નવી દિલ્હી, તા.૦૫: રશિયન સેનામાં ભારતીય નાગરિકોની ગેરકાયદેસર ભરતીના મામલે સનસનાટીભર્યા આંકડા અને વિગતો સામે આવતાં સમગ્ર દેશમાં ભારે ચિંતાનો માહોલ સર્જાયો છે. નોકરીની લાલચે રશિયા પહોંચેલા ભારતીય યુવાનોને એજન્ટો દ્વારા છેતરીને રશિયન આર્મીમાં ધકેલી દેવામાં આવ્યા હોવાનો ખુલાસો સરકારી ચોપડે થયો છે. આ મામલે કેન્દ્ર સરકારે ગંભીરતા દાખવી રશિયન સત્તાવાળાઓ સાથે મંત્રણા કરીને અત્યાર સુધીમાં ૧૪૦ ભારતીયોને સલામત રીતે સેવામુક્ત કરાવી ભારત પરત લાવવામાં સફળતા મેળવી છે, જ્યારે હજુ પણ ૫૫ જેટલા નાગરિકો વતનમાં પોતાના પરિવાર પાસે પરત ફરવાની રાહ જોઈ રહ્યા છે.

અહેવાલો મુજબ, રશિયામાં સીધી રીતે વિદેશી નાગરિકોને સેનામાં ભરતી કરવાની કોઈ અધિકૃત વ્યવસ્થા નથી, પરંતુ છેતરપિંડી આચરતા એજન્ટોની જાળને કારણે આ ગંભીર પરિસ્થિતિ ઊભી થઈ હતી. યુક્રેન સાથેના યુદ્ધ દરમિયાન રશિયાને સૈનિકોની તાતી જરૂરિયાત હોવાથી એજન્ટોએ ભારતીય યુવાનોને હેલ્પર, કૂક, સિક્યુરિટી કે કન્સ્ટ્રક્શન ક્ષેત્રે ઊંચા પગારની નોકરી અપાવવાના ખોટા વચનો આપ્યા હતા. કેટલાક યુવાનોને પ્રવાસી તો કેટલાકને સ્ટુડન્ટ વિઝા પર મોકલીને ત્યાં પહોંચ્યા બાદ રશિયન ભાષાના સમજી ન શકાય તેવા દસ્તાવેજો પર સહીઓ કરાવીને સેનામાં સામેલ કરી દેવાયા હતા.

સરકારી આંકડાઓ અનુસાર, કુલ ૨૨૭ ભારતીય નાગરિકો આ રીતે રશિયન સેનામાં સામેલ થઈ ગયા હોવાનું પ્રકાશમાં આવ્યું છે. ભારત સરકારની સતત કૂટનીતિક રજૂઆતો અને દબાણ બાદ ૧૪૦ યુવાનોને રશિયાએ મુક્ત કર્યા છે. જોકે, સૌથી ચિંતાજનક બાબત એ છે કે અન્ય ૫૧ ભારતીય નાગરિકો લાપતા હોવાનું નોંધાયું છે, જેમના અંગે આશંકા સેવાઈ રહી છે કે યુદ્ધની ભીષણ પરિસ્થિતિમાં તેઓ મૃત્યુ પામ્યા હોઈ શકે છે. આ ગંભીર છેતરપિંડીનો ભોગ માત્ર ભારતીયો જ નહીં પરંતુ અન્ય કેટલાક દેશોના નાગરિકો પણ બન્યા છે.

આ સમગ્ર કૌભાંડ ૨૦૨૩માં પ્રથમવાર પ્રકાશમાં આવ્યું હતું અને ૨૦૨૪માં જ્યારે ફસાયેલા યુવાનોના પરિવારોએ સંપર્ક તૂટી જવાની ફરિયાદો કરી ત્યારે મુદ્દો વધુ ચર્ચાસ્પદ બન્યો હતો. ભારતીય વિદેશ મંત્રાલયે આ વિષયને રશિયન સરકાર સમક્ષ સખત શબ્દોમાં ઉઠાવ્યો હતો, જેના પરિણામે રશિયાએ ભારતીય નાગરિકોની સેનામાં ભરતી ન કરવાનો અને ફસાયેલા લોકોને તબક્કાવાર મુક્ત કરવાનો કૌલ આપ્યો હતો. હાલમાં પણ ભારતીય દૂતાવાસ બાકીના નાગરિકોની વહેલી તકે સલામત વાપસી માટે રશિયન ઓથોરિટીઝ સાથે સતત સંપર્કમાં છે.

વિદેશમાં રોજગારી ક્ષેત્રે થતી આવી ઠગાઈથી બચવા માટે ભારત સરકારે એક વિશેષ એડવાઈઝરી પણ બહાર પાડી છે. વિદેશ મંત્રાલયે સ્પષ્ટ સૂચના આપી છે કે વિદેશમાં નોકરી મેળવવા ઈચ્છતા તમામ નાગરિકોએ કોઈપણ એજન્ટ કે સંસ્થા મારફતે પ્રક્રિયા કરતાં પહેલાં વિદેશ મંત્રાલયના અધિકૃત 'eMigrate' પોર્ટલ પર તે એજન્ટ નોંધાયેલ છે કે નહીં તેની ચકાસણી કરવી અનિવાર્ય છે. કોઈપણ અસ્પષ્ટ કે શંકાસ્પદ કંપનીઓ દ્વારા આપવામાં આવતા ઓફર લેટર પર આંધળો વિશ્વાસ ન મૂકવા અપીલ કરવામાં આવી છે.

અંતમાં, રશિયામાં ફસાયેલા બાકીના ભારતીય નાગરિકોના સુરક્ષિત પ્રત્યાવર્તન માટે ભારત સરકાર દ્વારા કૂટનીતિક પ્રયાસો પૂરજોશમાં ચાલુ રાખવામાં આવ્યા છે. બીજી તરફ, ભારતમાં યુવાનોને લાલચ આપી વિદેશ મોકલતા ગેરકાયદેસર એજન્ટો અને નેટવર્ક સામે પણ તપાસ એજન્સીઓ દ્વારા સખત કાનૂની કાર્યવાહી હાથ ધરવામાં આવી છે, જેથી ભવિષ્યમાં કોઈ યુવાન આવી જાળમાં ન ફસાય.