦૦ ગણું વધુ ઝડપથી વધી રહ્યું છે. જોકે, હવામાન વિભાગે આગાહી કરી છે કે રવિવાર સુધીમાં ભારે વાવાઝોડા સાથે વરસાદ પડતાં લોકોને આ આકરી ગરમીમાંથી થોડી રાહત મળી શકે છે. પરંતુ આ ગરમીનું મોજું હવે મધ્ય યુરોપ અને બાલ્કન દેશો તરફ આગળ વધી રહ્યું છે.