બેઇજિંગ:  બેઇજિંગના ઐતિહાસિક હોલમાં જ્યારે રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ એકબીજાને મળ્યા, ત્યારે આખી દુનિયાની નજર આ 'સુપરપાવર' મુલાકાત પર હતી. પરંતુ આ મુલાકાતની સૌથી વધુ અસર હજારો કિલોમીટર દૂર બેઠેલા ઈરાન પર પડી છે. અત્યાર સુધી જે ચીનને ઈરાન પોતાનો મજબૂત સાથી માનતું હતું, તે જ ચીને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટના મુદ્દે અમેરિકા સાથે સુર મિલાવ્યો છે. બંને મહાસત્તાઓએ સંયુક્ત નિવેદન જારી કરીને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે હોર્મુઝની સામુદ્રધુની એ આંતરરાષ્ટ્રીય જળમાર્ગ છે અને ત્યાં ઈરાન દ્વારા કોઈ પણ પ્રકારનો 'ટોલ ટેક્સ' કે લશ્કરી નિયંત્રણ સહન કરવામાં આવશે નહીં. આ જાહેરાત ઈરાન માટે વગર યુદ્ધે હાર સમાન સાબિત થઈ છે.

સૌથી મોટો આંચકો ત્યારે લાગ્યો જ્યારે શી જિનપિંગે ઉર્જા ક્ષેત્રે ઈરાન પરની પોતાની નિર્ભરતા ઘટાડવા માટે સીધું જ અમેરિકા તરફ હાથ લંબાવ્યો. ચીને જાહેરાત કરી છે કે તે હવે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ પાસેથી મોટા પ્રમાણમાં ક્રૂડ ઓઇલ અને ગેસની આયાત કરશે. ઈરાન માટે આ એક આર્થિક 'ડેથ વોરંટ' જેવું છે, કારણ કે ચીન તેનું સૌથી મોટું તેલ ગ્રાહક હતું. જો ચીન અમેરિકન તેલ ખરીદવાનું શરૂ કરે, તો ઈરાનની તિજોરી તળિયાઝાટક થઈ જશે અને તેની અર્થવ્યવસ્થા ધરાશાયી થઈ શકે છે. નિષ્ણાતો આને શી જિનપિંગનો મોટો વ્યૂહાત્મક પલટો માની રહ્યા છે, જેનો ઉદ્દેશ્ય અમેરિકા સાથેના વેપાર સંબંધો સુધારવાનો અને આર્થિક પ્રતિબંધોમાં છૂટછાટ મેળવવાનો છે.

માત્ર તેલ જ નહીં, પરંતુ ટ્રમ્પે ચીન પાસેથી 'ફેન્ટાનાઇલ' ડ્રગ્સના કાચા માલની સપ્લાય રોકવાની પણ મજબૂત ખાતરી મેળવી છે. બદલામાં, અમેરિકાએ ચીની રોકાણને પ્રોત્સાહન આપવા અને ટેકનોલોજી સેક્ટરમાં નવો વળાંક લાવવા સંમતિ દર્શાવી છે. આ બેઠકમાં અમેરિકન દિગ્ગજ કંપનીઓના CEOની હાજરી સૂચવે છે કે હવે 'ઈકોનોમિક ડિપ્લોમસી' એ યુદ્ધના જોખમોને પાછળ છોડી દીધા છે. ઈરાન જે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને હથિયાર બનાવીને દુનિયાને ડરાવી રહ્યું હતું, તે જ જાળમાં તે હવે પોતે ફસાઈ ગયું હોય તેવું લાગે છે, કારણ કે તેના બે શક્તિશાળી પાડોશીઓએ પોતાના આર્થિક ફાયદા માટે ઈરાનનો સાથ છોડી દીધો છે.