નવી દિલ્‍હી તા.૮: કર્ણાટકના મૈસુરના એક નિવૃત્ત શિક્ષકે પોતાના બેંક ખાતામાં આશરે રૂા.૧.૩૩ કરોડ રોકડા જમા કરાવ્‍યા હતા. તેમણે સંબંધિત નાણાકીય વર્ષ માટે તેમનું આવકવેરા રિટર્ન (ITR) પણ ફાઇલ કર્યું ન હતું. ત્‍યારબાદ, આવકવેરા વિભાગે વ્‍યવહારોની તપાસ શરૂ કરી અને આશરે રૂા.૪૮.૮૫ લાખની આવકનું મૂલ્‍યાંકન કર્યું. આ કેસની સુનાવણી પહેલા CIT (અપીલ) અને પછી બેંગલુરુમાં આવકવેરા અપીલ ટ્રિબ્‍યુનલ (ITAT) દ્વારા કરવામાં આવી. આખરે, ITAT એ નિવૃત્ત શિક્ષકની તરફેણમાં ચુકાદો આપ્‍યો.

આ કેસમાં, તેમને આવકનાસ્ત્રોતના આધારે નહીં, પરંતુ કાનૂની સમયમર્યાદા સાથે સંબંધિત ટેકનિકલ આધારો પર રાહત મળી હતી. ટ્રિબ્‍યુનલે જણાવ્‍યું હતું કે આવકવેરા વિભાગે નિર્ધારિત સમયમર્યાદા પૂર્ણ થયા પછી જરૂરી પુનઃમૂલ્‍યાંકન નોટિસ જારી કરી હતી. તેથી, નોટિસના આધારે શરૂ કરાયેલી સમગ્ર પુનઃમૂલ્‍યાંકન પ્રક્રિયા રદ કરવામાં આવી હતી.

આકારણી વર્ષ (AY) ૨૦૧૫-૧૬ દરમિયાન, CBDT ની જોખમ વ્‍યવસ્‍થાપન પ્રણાલીએ જાહેર કર્યું કે નિવૃત્ત શિક્ષકે તેમના બેંક ખાતાઓમાં મોટી રકમ જમા કરાવી હતી.

બેંક ઓફ બરોડામાં બચત ખાતામાં ૧૩ લાખ રૂપિયા રોકડ જમા કરવામાં આવ્‍યા હતા. કેનેરા બેંક ખાતામાં ૬૦ લાખ રૂપિયા રોકડ જમા કરવામાં આવ્‍યા હતા.

અન્‍ય રોકડ થાપણો દ્વારા ૬૦ લાખ રૂપિયા વધુ જમા કરવામાં આવ્‍યા હતા. બેંક ઓફ બરોડા તરફથી ૧૨,૭૦૧ રૂપિયા વ્‍યાજ પણ મળ્‍યું હતું. કુલ રકમ આશરે ૧.૩૩ કરોડ રૂપિયા હતી.

વિભાગને એ પણ જાણવા મળ્‍યું કે નિવૃત્ત શિક્ષકે તે વર્ષે પોતાનો ITR ફાઇલ કર્યો ન હતો. તેમની આવકનો મુખ્‍યસ્ત્રેત ખેતી અને તેમના બચત ખાતા પરનું વ્‍યાજ હોવાનું જણાવવામાં આવ્‍યું હતું.

આ વ્‍યવહારોના આધારે, આવકવેરા વિભાગે ૨૬ માર્ચ, ૨૦૨૨ ના રોજ કલમ 148A(b) હેઠળ નોટિસ મોકલી હતી. તેનો કોઈ જવાબ મળ્‍યો નહીં. ત્‍યારબાદ, ૨૬ એપ્રિલ, ૨૦૨૨ ના રોજ, આવકવેરા અધિકારી (AO) એ કલમ 148A(d) હેઠળ કાર્યવાહી કરી અને તે જ દિવસે કલમ ૧૪૮ હેઠળ પુનઃમૂલ્‍યાંકન નોટિસ જારી કરી.

નિવૃત્ત શિક્ષકે બાદમાં પોતાનો ITR ફાઇલ કર્યો, પરંતુ ઈ-વેરિફિકેશનના અભાવે તેને અમાન્‍ય ગણવામાં આવ્‍યું. ત્‍યારબાદ વિભાગે અન્‍ય નોટિસ જારી કરી. અંતે, ૨૯ ફેબ્રુઆરી, ૨૦૨૪ ના રોજ, કલમ ૧૪૭ અને ૧૪૪ હેઠળ પુનઃમૂલ્‍યાંકન આદેશ પસાર કરવામાં આવ્‍યો, જેમાં કુલ અંદાજિત આવક આશરે રૂા.૪૮.૮૫ લાખ નક્કી કરવામાં આવી.

CIT (અપીલ) તરફથી કોઈ રાહત ન મળ્‍યા પછી, નિવૃત્ત શિક્ષકે ITAT નો સંપર્ક કર્યો. તેમણે દલીલ કરી કે કલમ ૧૪૮ નોટિસ કાનૂની સમયમર્યાદા પછી જારી કરવામાં આવી હતી.

ITAT એ શોધી કાઢ્‍યું કે જૂના કાયદા હેઠળ ૨૦૧૫-૧૬ માટે કલમ ૧૪૮ નોટિસ જારી કરવાની અંતિમ તારીખ ૩૧ માર્ચ, ૨૦૨૨ હતી, પરંતુ વિભાગે તે ૨૬ એપ્રિલ, ૨૦૨૨ ના રોજ જારી કરી. આનો અર્થ એ થયો કે નોટિસ ૨૬ દિવસ મોડી જારી કરવામાં આવી હતી.

ટ્રિબ્‍યુનલે જણાવ્‍યું હતું કે કલમ 148A હેઠળ પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવાથી કલમ ૧૪૯ હેઠળ સમયમર્યાદા કરતાં વધુ નોટિસ માન્‍ય થતી નથી. તેથી, ITAT એ કલમ ૧૪૮ નોટિસ અને તેના આધારે સમગ્ર પુનઃમૂલ્‍યાંકન પ્રક્રિયા રદ કરી અને નિવૃત્ત શિક્ષકની અપીલને મંજૂરી આપી.