(નવી દિલ્હી): ભારત માટે આ વર્ષનું ચોમાસું ચિંતાજનક સાબિત થઈ શકે છે. ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD) ના ડિરેક્ટર જનરલ ડૉ. મૃત્યુંજય મહાપાત્રાએ એક એક્સક્લુઝિવ ઈન્ટરવ્યુમાં ચેતવણી આપી છે કે, આ વર્ષે ચોમાસાની સિઝન દરમિયાન 'અલ નીનો' (El Nino) ની અસર જોવા મળશે. આ કુદરતી ઘટનાને કારણે દેશમાં છેલ્લા ત્રણ વર્ષની સરખામણીમાં સૌથી ઓછો વરસાદ થવાની આશંકા છે.
શું છે અલ નીનો અને કેમ છે આ ખતરનાક?
'અલ નીનો' એ પેસિફિક મહાસાગરમાં થતી એક સામયિક ઘટના છે, જેમાં સમુદ્રનું તાપમાન અસામાન્ય રીતે વધી જાય છે. આ ઘટના સમગ્ર એશિયાના હવામાનને ખોરવી નાખે છે. ડૉ. મહાપાત્રાના જણાવ્યા અનુસાર, જૂન 2026ની શરૂઆતથી જ તેની અસર દેખાવા લાગશે જે સપ્ટેમ્બર સુધી યથાવત રહેશે.
ખેતી અને પાણી પર સંકટના વાદળ
ઐતિહાસિક રીતે જોઈએ તો, જ્યારે પણ ભારતમાં 'અલ નીનો' સક્રિય થયો છે, ત્યારે ચોમાસામાં વરસાદનું પ્રમાણ ઘટ્યું છે. આ માત્ર વરસાદમાં ઘટાડો જ નથી, પરંતુ તેના કારણે હીટવેવ (લૂ) જેવી સ્થિતિ પણ સર્જાઈ શકે છે. દેશના કૃષિ ક્ષેત્ર પર આની મોટી અસર થવાની શક્યતા છે, કારણ કે ભારતનો મોટો હિસ્સો ખેતી માટે વરસાદ પર નિર્ભર છે. વધુમાં, પાણીના સ્ત્રોતો પર પણ દબાણ વધશે, જે પીવાના પાણીની સમસ્યા પણ સર્જી શકે છે.
સરકારની તૈયારીઓ પર સવાલો
IMD એ પહેલા જ ચોમાસાનું જે અનુમાન જારી કર્યું હતું, તેમાં પણ વરસાદ સરેરાશ કરતા ઓછો રહેવાની સંભાવના વ્યક્ત કરવામાં આવી હતી. હવે 'અલ નીનો' ની પુષ્ટિ થતા ખેડૂતો અને સામાન્ય જનતા માટે મુશ્કેલીઓ વધી શકે છે. તંત્ર દ્વારા આ આફત સામે કેવી તૈયારીઓ કરવામાં આવે છે તે જોવું રહ્યું.
નિષ્કર્ષ:
હવામાન વિભાગની આ ચેતવણી સ્પષ્ટ છે કે આગામી મહિનાઓ ગરમી અને ઓછા વરસાદની દ્રષ્ટિએ પડકારરૂપ બની રહેશે. નાગરિકો માટે પાણીનો કરકસરપૂર્વક ઉપયોગ કરવો અને સરકાર માટે ખેતી તેમજ પાણીના આયોજન માટે અત્યારથી સજાગ રહેવું અનિવાર્ય બની ગયું છે.