મુંબઈ: વૈશ્વિક બજારમાં ચાલી રહેલા ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવ અને ડોલર સામે રૂપિયાના સતત ઘસારાને કારણે ભારતીય અર્થતંત્રના 'સેફ્ટી નેટ' ગણાતા વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડાર ને મોટો ફટકો પડ્યો છે. રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા  દ્વારા જાહેર કરાયેલા સત્તાવાર આંકડા અનુસાર, ૨૨ મેના રોજ પૂરા થયેલા સપ્તાહમાં દેશનું વિદેશી હૂંડિયામણ $૭.૫૧ બિલિયન (આશરે ૭૫૧ કરોડ ડોલર) ના તોતિંગ ઘટાડા સાથે $૬૮૧.૩૮ બિલિયન પર આવી ગયું છે. ચિંતાજનક બાબત એ છે કે આ સતત બીજું અઠવાડિયું છે જ્યારે તિજોરીમાંથી અબજો ડોલર ઓછા થયા છે, આ અગાઉના સપ્તાહમાં પણ $૮.૦૯ બિલિયનનો મોટો ઘટાડો નોંધાયો હતો, જેનાથી દેશની આર્થિક ચિંતાઓમાં વધારો થયો છે.

આ આંકડાકીય કટોકટી પાછળનું મુખ્ય કારણ પશ્ચિમ એશિયા (મિડલ ઇસ્ટ) માં ફાટી નીકળેલું યુદ્ધ અને વૈશ્વિક બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના આસમાને પહોંચેલા ભાવ છે. આ આંતરરાષ્ટ્રીય દબાણને કારણે ભારતીય રૂપિયો ડોલર સામે રેકોર્ડ નીચલી સપાટી તરફ ધકેલાઈ રહ્યો હોવાથી, તેને ટેકો આપવા માટે આરબીઆઈએ બજારમાં ભારે માત્રામાં ડોલર વેચવાની ફરજ પડી રહી છે. આ વર્ષે ફેબ્રુઆરીના અંતમાં ભારતનું ફોરેક્સ રિઝર્વ $૭૨૮.૪૯ બિલિયનના ઐતિહાસિક ઉચ્ચ સ્તરે હતું, પરંતુ છેલ્લા કેટલાક મહિનાની અસ્થિરતાને લીધે તેમાં મોટું ગાબડું પડ્યું છે. આરબીઆઈના રિપોર્ટ મુજબ, વિદેશી ચલણ અસ્કયામતો  $૨.૮૭ બિલિયન ઘટીને $૫૪૩.૦૩ બિલિયન થઈ છે, જ્યારે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે સોનાના ભાવમાં ફેરફાર અને આંતરિક સંતુલનને લીધે ગોલ્ડ રિઝર્વનું મૂલ્ય પણ $૪.૫૩ બિલિયન ઘટીને $૧૧૪.૭૮ બિલિયન રહી ગયું છે.

ચલણના આ મહાસંકટ વચ્ચે, આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય ભંડોળ  પાસે રહેલા ભારતના સ્પેશિયલ ડ્રોઇંગ રાઇટ્સ માં પણ $૭૭ મિલિયનનો ઘટાડો થતાં તે $૧૮.૭૪ બિલિયન થયા છે, જ્યારે IMF પાસેની ભારતની રિઝર્વ પોઝિશન $૩૩ મિલિયન ઘટીને $૪.૮૧ બિલિયન થઈ છે. દેશની આર્થિક સ્થિતિ અને ડોલરના આઉટફ્લો (બહાર પ્રવાહ) ને રોકવા માટે ખુદ વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ મોરચો સંભાળ્યો છે. પીએમ મોદીએ દેશના નાગરિકોને રાષ્ટ્રહિતમાં એક વર્ષ માટે વિદેશ પ્રવાસ ટાળવા, ઇંધણ (પેટ્રોલ-ડીઝલ) નો વપરાશ ઘટાડવા અને બિનજરૂરી સોનાની ખરીદીથી દૂર રહેવા માટે ભાવુક અપીલ કરી છે, જેથી ભારતની વિદેશી ચલણની બચત કરી શકાય અને રૂપિયાને વધુ મજબૂત રાખી શકાય.