નવી દિલ્હી : ભારત સરકારે ગ્લોબલ ટ્રાવેલ સ્ટાન્ડર્ડને મેચ કરવા અને નાગરિકોની આંતરરાષ્ટ્રીય મુસાફરીને વધુ સુરક્ષિત તેમજ સીમલેસ બનાવવા માટે એક મોટું ઐતિહાસિક પગલું ભર્યું છે. દેશે સત્તાવાર રીતે ચિપ-સક્ષમ 'ઇ-પાસપોર્ટ' (e-Passport) નું રોલઆઉટ શરૂ કરી દીધું છે. આ નવો પાસપોર્ટ દેખાવમાં પરંપરાગત બુકલેટ જેવો જ રહેશે, પરંતુ તેની અંદર ડિજિટલ સુરક્ષાનું એવું મજબૂત કવચ છે જે વિશ્વભરના એરપોર્ટ પર ઇમિગ્રેશન અને ઓળખ ચકાસણીની પ્રક્રિયાને અત્યંત ઝડપી અને વિશ્વસનીય બનાવી દેશે.

શું છે આ 'ઇ-પાસપોર્ટ' અને તેની ટેકનોલોજી?

ઇ-પાસપોર્ટ એ એડવાન્સ સુરક્ષા સુવિધાઓ ધરાવતો ઇલેક્ટ્રોનિક પાસપોર્ટ છે, જેમાં એક સુરક્ષિત રેડિયો ફ્રીક્વન્સી આઇડેન્ટિફિકેશન (RFID) ચિપ અને એક નાનું એમ્બેડેડ એન્ટેના લગાવવામાં આવ્યું છે. આ ચિપની અંદર મુસાફરની તમામ વ્યક્તિગત માહિતી ડિજિટલ સ્વરૂપે લૉક (સુરક્ષિત) રહેશે, જે સામાન્ય રીતે પાસપોર્ટના પેજ પર છાપેલી હોય છે. મુસાફરો તેને સરળતાથી ઓળખી શકે તે માટે પાસપોર્ટના આગળના કવર પર ખાસ સોનેરી રંગનું 'ઇ-પાસપોર્ટ પ્રતીક' (Logo) પણ છાપવામાં આવ્યું છે.

સુરક્ષાનું નેક્સ્ટ લેવલ: છેતરપિંડી અશક્ય બનશે

·         બનાવટી દસ્તાવેજો પર રોક: આ પાસપોર્ટનો સૌથી મોટો ફાયદો એ છે કે તેની સાથે કોઈ છેડછાડ કે ડુપ્લિકેશન થઈ શકશે નહીં. એરપોર્ટ પર સ્કેનિંગ દરમિયાન જો ચિપનો ડેટા છાપેલી માહિતી સાથે મેચ નહીં થાય, તો સિસ્ટમ તરત જ એલર્ટ આપી દેશે.

·         સ્માર્ટ એન્ટ્રી અને ઇ-ગેટ્સ: વિશ્વના અદ્યતન એરપોર્ટ પર જ્યાં ઓટોમેટેડ ઇ-ગેટ્સ (e-Gates) ની સુવિધા છે, ત્યાં મુસાફરોએ માત્ર નિયુક્ત રીડર પર આ પાસપોર્ટ ટેપ કરવાનો રહેશે. સેકન્ડોમાં જ બાયોમેટ્રિક ડેટા સ્કેન થઈ જતાં લાંબી લાઈનોમાંથી મુક્તિ મળશે.

અરજી કરવાની પ્રક્રિયા: શું કોઈ ફેરફાર છે?

નવો સ્માર્ટ ઇ-પાસપોર્ટ મેળવવા માટે સામાન્ય નાગરિકોએ ચિંતા કરવાની કોઈ જરૂર નથી, કારણ કે તેની અરજી કરવાની પદ્ધતિમાં સરકાર દ્વારા કોઈ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો નથી.

આ રહી સ્ટેપ-બાય-સ્ટેપ ગાઇડ:

૧. સૌથી પહેલાં સત્તાવાર 'પાસપોર્ટ સેવા ઓનલાઈન પોર્ટલ' પર જઈને રજીસ્ટ્રેશન કરો.

૨. નવો પાસપોર્ટ અથવા રી-ઇશ્યૂ (નવીકરણ) માટેનું ફોર્મ સચોટ વિગતો સાથે ભરો.

૩. ઓનલાઈન પેમેન્ટ મોડ દ્વારા નિયત કરવામાં આવેલી પાસપોર્ટ ફી સબમિટ કરો.

૪. ત્યારબાદ નજીકના પાસપોર્ટ સેવા કેન્દ્ર (PSK) અથવા પોસ્ટ ઓફિસ પાસપોર્ટ કેન્દ્ર (POPSK) ની એપોઇન્ટમેન્ટ બુક કરો.

૫. નિયત તારીખે કેન્દ્ર પર જઈને દસ્તાવેજ ચકાસણી (Document Verification) અને બાયોમેટ્રિક ડેટા આપી પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરો.

સરકારના તબક્કાવાર આયોજન મુજબ, હવે પછી પાસપોર્ટ માટે લાયક ઠરતા તમામ અરજદારોને આ નવો ચિપ-સક્ષમ આધુનિક ઇ-પાસપોર્ટ જ ડિલીવર કરવામાં આવશે.