રાજકોટ: જો તમે શેરબજાર કે મ્યુચ્યુઅલ ફંડના જોખમોથી દૂર રહીને પોતાના કાયદેસરના પૈસા પર દર મહિને એક નિશ્ચિત અને ગેરંટેડ આવક મેળવવા માંગો છો, તો ભારતીય પોસ્ટ ઓફિસ (Indian Post Office) તમારી માટે એક શાનદાર તક લઈને આવ્યું છે. પોસ્ટ ઓફિસ માસિક આવક યોજના (POMIS) એક એવી સરકારી યોજના છે જેમાં તમારે માત્ર એક જ વાર વન-ટાઇમ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ કરવાનું રહેશે અને દર મહિને વ્યાજના રૂપમાં તમારા બેંક ખાતામાં નિયમિત કમાણી જમા થતી રહેશે. હાલમાં કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા આ યોજના પર વાર્ષિક ૭.૪ ટકાના દરે બમ્પર વ્યાજ આપવામાં આવી રહ્યું છે.
આ યોજનાની સૌથી મોટી ખાસિયત એ છે કે દર ત્રણ મહિને સરકાર દ્વારા આના વ્યાજ દરોની સમીક્ષા કરવામાં આવે છે, પરંતુ એકવાર તમે ખાતું ખોલાવી લો તે પછી તમારા ૫ વર્ષના આખા લોક-ઇન સમયગાળા માટે વ્યાજનો દર સ્થિર (Fixed) રહે છે. એટલે કે બજારની વધઘટની તમારા વ્યાજ પર કોઈ અસર થતી નથી.
તમે વધુમાં વધુ કેટલું રોકાણ કરી શકો?
પોસ્ટ ઓફિસના વર્તમાન નિયમો અનુસાર, આ યોજનામાં રોકાણ માટે બે પ્રકારના વિકલ્પો ઉપલબ્ધ છે:
•    સિંગલ એકાઉન્ટ (Single Account): જો કોઈ એક જ વ્યક્તિ પોતાના નામે ખાતું ખોલાવે છે, તો તે વધુમાં વધુ ₹૯ લાખ સુધીનું રોકાણ કરી શકે છે.
•    જોઇન્ટ એકાઉન્ટ (Joint Account): જો તમે પરિવારના કોઈ સભ્ય સાથે મળીને સંયુક્ત ખાતું ખોલાવો છો, તો તેમાં કુલ ₹૧૫ લાખ સુધીનું રોકાણ કરવાની મંજૂરી મળે છે.
જો તમારી પાસે એકથી વધુ POMIS ખાતા હોય, તો પણ બધા ખાતાઓની કુલ રોકાણ રકમ આ નક્કી કરેલી મર્યાદા (₹૯ લાખ અથવા ₹૧૫ લાખ) થી વધવી જોઈએ નહીં.
દર મહિને ₹૯,૨૫૦ નું ગણિત કેવી રીતે કામ કરે છે?
જો કોઈ રોકાણકાર પતિ-પત્ની અથવા પરિવારના સભ્ય સાથે મળીને જોઇન્ટ એકાઉન્ટમાં ₹૧૫,૦૦,૦૦૦ નું મહત્તમ રોકાણ કરે છે, તો ૭.૪% ના વાર્ષિક વ્યાજ દર મુજબ ગણતરી કંઈક આ પ્રમાણે થશે:
•    કુલ વન-ટાઇમ રોકાણ: ₹૧૫,૦૦,૦૦૦
•    વર્ષની કુલ વ્યાજ આવક: ₹૧,૧૧,૦૦૦
•    દર મહિને મળતું વ્યાજ: અંદાજે ₹૯,૨૪૯ (આશરે ₹૯,૨૫૦)
આ યોજનાનો કુલ સમયગાળો ૫ વર્ષ (૬૦ મહિના) નો હોય છે. આ હિસાબે ૫ વર્ષમાં તમને કુલ ₹૫,૫૫,૦૦૦ ફક્ત વ્યાજ પેટે કમાણી થશે. સૌથી સારી વાત એ છે કે ૫ વર્ષની મુદત પૂરી થતાં જ તમારી મૂળ રોકાણની રકમ (₹૧૫ લાખ) તમને અકબંધ પાછી મળી જશે.
સમય પહેલાં ખાતું બંધ કરવાની શરતો અને ટેક્સના નિયમો
આ યોજનામાં રોકાણ કરતા પહેલાં કેટલીક મહત્વની શરતો પણ જાણી લેવી જરૂરી છે:
૧. લોક-ઇન પિરિયડ: ખાતું ખોલાવ્યાના ૧ વર્ષની અંદર તમે આ પૈસા પાછા ખેંચી શકતા નથી.
૨. ૧ થી ૩ વર્ષમાં ક્લોઝર: જો તમે ૧ વર્ષ પછી અને ૩ વર્ષ પહેલાં ખાતું બંધ કરશો, તો તમારી મૂળ જમા રકમમાંથી ૨ ટકા પેનલ્ટી કાપી લેવામાં આવશે.
૩. ૩ થી ૫ વર્ષમાં ક્લોઝર: જો ૩ વર્ષ પછી અને ૫ વર્ષ પહેલાં ખાતું બંધ કરવામાં આવે, તો ૧ ટકા કપાત બાદ કરીને બાકીના પૈસા પરત મળે છે.
૪. ટેક્સેશન (Tax): આ સ્કીમમાં ઇન્કમ ટેક્સની કલમ 80C હેઠળ કોઈ ટેક્સ છૂટ મળતી નથી. દર મહિને મળતું વ્યાજ તમારી કુલ આવકમાં ઉમેરાશે અને તમારા ટેક્સ સ્લેબ મુજબ કરપાત્ર રહેશે, જોકે પોસ્ટ ઓફિસ આ વ્યાજ પર કોઈ TDS કાપતી નથી.
ખાસ નોંધ એ છે કે આ યોજનાનો લાભ લેવા માટે તમારે નજીકની પોસ્ટ ઓફિસમાં જ જવું પડશે, કારણ કે કોઈ પણ કોમર્શિયલ બેંકમાં આ ખાતું ખોલાવી શકાતું નથી. ખાસ કરીને નિવૃત્ત (Retired) કર્મચારીઓ અને સિનિયર સિટીઝન્સ માટે ઘરખર્ચ ચલાવવા માટે આ યોજના એક આશીર્વાદ સમાન સાબિત થઈ રહી છે.