નવી દિલ્હી : સુપ્રીમ કોર્ટે 'નેશનલ લીગલ સર્વિસીસ ઓથોરિટી' (NALSA) ને કાયમી લોક અદાલતોના સભ્યો માટે વધુ સારા વેતન અને ભથ્થાંની માંગ કરતી અરજી પર ગંભીરતાથી વિચારણા કરવાનો મહત્વનો નિર્દેશ આપ્યો છે. ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ (CJI) સૂર્ય કાંત અને ન્યાયાધીશોની બનેલી વિશેષ બેંચ આ મામલે દાખલ કરાયેલી અરજી પર સુનાવણી કરી રહી હતી.

અરજદારો તરફથી હાજર રહેલા વરિષ્ઠ વકીલે અદાલતમાં રજૂઆત કરી હતી કે હાલમાં લોક અદાલતના સભ્યોને પ્રતિ બેઠક માત્ર આશરે 2,500 રૂપિયા જેટલું નજીવું વેતન મળે છે. અગાઉ આ અદાલતો મુખ્યત્વે પાયાની જાહેર ઉપયોગિતા સેવાઓના વિવાદો સંભાળતી હતી, પરંતુ હવે તેમનું ક્ષેત્ર વધીને બેંકિંગ, એનબીએફસી, આવાસ અને શિક્ષણ જેવા જટિલ મામલાઓ સુધી વિસ્તર્યું છે.

વધુમાં, અરજદારો દ્વારા એ બાબત તરફ પણ વિશેષ ધ્યાન દોરવામાં આવ્યું હતું કે કાયમી લોક અદાલતોનું નાણાકીય અધિકારક્ષેત્ર હવે વધીને 1 કરોડ રૂપિયા સુધી પહોંચી ગયું છે, જે તેમની જવાબદારીઓમાં મોટો વધારો દર્શાવે છે. આ બદલાયેલી પરિસ્થિતિને કારણે સભ્યોના વેતન માળખામાં સુધારો કરવો અત્યંત આવશ્યક બની ગયો છે.

સુનાવણી દરમિયાન મુખ્ય ન્યાયાધીશે અવલોકન કર્યું હતું કે વહીવટી મર્યાદાઓ અને ભંડોળના ઉપયોગ પરના નિયંત્રણોને કારણે કોર્ટ સીધો વેતન વધારાનો આદેશ આપી શકે નહીં, પરંતુ સંબંધિત સત્તામંડળો દ્વારા આ મુદ્દે યોગ્ય તપાસ અને નિરાકરણ થવું જોઈએ. અદાલતે આ અરજીને સંયુક્ત રજૂઆત તરીકે સ્વીકારીને NALSA ના સભ્ય-સચિવ સમક્ષ રજૂ કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે.

આ અગાઉ પણ વૈકલ્પિક વિવાદ નિવારણ પદ્ધતિઓને વધુ સક્ષમ બનાવવા માટે અદાલતો દ્વારા સમયાંતરે મહત્વપૂર્ણ પગલાં લેવામાં આવ્યા છે, જેનાથી ન્યાય પ્રક્રિયાને વધુ ઝડપી બનાવી શકાય.

હવે NALSA ની ગવર્નિંગ કાઉન્સિલ દ્વારા આ અરજી પર આગામી સમયમાં શું નિર્ણય લેવામાં આવે છે અને સભ્યોના વેતનમાં કેટલો વધારો થાય છે તેના પર સૌની નજર રહેશે.