નવી દિલ્‍હી,તા.૧૬: દિલ્‍હી એનસીઆરમાં કામદારો હાલમાં આંદોલનમાં છે. ગુડગાંવ-માનેસર, ફરીદાબાદ કે નોઈડામાં, કામદારો સરકાર દ્વારા નિર્ધારિત લઘુત્તમ વેતનમાં વધારો કરવાની માંગ કરી રહ્યા છે. નોઈડામાં બગડતી પરિસ્‍થિતિને પગલે, ઉત્તર પ્રદેશ સરકારે આ અઠવાડિયે અકુશળ, અર્ધ-કુશળ અને કુશળ કામદારો માટે લઘુત્તમ વેતનમાં ૨૧ ટકા સુધીનો વધારો કર્યો છે. અગાઉ, હરિયાણા સરકારે ૧૩ એપ્રિલે લઘુત્તમ વેતનમાં ૩૫ ટકાનો વધારો કર્યો હતો. શું તમે જાણો છો કે દેશમાં કયું રાજ્‍ય કામદારોને સૌથી વધુ વેતન આપે છે? મનીકન્‍ટ્રોલ દ્વારા ૧૩ મુખ્‍ય રાજ્‍યો દ્વારા જાહેર કરાયેલા લઘુત્તમ વેતન દરોની યાદી તૈયાર કરવામાં આવી છે. આ દરોનો ઉપયોગ અસંગઠિત ક્ષેત્રના કામદારોને પગાર આપવા માટે થાય છે. આ દરો બધી દુકાનો અને સંસ્‍થાઓમાં પણ પ્રચલિત છે. કામદારોને લઘુત્તમ વેતન આપવામાં દિલ્‍હી બધા રાજ્‍યોમાં પ્રથમ ક્રમે છે. આનો અર્થ એ થયો કે દિલ્‍હી એ રાજ્‍ય છે જેણે અકુશળ કામદારો માટે દર મહિને ૧૮,૪૫૬ રૂપિયા, અર્ધ-કુશળ કામદારો માટે દર મહિને ૨૦,૩૭૧ રૂપિયા અને કુશળ કામદારો માટે દર મહિને ૨૨,૪૧૧ રૂપિયા લઘુત્તમ વેતન જાહેર કર્યું છે.

કામદારોને વેતન આપવામાં કર્ણાટક બીજા ક્રમે છે. ત્‍યાં લઘુત્તમ વેતન અકુશળ કામદારો માટે દર મહિને ૧૭,૨૯૫ રૂપિયા, અર્ધ-કુશળ કામદારો માટે દર મહિને ૧૮,૫૭૦ રૂપિયા અને કુશળ કામદારો માટે દર મહિને ૧૯,૯૭૨ રૂપિયા છે. મહારાષ્ટ્રે અકુશળ કામદારો માટે લઘુત્તમ વેતન રૂ.૧૩,૯૨૧ પ્રતિ માસ, અર્ધ-કુશળ કામદારો માટે રૂ.૧૪,૭૫૬ પ્રતિ માસ અને કુશળ કામદારો માટે રૂ.૧૫,૫૩૨ પ્રતિ માસ નક્કી કર્યું છે. તમે આ કોષ્ટકમાં આની સમીક્ષા કરી શકો છો.

તમિલનાડુ, તેલંગાણા અને આંધ્રપ્રદેશ જેવા ઔદ્યોગિક રાજ્‍યોનો આ કોષ્ટકમાં સમાવેશ કરવામાં આવ્‍યો નથી કારણ કે તે રાજ્‍યોમાં લઘુત્તમ વેતન પ્રમાણભૂત ત્રણ-શ્રેણીના ફોર્મેટમાં પ્રકાશિત કરવામાં આવતું નથી. ઉદાહરણ તરીકે, તમિલનાડુમાં ૨૫ શ્રેણીઓ અને આશરે ૧૦૦ પેટા-શ્રેણીઓ છે, જેમાં બુકિગ ક્‍લાર્ક થી મેનેજર સુધીનો સમાવેશ થાય છે. આ શ્રેણીઓ માટે લઘુત્તમ વેતન રૂ.૧૩,૯૦૬ પ્રતિ માસ થી રૂ.૧૪,૭૪૩ પ્રતિ માસ સુધીનો છે.

ભારતમાં કામદારો માટે લઘુત્તમ વેતન રાજ્‍ય સરકાર દ્વારા લઘુત્તમ વેતન અધિનિયમ, ૧૯૪૮ અનુસાર નક્કી કરવામાં આવે છે. જે રાજ્‍ય સરકારોએ પોતાના લઘુત્તમ વેતન નિયમો બનાવ્‍યા છે તેમને કેન્‍દ્રીય કાયદા દ્વારા વૈધાનિક સમર્થન પ્રાપ્ત છે.