નવી દિલ્હી, તા.૨૮: ઈન્ટરનેટ અને સ્માર્ટફોનના વળગણે આજના બાળકો અને સગીરોને પોતાની ઝાડીમાં જકડી લીધા છે, ત્યારે દેશની સર્વોચ્ચ અદાલતે એક એવો ઐતિહાસિક અને વિપ્લવકારી ચુકાદો આપ્યો છે જે ભારતીય ડિજિટલ સ્પેસની સમગ્ર તાસીર બદલી નાખશે. સુપ્રીમ કોર્ટે કેન્દ્ર સરકારને સ્પષ્ટ આદેશ આપ્યો છે કે ૧૮ વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકો દ્વારા સ્વતંત્ર રીતે સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટ બનાવવા પર કડક કાનૂની પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવે. અદાલતે ભારપૂર્વક કહ્યું છે કે સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓ માટેની માર્ગદર્શિકા હવે માત્ર કાગળ પર નહીં, પણ કાયદાકીય શસ્ત્ર બનવી જોઈએ.

સુપ્રીમ કોર્ટે એક ગંભીર કાનૂની પાસા તરફ ધ્યાન દોરતા જણાવ્યું કે ભારતીય કાયદા મુજબ ૧૮ વર્ષથી નાની વયનો સગીર કોઈ કાનૂની કરાર (Contract) કરી શકતો નથી. પરંતુ જ્યારે તે ઈન્સ્ટાગ્રામ, ફેસબુક કે યુટ્યુબ પર 'ટર્મ્સ એન્ડ કંડિશન્સ' સ્વીકારીને એકાઉન્ટ બનાવે છે, ત્યારે તે એક રીતે કંપની સાથે કરાર જ કરે છે, જે ગેરકાયદેસર છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે બાળકો પર સંપૂર્ણ ડિજિટલ બ્લેકઆઉટ મૂકવાને બદલે, માતાપિતા કે વાલીઓની કાનૂની સંમતિ અને દેખરેખ (Parental Control) હેઠળ જ ચોક્કસ મર્યાદિત ઍક્સેસ આપતી સિસ્ટમ તૈયાર કરવી જોઈએ.

આ મહત્વપૂર્ણ આદેશ 'જસ્ટ રાઇટ્સ ઓફ ચિલ્ડ્રન એલાયન્સ' દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી અરજી પર આવ્યો છે. અરજદાર વતી ઉપસ્થિત રહેલા વરિષ્ઠ વકીલ એચ.એસ. ફૂલકાએ અદાલતમાં ધારદાર દલીલો રજૂ કરતા જણાવ્યું હતું કે હાલમાં સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સ પાસે બાળકોની સાચી ઉંમર ચકાસવા માટે કોઈ મજબૂત ફિલ્ટર નથી. બાળક માત્ર એક 'ટિક' કરીને ખોટી ઉંમર દર્શાવી એકાઉન્ટ બનાવી લે છે અને પરિણામે સાયબર બુલિંગ, ઓનલાઈન શિકાર અને અશ્લીલ કન્ટેન્ટનો ભોગ બને છે.

સુપ્રીમ કોર્ટના આ આકરા વલણ બાદ હવે કેન્દ્ર સરકાર ટૂંક સમયમાં જ તમામ સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓ માટે કડક 'એજ-વેરિફિકેશન' (Age-Verification) સિસ્ટમ અને નવું ડિજિટલ ફ્રેમવર્ક લાવવા જઈ રહી છે. જો આ કાયદો કડક રીતે લાગુ થશે તો ભારતમાં કરોડો બાળકોના ઓનલાઈન એકાઉન્ટ્સ પર વાલીઓનું સીધું નિરીક્ષણ આવી જશે, જે બાળકોની ઓનલાઈન સુરક્ષા અને માનસિક સ્વાસ્થ્ય માટે એક વરદાન સાબિત થશે.