તા. ૧૨ નવેમ્બર ર૦ર૬ વિક્રમ સંવત ર૦૮૩ કારતક સુદ – ૩ ગુરૂવાર
શું પૌત્ર-પૌત્રીઓને તેમના દાદાની મિલકત પર અધિકાર છે?
કર્ણાટક હાઈકોર્ટે એક ચુકાદો આપ્યો કે પુત્રીને તેના પિતાની મિલકત પર જન્મસિદ્ધ અધિકાર છે જો તે પૂર્વજોની હોયઃ હાઈકોર્ટે પુત્રીની મિલકતની અરજી ફગાવી દીધી : પિતા જીવતા હોય ત્યારે તેણીને તેના પિતાની સ્વ-અર્જિત મિલકત પર કોઈ અધિકાર નથી
બેંગલુરુ તા.૮: શું પુત્રીને તેના પિતાની મિલકત પર જન્મસિદ્ધ અધિકાર છે? આ પ્રશ્ન વારંવાર ઉઠાવવામાં આવે છે અને પૂછવામાં આવે છે. જોકે, ઘણી રીતે, આ પ્રશ્નનો સ્પષ્ટ અને અસ્પષ્ટ જવાબ છે, મૂંઝવણ હંમેશા ચાલુ રહી છે.
હવે, કર્ણાટક હાઈકોર્ટના તાજેતરના ચુકાદાએ આ મૂંઝવણને મોટાભાગે સ્પષ્ટ કરી છે. હાઈકોર્ટે અમેરિકામાં રહેતી પુત્રી દ્વારા તેના પિતા દ્વારા વેચાયેલી મિલકતમાં હિસ્સો મેળવવા માટે દાખલ કરાયેલી અરજી ફગાવી દીધી છે.
હાઈકોર્ટ દ્વારા આ અરજી ફગાવી દેવાથી નવા પ્રશ્નો ઉભા થયા છે. હવે પ્રશ્ન એ છે કે, જ્યારે પુત્રીને તેના પિતાની મિલકત પર કાયદેસર રીતે અધિકાર છે, ત્યારે કોર્ટે અરજી કેમ ફગાવી? કાયદો શું કહે છે?
અમેરિકામાં રહેતી એક મહિલાએ તેના માતાપિતા અને બહેન વિરુદ્ધ કોર્ટમાં દાવો દાખલ કર્યો. તેણીએ દાવો કર્યો હતો કે તેના પિતાએ વેચેલી મિલકત અને પરિવારની માલિકીની અન્ય સંપત્તિઓ પૈતૃક અથવા સંયુક્ત કુટુંબની મિલકતો હતી.
હિન્દુ ઉત્તરાધિકાર અધિનિયમ, ૨૦૦૫ માં સુધારાને ટાંકીને, મહિલાએ દલીલ કરી હતી કે પુત્રી તરીકે, તેણીને જન્મથી જ પુત્રો તરીકે આ મિલકતોમાં સમાન અધિકાર છે. તેણીએ સોનાના દાગીના, બેંક ડિપોઝિટ અને અન્ય સ્થાવર મિલકતોમાં સમાન હિસ્સો પણ માંગ્યો હતો. ટ્રાયલ કોર્ટ પછી, કેસ કર્ણાટક હાઇકોર્ટમાં પહોંચ્યો, જ્યાં કોર્ટે પુત્રીની અરજી ફગાવી દીધી.
આને આ રીતે સમજોઃ કોર્ટમાં રજૂ કરાયેલા પુરાવા અને મહિલાના કાકા, એક સાક્ષી, ના નિવેદનો સાબિત કરે છે કે વિવાદિત મિલકતો, શેડ્યૂલ A, C, અને D, તેના દાદાએ પોતાની કમાણીથી ખરીદી હતી, એટલે કે તે તેમની સ્વ-અધિકૃત મિલકતો હતી.
બીજી બાજુ, સૌથી મહત્વનો મુદ્દો એ છે કે જ્યારે દાદાએ પોતાની કમાણીથી ખરીદેલી મિલકત તેમના બાળકોમાં વહેંચી દીધી, ત્યારે તે તેમના માટે અલગ/વ્યક્તિગત મિલકત બની ગઈ.
જ્યારે આ કેસ હાઇકોર્ટમાં પહોંચ્યો, ત્યારે કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે ૨૦૦૫ના સુધારા હેઠળ, દીકરીઓને પૈતૃક અથવા સંયુક્ત કુટુંબની મિલકત પર જન્મસિદ્ધ અધિકાર છે, પરંતુ આનો અર્થ એ નથી કે પુત્રી જન્મથી જ તેના માતાપિતાની દરેક વ્યક્તિગત અથવા ખાનગી મિલકતનો દાવો કરી શકે છે.
એ નોંધનીય છે કે કાનૂની નિષ્ણાતો કહે છે કે આ નિર્ણય એક મોટી ગેરસમજને દૂર કરે છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે લોકો ઘણીવાર ધારે છે કે દાદા અથવા પરદાદા પાસેથી વારસામાં મળેલી મિલકત આપમેળે પૈતૃક મિલકત બની જાય છે. જો કે, જો દાદાએ પોતાના પૈસાથી મિલકત ખરીદી હોય, તો તે બાળકોની વ્યક્તિગત મિલકત બની જાય છે.
વધુમાં, જો મિલકત પિતાની પોતાની કમાણી હોય અથવા કૌટુંબિક વિભાજન દ્વારા વારસામાં મળેલી હોય, તો પિતાને તેને વેચવાનો અથવા તેને યોગ્ય લાગે તે રીતે ઉપયોગ કરવાનો સંપૂર્ણ અધિકાર છે. પુત્ર કે પુત્રી જીવતા હોય ત્યારે તેના પર જન્મસિદ્ધ અધિકારનો દાવો કરી શકતા નથી.
સૌથી મહત્વપૂર્ણ બાબત એ છે કે આ કેસમાં જીવિત પિતાની મિલકતના વિભાજનનો સમાવેશ થતો હતો. જો પિતા વસિયત બનાવ્યા વિના મૃત્યુ પામે છે, તો તેના વારસદારો, જેમાં પુત્રીઓનો પણ સમાવેશ થાય છે, કાયદા અનુસાર સમાન હિસ્સો મેળવે છે.
(10:24 AM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
