તેહરાન તા.૪: અમેરિકા અને ઇઝરાયલી હુમલાઓએ ઈરાનના અર્થતંત્રને ભારે નુકસાન પહોંચાડ્‍યું છે. સરકારે લગભગ બે મહિનાથી દેશનું ઇન્‍ટરનેટ સંપૂર્ણપણે બંધ કરી દીધું છે, જેની વિનાશક અસર પડી છે. અલ જઝીરાના અહેવાલ મુજબ, ઈરાની અધિકારીઓ કહે છે કે હવાઈ હુમલાથી ૨૩,૦૦૦ થી વધુ વ્‍યાપારી મિલકતોને નુકસાન થયું છે. પ્રારંભિક અંદાજ મુજબ આશરે ૨૦ લાખ લોકોએ તેમની નોકરી ગુમાવી છે. તેહરાનમાં જૂતા બનાવતી વર્કશોપથી લઈને ડિજિટલ કંપનીઓ સુધીના વ્‍યવસાયો પ્રભાવિત થયા છે, જેમાં નોંધપાત્ર સંખ્‍યામાં લોકોએ નોકરી ગુમાવી છે.

અહેવાલો અનુસાર, દેશમાં કાર્યરત કંપનીઓને મોટી સંખ્‍યામાં લોકોને નોકરીમાંથી કાઢી મૂકવાની ફરજ પડી છે. કાચા માલના આસમાને પહોંચેલા ભાવોએ કંપનીઓ માટે ઉત્‍પાદન મુશ્‍કેલ બનાવ્‍યું છે, અને ઇન્‍ટરનેટ ઍક્‍સેસ કડક નિયંત્રણ હેઠળ છે. દાયકાઓથી ચાલી રહેલા પ્રતિબંધો અને ઘરેલુ પડકારોએ કટોકટીને વધુ તીવ્ર બનાવી દીધી છે, વધતી કિમતો વચ્‍ચે લોકો બેરોજગાર થઈ ગયા છે, જેના કારણે તેમના માટે ટકી રહેવું અત્‍યંત મુશ્‍કેલ બની ગયું છે.

યુદ્ધ શરૂ થયું ત્‍યારથી ઈરાનમાં ઇન્‍ટરનેટ બંધ કરી દેવામાં આવ્‍યું છે. આનો હેતુ વિરોધ પ્રદર્શનોને રોકવા અને માહિતી દેશમાંથી બહાર નીકળતી અટકાવવાનો છે.

યુએસ સૈન્‍યએ હોર્મુઝ પર નાકાબંધી લાદી છે, અને દુશ્‍મનાવટ ફરી શરૂ થવાનો ભય રહે છે. અંદાજ મુજબ, આ સંઘર્ષને કારણે ૨ મિલિયન જેટલા લોકોએ તેમની નોકરી ગુમાવી છે અને ૪.૧ મિલિયન અન્‍ય લોકો ગરીબીના જોખમમાં છે.

૨૩,૦૦૦ થી વધુ વાણિજ્‍યિક મિલકતો અને કારખાનાઓને નુકસાન થયું છે, જેના કારણે કાઝવિન અને માર્વદાશ્‍ત જેવા કેન્‍દ્રોમાં ઉત્‍પાદન બંધ થઈ ગયું છે.

સ્‍ટીલ (મોબારાકેહ સ્‍ટીલ કંપની) જેવા મુખ્‍ય ઉદ્યોગોએ કામગીરી બંધ કરી દીધી છે, અને પેટ્રોકેમિકલ ક્ષેત્રો છટણીનો અનુભવ કરી રહ્યા છે.

ઈરાનમાં ફુગાવો ૫૦% થી વધુ વધી ગયો છે. કેટલાક અંદાજ મુજબ, દર ૧૮૦% ની નજીક છે, જેના કારણે ઈરાની રિયાલ ઘટી ગયો છે.

ચાલુ ઇન્‍ટરનેટ શટડાઉનથી દેશના અર્થતંત્રને દરરોજ ઼૩૫ મિલિયનથી વધુનું નુકસાન થઈ રહ્યું છે, જેની ડિજિટલ ક્ષેત્ર પર ગંભીર અસર પડી રહી છે.

અલ જઝીરા અને ફ્રાન્‍સ ૨૪ ના અહેવાલો અનુસાર, ગ્રાહકોને ખોરાક અને દવા સહિત આવશ્‍યક ચીજવસ્‍તુઓના ભાવમાં ભારે વધારો થઈ રહ્યો છે, અને લોકો તેમના ખાદ્યપદાર્થોમાં ઘટાડો કરી રહ્યા હોવાના અહેવાલો છે. યુએસ નૌકાદળના નાકાબંધીએ ઈરાની બંદરો સુધી પહોંચ અટકાવી દીધી છે, જેના કારણે ઉત્‍પાદકો માટે કાચા માલની અછત સર્જાઈ છે. કામદારો અને વ્‍યવસાય માલિકોએ બેરોજગારી અને ગરીબીમાં નોંધપાત્ર વધારો નોંધાવ્‍યો છે. કાઝવિન અને માર્વદાશ્‍ત જેવા ઔદ્યોગિક કેન્‍દ્રોના રહેવાસીઓએ અહેવાલ આપ્‍યો છે કે કાચા માલની અછત અને સરકારી સહાયના અભાવને કારણે ફેક્‍ટરીઓ બંધ થઈ રહી છે અથવા કામદારોને છટણી કરી રહી છે.

પેટ્રોકેમિકલ ઉદ્યોગમાં શ્‍ષ્ટસ્‍ઘ્‍ પાઇપ વિક્રેતાઓએ અહેવાલ આપ્‍યો છે કે ભારે ભાવ વધઘટને કારણે વેચાણમાં સંભવિત નુકસાનને કારણે તેઓએ કામગીરી બંધ કરી દીધી છે. ઈરાન ઈન્‍ટરનેશનલના અહેવાલ મુજબ, અન્‍ય લોકોએ અહેવાલ આપ્‍યો છે કે પેટ્રોકેમિકલ પ્‍લાન્‍ટને નુકસાન થયા બાદ પોલીપ્રોપીલિનનો ઉપયોગ કરતી કંપનીઓ કાચા માલની તીવ્ર અછતનો સામનો કરી રહી છે. એક કંપનીના માલિકે ઈરાન ઈન્‍ટરનેશનલને જણાવ્‍યું હતું કે ગ્રાહકો તેમના લોન ચૂકવી શકતા ન હોવાથી તેમને તેમના કાર્યબળ ઘટાડવાની ફરજ પડી હતી.

ઈરાનને આવશ્‍યક દવાઓની તીવ્ર અછતનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે.

ઈરાની સરકારે સરકારી કર્મચારીઓ માટે યુદ્ધ સમયના વેતનમાં ૬૦% વધારો જાહેર કર્યો હતો, પરંતુ કામદારો કહે છે કે આ માત્ર એક જાહેરાત હતી. ૬૦% પગાર વધારાના વચન છતાં, કામદારોએ અહેવાલ આપ્‍યો કે શ્રમ વિભાગે તેમને કહ્યું કે સરકારે વેતન વધારવા માટે કોઈ નવા આદેશો જારી કર્યા નથી. વધુમાં, ઈરાનીઓ ગંભીર અછત અને આવશ્‍યક દવાઓના આસમાને પહોંચેલા ભાવોનો સામનો કરી રહ્યા છે.

ભાવ વધારાને કારણે ઘણા દર્દીઓ સારવાર પરવડી શકતા નથી. નાગરિકોએ ઈરાન ઈન્‍ટરનેશનલને જણાવ્‍યું છે કે હાડકાના કેન્‍સરની સારવાર માટે વપરાતી દવા, ઝગેવાની કિમત બે મહિનામાં ૧૫,૦૦૦,૦૦૦ રિયાલ (ડોલર ૯.૩૮) થી વધીને ૪૨૦,૦૦૦,૦૦૦ રિયાલ (ડોલર ૨૬૨.૫૦) થઈ ગઈ છે. આ સારવાર માટે દર બે મહિને એક ઈન્‍જેક્‍શનની જરૂર પડે છે.

ઈરાનના સંદેશાવ્‍યવહાર મંત્રી સત્તાર હાશેમીના મતે, ઈન્‍ટરનેટ શટડાઉનથી દરરોજ ઼૩૫ મિલિયનથી વધુનું નુકસાન થઈ રહ્યું છે. આનો અર્થ એ થયો કે સંઘર્ષ શરૂ થયો ત્‍યારથી અબજો ડોલરનું નુકસાન થયું છે. ઈરાનના ચેમ્‍બર ઓફ કોમર્સના પ્રતિનિધિ અફશીન કોલાહીએ જણાવ્‍યું હતું કે ઈન્‍ટરનેટ બંધ થવાથી કુલ દૈનિક આર્થિક નુકસાન, જેમાં તેની પરોક્ષ અસરોનો સમાવેશ થાય છે, તેનો અંદાજ ડોલર ૧૦૦ મિલિયન છે.