તા. ૧૨ નવેમ્બર ર૦ર૬ વિક્રમ સંવત ર૦૮૩ કારતક સુદ – ૩ ગુરૂવાર
વિશ્વભરમાં ૩૦ કરોડથી વધુ પુસ્તકો જેમના વેચાયા છે તેવા પ્રખ્યાત બ્રિટિશ નવલકથાકાર જેફ્રી આર્ચરનું ૮૬ વર્ષની વયે અવસાનઃ અંતિમ કૃતિના પ્રકાશન પહેલાં જીવનયાત્રાનો અંત
‘કેન એન્ડ એબલ'થી વિશ્વખ્યાત બનેલા આર્ચરનું ઘરે શાંતિપૂર્વક નિધનઃ સાહિત્યિક સફળતા, રાજકીય ઊંચાઈ અને વિવાદોથી ભરેલું રહ્યું જીવન
પાંચ દાયકાની લેખનયાત્રામાં કરોડો વાચકો સુધી પહોંચેલા જેફ્રી આર્ચરનું ૫ ઓક્ટોબરે અવસાન થયું. તેમની અંતિમ નવલકથા ‘એડમ એન્ડ ઈવ'ના ૬ ઓક્ટોબરના પ્રકાશનના એક દિવસ પહેલાં તેમનું નિધન થયું હતું.
વિશ્વપ્રસિદ્ધ બ્રિટિશ નવલકથાકાર અને પૂર્વ રાજકારણી જેફ્રી આર્ચરનું ૮૬ વર્ષની વયે અવસાન થયું છે. તેમના પ્રકાશકે આપેલી માહિતી અનુસાર, સોમવાર, ૫ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૬ના રોજ ઘરે લેખનના બે સત્રો વચ્ચે તેમનું અચાનક અને શાંતિપૂર્વક નિધન થયું હતું. મૃત્યુનું ચોક્કસ કારણ જાહેર કરવામાં આવ્યું નથી. લગભગ પાંચ દાયકા સુધી સક્રિય રહેલા આર્ચરનાં પુસ્તકોની વિશ્વભરમાં ૩૦ કરોડથી વધુ નકલો વેચાઈ છે.
અવસાનના આગલા દિવસે, રવિવારે તેઓ લંડનમાં વાચકો સાથેના કાર્યક્રમમાં હાજર રહ્યા હતા. ત્યાં તેમણે પોતાના નવા પુસ્તક અંગે વાતચીત કરી હતી. તેમની સાથે કાર્યક્રમમાં જોડાયેલા પ્રસારક ગાઇલ્સ બ્રાન્ડ્રેથે જણાવ્યું હતું કે આર્ચર અત્યંત ઉત્સાહિત હતા અને ભરચક પ્રેક્ષાગૃહમાં તેમને ઉષ્માભર્યો પ્રતિસાદ મળ્યો હતો. તેમની અંતિમ નવલકથા ‘એડમ એન્ડ ઈવ'નું પ્રકાશન મંગળવાર, ૬ ઓક્ટોબરે નિર્ધારિત હતું.
આર્ચરની લેખનયાત્રાનો આરંભ આર્થિક મુશ્કેલીમાંથી થયો હતો. રોકાણમાં મોટું નુકસાન થતાં તેઓ દેવામાં ડૂબ્યા અને સંસદીય કારકિર્દીમાંથી બહાર આવ્યા. ત્યારબાદ તેમણે પ્રથમ નવલકથા લખી. વર્ષ ૧૯૭૬માં પ્રકાશિત થયેલી ‘નોટ અ પેની મોર, નોટ અ પેની લેસ'એ તેમને સફળ લેખક તરીકે સ્થાપિત કર્યા. વર્ષ ૧૯૭૯ની ‘કેન એન્ડ એબલ' તેમની સૌથી જાણીતી કૃતિઓમાં સ્થાન પામી. તેમની રચનાઓ ૪૭થી વધુ ભાષાઓમાં અને ૧૧૪ દેશોમાં પ્રકાશિત થઈ છે.
નવલકથાઓ ઉપરાંત આર્ચરે ટૂંકી વાર્તાઓ, નાટકો અને સંસ્મરણો પણ લખ્યાં હતાં. ‘ધ પ્રોડિગલ ડોટર', ‘અ ક્વિવર ફુલ ઓફ એરોઝ' અને ‘અ ટ્વિસ્ટ ઇન ધ ટેલ' તેમની જાણીતી રચનાઓ છે. સાત પુસ્તકોની ‘ધ ક્લિફટન ક્રોનિકલ્સ' શ્રેણી અને વિલિયમ વોરવિક નામના તપાસ અધિકારીને કેન્દ્રમાં રાખતી નવલકથાઓએ પણ તેમની સાહિત્યિક ઓળખને આગળ ધપાવી હતી.
સાહિત્યની સાથે તેમની રાજકીય કારકિર્દી પણ નોંધપાત્ર અને વિવાદાસ્પદ રહી હતી. વર્ષ ૧૯૬૯માં ૨૯ વર્ષની વયે તેઓ લાઉથ મતવિસ્તારમાંથી બ્રિટિશ સંસદમાં ચૂંટાયા હતા. વર્ષ ૧૯૮૫માં કન્ઝર્વેટિવ પક્ષના ઉપાધ્યક્ષ બન્યા અને માર્ગરેટ થેચરના નજીકના રાજકીય વર્તુળમાં સ્થાન મેળવ્યું. વર્ષ ૧૯૯૨માં તેમને આજીવન પિયરનો દરજ્જો મળ્યો અને તેઓ હાઉસ ઓફ લોર્ડ્સના સભ્ય બન્યા.
વર્ષ ૨૦૦૧માં ખોટી સાક્ષી અને ન્યાયપ્રક્રિયામાં અવરોધ ઊભો કરવાના ગુનામાં તેમને ચાર વર્ષની કેદની સજા થઈ હતી. બે વર્ષ બાદ, ૨૦૦૩માં તેઓ મુક્ત થયા. જેલવાસના અનુભવો પરથી તેમણે ‘અ પ્રિઝન ડાયરી'ના ત્રણ ભાગ લખ્યા હતા. આ વિવાદો વચ્ચે પણ તેમની લેખનયાત્રા ચાલુ રહી. વર્ષ ૨૦૨૪માં તેઓ હાઉસ ઓફ લોર્ડ્સમાંથી નિવૃત્ત થયા હતા.
જેફ્રી આર્ચરનું જીવનઃ જેફ્રી હોવર્ડ આર્ચરનો જન્મ ૧૫ એપ્રિલ, ૧૯૪૦ના રોજ લંડનમાં થયો હતો. તેમનું બાળપણ વેસ્ટન-સુપર-મેરમાં વીત્યું. ઓક્સફર્ડમાં અભ્યાસ દરમિયાન તેઓ દોડવીર તરીકે પણ આગળ આવ્યા અને દેશનું પ્રતિનિધિત્વ કર્યું હતું. વર્ષ ૧૯૬૬માં તેમણે વૈજ્ઞાનિક મેરી વીડન સાથે લગ્ન કર્યાં હતાં. તેમના પરિવારમાં પત્ની મેરી આર્ચર, બે પુત્રો વિલિયમ અને જેમ્સ તથા પાંચ પૌત્ર-પૌત્રીઓ છે. શિક્ષણ, રમતગમત, રાજકારણ અને સાહિત્યમાંથી પસાર થયેલી તેમની જીવનયાત્રામાં અસાધારણ સફળતા સાથે ગંભીર વિવાદો પણ જોડાયેલા રહ્યા.
(12:58 PM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
