તા. ૧૨ નવેમ્બર ર૦ર૬ વિક્રમ સંવત ર૦૮૩ કારતક સુદ – ૩ ગુરૂવાર
૨૧૮ જિલ્લાઓમાં દુષ્કાળ જેવી સ્થિતિ : ૮૬માં ભારે વરસાદથી તબાહી
ભારતમાં અલ નિનોની ખતરનાક અસરઃ દક્ષિણ પﾍમિ ચોમાસાને નબળો પાડી રહ્યો છે મધ્યમ અને ગંભીર દુષ્કાળનો સામનો કરતા જિલ્લાઓની સંખ્યામાં વધારો થયો છે
નવી દિલ્હી તા.૧૨: છેલ્લા ચાર અઠવાડિયામાં થયેલા વરસાદના આધારે, દેશભરના ઓછામાં ઓછા ૨૧૮ જિલ્લાઓ દુષ્કાળ જેવી સ્થિતિનો સામનો કરી રહ્યા છે. IMDનો સ્ટાન્ડર્ડાઇઝ્ડ પ્રિસિપિટેશન ઇન્ડેક્સ (SPI) આ વિસ્તારોને મધ્યમ, ગંભીર અથવા ગંભીર દુષ્કાળ તરીકે વર્ગીકૃત કરે છે. SPI એ વરસાદ આધારિત સૂચક છે જે આપેલ સમયગાળા દરમિયાન થયેલા વરસાદની તુલના સમાન સમયગાળા માટે અપેક્ષિત ઐતિહાસિક વરસાદ સાથે કરે છે.
દ્ય૧૩ ઓગસ્ટથી ૯ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૨૬ સુધીના છેલ્લા ચાર અઠવાડિયાના સમયગાળામાં, ૧૭ ઓગસ્ટથી ૧૩ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૨૩ના સમાન સમયગાળા કરતાં આ શ્રેણીમાં ૩૦ વધુ જિલ્લાઓ નોંધાયા હતા; ૨૦૨૩માં આ શ્રેણીમાં ૧૮૮ જિલ્લાઓ નોંધાયા હતા. ૨૦૨૩નું ચોમાસું પણ સામાન્ય કરતાં ઓછું હતું, અને તે ૨૦૨૬ પહેલાનું છેલ્લું મજબૂત અલ નીનો વર્ષ હતું.
જ્યારે દુષ્કાળ શ્રેણીમાં કુલ જિલ્લાઓની સંખ્યા (જેમાં હળવો, મધ્યમ, ગંભીર અથવા ખૂબ જ ગંભીર દુષ્કાળનો સમાવેશ થાય છે) ૨૦૨૩માં ૪૬૯ થી ઘટીને ૪૫૪ થઈ ગઈ, તે જ ચાર અઠવાડિયાના સમયગાળામાં દુષ્કાળની તીવ્રતામાં વધારો થયો. હળવા દુષ્કાળમાં જિલ્લાઓની સંખ્યા ૨૮૧ થી ઘટીને ૨૩૬ થઈ ગઈ, જે સૂચવે છે કે વરસાદની ખાધની અસર સામાન્ય કરતાં ઓછો વરસાદ અનુભવતા જિલ્લાઓમાં વધુ અનુભવાઈ રહી છે.
IMD મુજબ, મહારાષ્ટ્રના મરાઠવાડા અને વિદર્ભ પ્રદેશો તેમજ ગુજરાત, આંધ્રપ્રદેશ, રાજસ્થાન અને મેઘાલયના કેટલાક જિલ્લાઓ અને પંજાબ અને હરિયાણાના કેટલાક ભાગોમાં દુષ્કાળગ્રસ્ત જિલ્લાઓ સ્પષ્ટપણે દેખાય છે. મધ્યમ, તીવ્ર અને ખૂબ ઊંચા વરસાદવાળા જિલ્લાઓની સંખ્યા ૨૦૨૩ માં ૫૮ થી વધીને આ વર્ષે ૮૬ થઈ ગઈ છે, જે વરસાદના બંને ચરમસીમા (ખૂબ ઓછો અને ખૂબ વધારે વરસાદ) માં ઝડપી પરિવર્તન સૂચવે છે.
IMD પુણે ખાતે ક્લાઇમેટ એપ્લિકેશન્સ અને યુઝર ઇન્ટરફેસના વડા સત્યબાન બિશોઈ રત્નાએ ટાઇમ્સ ઓફ ઇન્ડિયાને જણાવ્યું હતું કે તાજેતરના વરસાદના આધારે, મધ્યમ શુષ્ક, ગંભીર શુષ્ક અને અત્યંત શુષ્ક શ્રેણીઓમાં આવતા જિલ્લાઓને દુષ્કાળ જેવી પરિસ્થિતિઓનો અનુભવ કરી રહ્યા ગણી શકાય. તેમણે સ્પષ્ટતા કરી કે SPI-આધારિત મૂલ્યાંકન વરસાદની પરિસ્થિતિઓ પર આધારિત છે અને તેમાં તાપમાન અથવા માટીની ભેજ જેવા પરિબળોનો સમાવેશ થતો નથી.
૨૦૨૩માં મધ્યમ દુષ્કાળનો સામનો કરતા જિલ્લાઓની સંખ્યા ૯૭ હતી જે આ વર્ષે વધીને ૧૨૦ થઈ ગઈ છે, જ્યારે ગંભીર દુષ્કાળનો સામનો કરતા જિલ્લાઓની સંખ્યા ૫૦ થી વધીને ૬૫ થઈ ગઈ છે. જોકે, ભારે દુષ્કાળનો સામનો કરતા જિલ્લાઓની સંખ્યા ૪૧ થી ઘટીને ૩૩ થઈ ગઈ છે. મુખ્ય ફેરફાર તાજેતરના વરસાદની ખાધની તીવ્રતામાં છે.
હળવો દુષ્કાળનો સામનો કરતા જિલ્લાઓની સંખ્યામાં ઘટાડો થયો છે, પરંતુ મધ્યમ અને ગંભીર દુષ્કાળનો સામનો કરતા જિલ્લાઓની સંખ્યામાં વધારો થયો છે. ડેટા એ પણ દર્શાવે છે કે વધુ વરસાદ અથવા ભીની સ્થિતિનો સામનો કરતા જિલ્લાઓની સંખ્યામાં પણ વધારો થયો છે. ભારે ભીના જિલ્લાઓની સંખ્યા ૧૧ થી વધીને ૨૬ થઈ ગઈ છે, અને ખૂબ ભીના જિલ્લાઓની સંખ્યા ૧૪ થી વધીને ૧૬ થઈ ગઈ છે.
(1:56 PM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
