બેઇજિંગ : વૈશ્વિક અર્થતંત્રમાં પોતાની પકડ મજબૂત કરવા માટે ચીન અવનવા દાવપેચ અજમાવતું રહે છે. આ કડીમાં વિશ્વની બીજી સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થા ધરાવતા ચીને ફરી એકવાર સ્પષ્ટ સંકેત આપ્યા છે કે તે અમેરિકી ડોલર પરની પોતાની નિર્ભરતા ઘટાડવા અને પોતાના સોનાના ભંડારને લોખંડી બનાવવાના માસ્ટરપ્લાન પર કામ કરી રહ્યું છે. તાજેતરમાં જાહેર થયેલા સત્તાવાર આંકડા મુજબ, ચીનની સેન્ટ્રલ બેંક 'પીપલ્સ બેંક ઓફ ચાઇના' (PBOC) એ જૂન મહિનામાં પણ સોનાની આક્રમક ખરીદી ચાલુ રાખી છે. આ સાથે, ચીને સતત ૨૦મા મહિને સોનાના ભંડારમાં જંગી વધારો કરીને નવો રેકોર્ડ બનાવ્યો છે.
ભંડાર વધ્યો, પરંતુ બજાર ભાવના કારણે મૂલ્ય ઘટ્યું
જૂન મહિનાના અંત સુધીમાં ચીનનો કુલ સોનાનો ભંડાર વધીને ૭૫.૪૪ મિલિયન ફાઇન ટ્રોય ઔંસ પર પહોંચી ગયો છે, જે મે મહિનાના અંતે ૭૪.૯૬ મિલિયન ફાઇન ટ્રોય ઔંસ હતો. જોકે, અહીં એક રસપ્રદ વળાંક એ આવ્યો છે કે ચીન પાસે રાખેલા સોનાના જથ્થામાં વધારો થયો હોવા છતાં, આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં સોનાના ભાવમાં આવેલી ભારે વધઘટને કારણે તેનું કુલ નાણાકીય મૂલ્ય ઓછું આંકવામાં આવ્યું છે. મે મહિનામાં ચીનના ગોલ્ડ રિઝર્વનું મૂલ્ય ૩૪૦.૭૫ અબજ યુએસ ડોલર હતું, જે જૂનના અંતે ઘટીને ૩૦૩.૭૨ અબજ યુએસ ડોલર નોંધાયું છે. તેનો સીધો અર્થ એ છે કે ડ્રેગન સસ્તા ભાવે વધુ સોનું પોતાના સંગ્રહમાં ઉમેરી રહ્યો છે.
આખરે ચીનની આ રણનીતિ પાછળનું અસલી કારણ શું છે?
આર્થિક નિષ્ણાતોના મતે, છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં વૈશ્વિક સ્તરે ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવ (Geo-political tensions), યુદ્ધની સ્થિતિ અને આર્થિક અનિશ્ચિતતા ખૂબ વધી ગઈ છે. આવી સ્થિતિમાં સોનાને હંમેશા 'સેફ હેવન' એટલે કે સૌથી સુરક્ષિત રોકાણ માનવામાં આવે છે. ચીન પોતાની વિદેશી વિનિમય અનામત (Foreign Exchange Reserves) નું વૈવિધ્યકરણ કરવા માંગે છે, જેથી ભવિષ્યમાં જો અમેરિકા કે પશ્ચિમી દેશો દ્વારા કોઈ આર્થિક પ્રતિબંધો લાદવામાં આવે, તો તે પોતાની અર્થવ્યવસ્થાને સોનાના દમ પર સુરક્ષિત રાખી શકે.
વૈશ્વિક બજારો અને સામાન્ય રોકાણકારો માટે શું છે સંકેત?
ચીન દ્વારા મોટા પાયે થઈ રહેલી આ ખરીદી માત્ર એક દેશ પૂરતી મર્યાદિત નથી, પરંતુ તે વૈશ્વિક સોનાના બજારને પણ મોટી ગતિ આપી રહી છે. જો ચીન આગામી મહિનાઓમાં પણ આ જ રફતારથી સોનાની ખરીદી ચાલુ રાખશે, તો આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં સોનાની માંગ સતત મજબૂત રહેશે, જેના કારણે લાંબા ગાળે સોનાના ભાવ આસમાને પહોંચી શકે છે. હવે દુનિયાભરના રોકાણકારો અને અન્ય દેશોની સેન્ટ્રલ બેંકો ચીનના આગામી કદમ અને વૈશ્વિક બજારમાં સોનાની ચાલ પર ઝીણવટભરી નજર રાખી રહી છે.