નવી દિલ્હી :   ભારતીય પરિવારોમાં પેઢીઓથી સોનાને માત્ર તિજોરીમાં સાચવી રાખવાની કિંમતી પરંપરા રહી છે, પરંતુ આજનો આધુનિક યુવા વર્ગ આ માનસિકતાને ધરમૂળથી બદલી રહ્યો છે. મિલેનિયલ્સ અને Gen Z ના યુવાનો હવે વારસાગત ભારે દાગીનાને બેંક લોકરમાં કેદ રાખવાને બદલે તેને વેચીને પોતાના જીવનના મોટા સપનાઓ સાકાર કરી રહ્યા છે. એક રિપોર્ટ અનુસાર, નવી મુંબઈના એક યુવાન દંપતીએ તેમના પૂર્વજોના પરંપરાગત દાગીના વેચીને ૨૦ લાખ રૂપિયા મેળવ્યા અને તેનો ઉપયોગ પોતાના પ્રથમ ઘરના ડાઉન પેમેન્ટ માટે કર્યો. આ એક જ નિર્ણયથી તેમની માસિક હોમ લોન ઈએમઆઈ  માં આશરે ૨૦,૦૦૦ રૂપિયાનો જંગી ઘટાડો થયો છે, જે દર્શાવે છે કે સોનું હવે માત્ર સેન્ટિમેન્ટલ વસ્તુ નથી, પણ એક મજબૂત આર્થિક હથિયાર છે.

આ નવો ટ્રેન્ડ માત્ર ઘર ખરીદવા પૂરતો મર્યાદિત નથી, પરંતુ ઉચ્ચ શિક્ષણ અને વ્યવસાય શરૂ કરવા માટે પણ યુવાનો સોનાનું રિસાયક્લિંગ કરી રહ્યા છે. બેંગલુરુના એક પરિવારે તેમના લોકરમાં પડેલું બિનઉપયોગી સોનું વેચીને અંદાજે ૮૦ લાખ રૂપિયા એકત્ર કર્યા, જેનાથી તેમના પુત્રને યુએસમાં માસ્ટર્સના અભ્યાસ માટે મોકલી શકાયો અને પિતાએ પોતાનો ફૂડ પ્રોસેસિંગનો નવો સ્ટાર્ટઅપ બિઝનેસ શરૂ કર્યો. આ ઉપરાંત, અનેક યુવતીઓ ૨૫ વર્ષની ઉંમરે રેકોર્ડબ્રેક સોનાના ભાવોનો લાભ ઉઠાવીને વારસામાં મળેલું સોનું વેચી રહી છે અને તે રકમને વધુ વળતર માટે શેરબજાર કે મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં ડાયવર્ટ કરી રહી છે. જેમને દાગીનાનો શોખ છે, તેઓ પણ દાયકાઓ જૂની આઉટડેટેડ ડિઝાઇન બદલીને આજના સમયના લાઈટવેઈટ (હળવા વજનના) અને ટ્રેન્ડી ઘરેણાં તરફ વળી રહ્યા છે.

ઇન્ડસ્ટ્રીના આંકડા પણ આ ચોંકાવનારી વાસ્તવિકતા પર મહોર મારે છે. આઈસીઆરએ  ના તાજેતરના અહેવાલ મુજબ, નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬ માં પરંપરાગત સોનાના દાગીનાની માંગમાં ૨૧% નો ઘટાડો નોંધાયો છે, જ્યારે રોકાણના હેતુથી ખરીદાતા સોનાના બાર અને સિક્કાઓમાં ૨૨% નો મોટો ઉછાળો આવ્યો છે. ટાઇટનના તનિષ્ક સ્ટોર્સમાં જ છેલ્લા નવ મહિનામાં ૫ લાખથી વધુ ગ્રાહકોએ ૧૧,૦૦૦ કિલોગ્રામથી વધુ જૂના સોનાનું વિનિમય કર્યું છે, જેનાથી ભારતની સોનાની આયાત પરની નિર્ભરતા પણ ઘટી રહી છે. સમાજશાસ્ત્રીઓ માને છે કે લગ્ન અને તહેવારોમાં સોનાનું ધાર્મિક મહત્વ અકબંધ રહેશે, પરંતુ નવી પેઢી માટે લોકરમાં બંધ પડેલું સોનું હવે માત્ર ચમકવા માટે નહીં, પરંતુ લાઈફ ગોલ્સ પૂરા કરવા માટેનું બેસ્ટ ફાઇનાન્સિયલ ટૂલ બની ગયું છે.