વોશિંગ્ટન: તા. ૨૩ જૂન, ૨૦૨૬: ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ સરકાર દ્વારા ચોક્કસ H-1B વિઝા અરજીઓ પર ઝીંકવામાં આવેલી $1,00,000 (આશરે ₹૮૩ લાખથી વધુ)ની તોતિંગ ફીનો મામલો હવે માત્ર ઇમિગ્રેશન નીતિ પૂરતો સીમિત નથી રહ્યો, પરંતુ અમેરિકન બંધારણની સર્વોચ્ચ સત્તાની લડાઈમાં ફેરવાઈ ગયો છે. અપીલ કોર્ટમાં ચાલી રહેલી આ કાનૂની જંગ હવે એક જ મહત્ત્વના સવાલ પર આવીને અટકી છે: શું અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ કોંગ્રેસ (સંસદ)ની મંજૂરી વિના દેશમાં પોતાની મરજીથી કોઈ નવો કર કે ફી વસૂલ કરી શકે ખરા?
આ વિવાદની શરૂઆત ૧૯ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૨૫ના રોજ થઈ હતી, જ્યારે રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે એક વ્યાપક ઘોષણાપત્ર પર હસ્તાક્ષર કરીને H-1B વિઝા પર આ આકરી ફી લાદી દીધી હતી. વહીવટીતંત્રની દલીલ હતી કે H-1B વિઝાનો મોટા પાયે દુરુપયોગ થઈ રહ્યો છે, જેના કારણે અમેરિકન કામદારોની નોકરીઓ છીનવાઈ રહી છે અને વેતન ધોરણો ખોરવાઈ રહ્યા છે. જોકે, ગત ૮ જૂનના રોજ યુએસ ડિસ્ટ્રિક્ટ જજ લીઓ સોરોકિને ટ્રમ્પ સરકારના આ નિર્ણયને ફગાવી દેતાં સ્પષ્ટ ચુકાદો આપ્યો હતો કે $1,00,000ની આ વસૂલાત કોઈ સામાન્ય નિયમનકારી ફી નથી, પણ એક પ્રકારનો 'ટેક્સ' (કર) છે. બંધારણ મુજબ, કોંગ્રેસની મંજૂરી વિના આવો કોઈ કર લાદવાની સત્તા રાષ્ટ્રપતિ પાસે નથી.
હવે હોમલેન્ડ સિક્યુરિટી વિભાગ (DHS) આ નીતિને ફરી જીવંત કરવા માટે 'યુએસ કોર્ટ ઓફ અપીલ્સ ફોર ધ ફર્સ્ટ સર્કિટ'ના શરણે ગયું છે. સરકારની દલીલ છે કે જો આ ફી પરનો સ્ટે હટાવવામાં નહીં આવે, તો રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને ઇમિગ્રેશન અમલીકરણના પ્રયાસોને "ભરપાઈ ન થઈ શકે તેવું નુકસાન" થશે. વ્હાઇટ હાઉસનું કહેવું છે કે આ કોઈ કરવેરાનો મુદ્દો નથી, પરંતુ રાષ્ટ્રપતિની સાર્વભૌમ સત્તા હેઠળ લેવાયેલો એક કાયદેસરનો પ્રતિબંધાત્મક પગલો છે.
બીજી તરફ, અમેરિકામાં H-1B વિઝા મેળવનારાઓની સંખ્યામાં છેલ્લા ત્રણ વર્ષથી સતત મોટો ઘટાડો નોંધાઈ રહ્યો છે. યુએસ સિટિઝનશિપ એન્ડ ઇમિગ્રેશન સર્વિસીસ (USCIS)ના સત્તાવાર આંકડા અનુસાર, નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૪માં જે નોંધણીઓ ૭,૮૦,૮૮૪ હતી, તે ઘટીને ૨૦૨૫માં ૪,૭૯,૯૫૩ અને ચાલુ નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬માં માત્ર ૩,૫૮,૭૩૭ પર આવી ગઈ છે. વહીવટીતંત્રે છેતરપિંડી રોકવા માટે લાવેલી 'લાભાર્થી-કેન્દ્રિત' લોટરી સિસ્ટમને કારણે આ ઘટાડો થયો છે. આ ઉપરાંત, આગામી વર્ષ (FY2027) થી ટ્રમ્પ સરકાર માત્ર લોટરીના ભરોસે રહેવાને બદલે ઉચ્ચ કુશળ અને સૌથી વધુ પગાર ધરાવતા અરજદારોને પ્રાથમિકતા આપવા માટે એક નવી 'વેઇટેડ સિસ્ટમ' લાવવાની તૈયારી કરી રહી છે.
આ કાનૂની લડાઈનું પરિણામ ખાસ કરીને ભારતીય આઈટી વ્યાવસાયિકો માટે અત્યંત નાજુક સાબિત થવાનું છે, કારણ કે દર વર્ષે મંજૂર થતા H-1B વિઝામાં સિંહફાળો ભારતીયોનો હોય છે. જો કોર્ટ સરકારની તરફેણમાં ચુકાદો આપશે, તો ભવિષ્યમાં કોઈપણ અમેરિકન પ્રમુખ સંસદની મંજૂરી વિના આંતરરાષ્ટ્રીય ટેલેન્ટ પર આવા આકરા પ્રતિબંધો લાદી શકશે. ટૂંકમાં, આ લડાઈ હવે માત્ર વિઝા ચાર્જની નથી, પણ અમેરિકન લોકશાહીમાં રાષ્ટ્રપતિની સત્તા ક્યાં પૂરી થાય છે અને સંસદના અધિકારો ક્યાંથી શરૂ થાય છે તેની આખરી કસોટી છે.