નવી દિલ્હી : માર્ચ 2019માં ભારતે 'મિશન શક્તિ' નામના એન્ટિ-સેટેલાઇટ મિસાઇલ પરીક્ષણને સફળતાપૂર્વક અંजाम આપીને પોતાના જ ઉપગ્રહને કાઇનેટિક ઇન્ટરસેપ્ટ દ્વારા નિશાન બનાવ્યો હતો. આ ઐતિહાસિક સિદ્ધિ સાથે ભારત અમેરિકા, રશિયા અને ચીન પછી જાહેરમાં આ પ્રકારનું પરીક્ષણ કરનાર વિશ્વનો ચોથો દેશ બન્યો હતો, જેણે વૈશ્વિક સ્તરે ભારતની અવકાશ ક્ષમતાનો પરચો આપ્યો હતો.

તાજેતરમાં યુએસ એરફોર્સના ભૂતપૂર્વ ગુપ્તચર અધિકારી ડેવિડ ગ્રુશે પોડકાસ્ટ પર યાદ કરતા જણાવ્યું કે જ્યારે અમેરિકાને આ વાતની ખબર પડી ત્યારે તે સંપૂર્ણપણે આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયું હતું. ગ્રુશના મતે, તે સમયે નેશનલ રિકોનિસન્સ ઓફિસ (NRO) માં ફરજ બજાવતા અધિકારીઓની મુખ્ય ચિંતા પરીક્ષણની સફળતાની નહીં, પરંતુ તેનાથી સર્જાયેલા કાટમાળના વાદળની હતી જે યુએસ જાસૂસી ઉપગ્રહો માટે મોટો ખતરો બની શકે તેમ હતું.

આ પરીક્ષણ દરમિયાન ભારતે નીચી પૃથ્વી ભ્રમણકક્ષામાં પોતાના માઇક્રોસેટ-આર ઉપગ્રહને નિશાન બનાવ્યો હતો, જે ઓછી ઊંચાઈએ કરવાને કારણે કાટમાળ ઝડપથી વાતાવરણમાં બળી જાય તેવું આયોજન હતું. તેમ છતાં યુએસ ટ્રેકર્સે 270થી વધુ કાટમાળના ટુકડાઓ ટ્રેક કર્યા હતા અને નાસાએ પુષ્ટિ કરી હતી કે કેટલાક ટુકડાઓ આંતરરાષ્ટ્રીય અવકાશ મથક (ISS) માટે ટૂંકા ગાળાનું જોખમ ઊભું કરી શકે છે, કારણ કે ઊંચી ઝડપે થતી અથડામણ અન્ય કિંમતી ઉપગ્રહોને ભારે નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.

ભૂતકાળમાં ચીનના 2007ના પરીક્ષણે ભારે કાટમાળ ઉત્પન્ન કરીને વૈશ્વિક ટીકા વહોરી હતી, જ્યારે ભારતે તેમાંથી શીખીને ઓછી ઊંચાઈનો વિકલ્પ પસંદ કર્યો હતો છતાં આ ઘટનાએ અવકાશ સુરક્ષા અને કાટમાળ વ્યવસ્થાપન પર આંતરરાષ્ટ્રીય ચર્ચાઓને વેગ આપ્યો છે. આ ઘટના ભવિષ્યના સંભવિત યુદ્ધ ક્ષેત્ર તરીકે અવકાશના વિકાસ અને વધતી તકનીકી પ્રગતિ વચ્ચે સુરક્ષાની નવી જવાબદારીઓ તરફ સ્પષ્ટ સંકેત આપે છે.