નવી દિલ્હી: વૈશ્વિક સ્તરે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના વધતા જતા સૈન્ય અને રાજકીય તણાવને કારણે ભારતીય અર્થતંત્ર સામે ગંભીર પડકારો ઊભા થયા છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં સર્જાયેલી અસ્થિરતાની સીધી નકારાત્મક અસર ભારતીય રૂપિયા પર જોવા મળી રહી છે. ગુરુવારે સવારે સ્થાનિક ચલણ બજારમાં ભારતીય રૂપિયો અમેરિકી ડોલરની સામે ૯૬.૨૪ ના સ્તરે ખૂલ્યો હતો, જે તેને તેની ઐતિહાસિક સૌથી નીચી સપાટી ૯૬.૯৬ ની અત્યંત નજીક લઈ આવ્યો છે. ચાલુ મહિનામાં જ રૂપિયામાં ૧.૭% થી વધુનો મોટો ઘટાડો નોંધાતા રોકાણકારો અને વેપારીઓમાં ભારે ચિંતાનું મોજું ફરી વળ્યું છે.

ચલણ બજારમાં આવેલા આ ભારે કડાકાનું મુખ્ય કારણ વૈશ્વિક બજારમાં કાચા તેલ (ક્રૂડ ઓઈલ) ના ભાવમાં થયેલો તોતિંગ વધારો છે. મધ્ય પૂર્વમાં યુદ્ધ જેવી સ્થિતિ સર્જાતા બ્રેન્ટ ક્રૂડના ભાવ ૮૫ ડોલર પ્રતિ બેરલની સપાટીને પાર કરી ગયા છે. ભારત પોતાની કુલ જરૂરિયાતના ૮૫% થી વધુ ક્રૂડ ઓઈલ વિદેશથી આયાત કરતું હોવાથી, તેલના ભાવમાં થતો વધારો સીધો જ દેશના વિદેશી મુદ્રા ભંડાર પર દબાણ વધારે છે. બજારના વિશ્લેષકોના મતે, જો તણાવ વધુ વકરશે અને હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાં તેલનો પુરવઠો ખોરવાશે તો ક્રૂડના ભાવમાં વધુ ઉછાળો આવી શકે છે, જે રૂપિયાને હજુ વધુ નબળો પાડશે.

વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતાને પગલે આંતરરાષ્ટ્રીય રોકાણકારો જોખમી બજારોમાંથી પોતાની મૂડી પાછી ખેંચીને અમેરિકી ડોલર જેવા સુરક્ષિત ગણાતા માધ્યમો તરફ વળી રહ્યા છે. આ પ્રવાહને કારણે વૈશ્વિક સ્તરે ડોલરની માંગમાં અચાનક મોટો વધારો થયો છે. અગાઉ ભારતીય રિઝર્વ બેંકે રૂપિયાને સ્થિર કરવા માટે અનેક નીતિગત પગલાં લીધા હતા, પરંતુ વર્તમાન વૈશ્વિક પરિસ્થિતિમાં ક્રૂડના ભાવમાં થયેલો તોતિંગ વધારો આરબીઆઈના તમામ પ્રયાસોને નિષ્ફળ સાબિત કરી રહ્યો છે.

આર્થિક નિષ્ણાતો સતત ચેતવણી આપી રહ્યા છે કે રૂપિયાના આ અવમૂલ્યન અને મોંઘા ક્રૂડને કારણે સામાન્ય નાગરિકોની મુશ્કેલીઓ આગામી સમયમાં વધી શકે છે. પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવમાં થનારો વધારો પરિવહન ખર્ચને ઘણો મોંઘો બનાવશે, જેની સીધી અસર જીવનજરૂરી ચીજવસ્તુઓના ભાવ પર પડશે. આ ઉપરાંત, આયાતી ઈલેક્ટ્રોનિક ઉપકરણો, વિદેશી શિક્ષણ અને હવાઈ મુસાફરી પણ વધુ મોંઘી બનવાની પૂરી શક્યતા દેખાઈ રહી છે.

જો આ પરિસ્થિતિ લાંબા ગાળા સુધી જળવાઈ રહેશે તો દેશમાં મોંઘવારી બેકાબૂ બની શકે છે, જેના પરિણામે રિઝર્વ બેંક માટે વ્યાજ દરો ઘટાડવા અત્યંત મુશ્કેલ બનશે અને અંતે સામાન્ય માણસના હોમ તથા કાર લોનના ઈએમઆઈ (EMI) માં મોટો વધારો થઈ શકે છે.