વોશિંગ્ટન: ઈરાન અને પશ્ચિમના દેશો વચ્ચે ચાલી રહેલા ભીષણ યુદ્ધના ૪૬મા દિવસે આજે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ રાજદ્વારી ગતિવિધિઓ જોવા મળી રહી છે. ફેબ્રુઆરી ૨૮થી શરૂ થયેલા આ યુદ્ધમાં અત્યાર સુધીમાં ૫,૫૦૦થી વધુ લોકોના મોત નીપજ્યા છે. આગામી ૨૨ એપ્રિલના રોજ યુદ્ધવિરામની મુદત પૂર્ણ થઈ રહી છે ત્યારે સમગ્ર વિશ્વની નજર અત્યારે તેહરાન પર ટકેલી છે. આ યુદ્ધના તાજા ઘટનાક્રમો અને દસ મહત્વની વિગતો નીચે મુજબ છે:

૧. પાકિસ્તાની સેના પ્રમુખનો તેહરાન પ્રવાસ: પાકિસ્તાન આર્મી ચીફ ફિલ્ડ માર્શલ અસીમ મુનીર આજે સવારે એક ઉચ્ચ સ્તરીય પ્રતિનિધિમંડળ સાથે તેહરાન પહોંચ્યા છે. આ પ્રતિનિધિમંડળમાં સુરક્ષા અધિકારીઓ અને ટેકનિકલ નિષ્ણાતો સામેલ છે. ઈરાનના વિદેશ મંત્રી અબ્બાસ અરાઘચી દ્વારા તેમનું સ્વાગત કરવામાં આવ્યું હતું. અસીમ મુનીર વોશિંગ્ટનનો એક ખાસ સંદેશ ઈરાનને આપવા અને ઇસ્લામાબાદ મંત્રણાના બીજા રાઉન્ડની ભૂમિકા તૈયાર કરવા માટે પહોંચ્યા હોવાનું માનવામાં આવે છે.

૨. શાંતિ મંત્રણાના નવા સંકેતો:અમેરિકી અધિકારીઓના સૂત્રોને ટાંકીને એક્સિયોસે અહેવાલ આપ્યો છે કે અમેરિકા અને ઈરાન યુદ્ધનો અંત લાવવા માટે એક ફ્રેમવર્ક એગ્રીમેન્ટની નજીક પહોંચી રહ્યા છે. જોકે ઈરાન તરફથી હજુ સુધી આ અંગે કોઈ સત્તાવાર પુષ્ટિ મળી નથી, પરંતુ જે રીતે પાકિસ્તાની સેના પ્રમુખ ઉતાવળમાં તેહરાન પહોંચ્યા છે તે જોતા આ મંત્રણા અત્યંત ગંભીર હોવાનું જણાય છે.

૩. લાલ સમુદ્ર બંધ કરવાની ઈરાનની ધમકી:
ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે તણાવ યથાવત છે. ઈરાને આજે સીધી ચેતવણી આપી છે કે જો અમેરિકા ઈરાની બંદરો પર તેની નૌકા નાકાબંધી ચાલુ રાખશે, તો તેઓ લાલ સમુદ્ર (Red Sea) મારફતે થતા વેપારને બંધ કરી દેશે. વિશ્વનો અંદાજે ૧૨ ટકા વેપાર આ માર્ગે થાય છે. જો ઈરાન હોર્મુઝની સ્ટ્રેટ સાથે લાલ સમુદ્ર પણ બંધ કરશે તો વૈશ્વિક અર્થતંત્રમાં હાહાકાર મચી શકે છે.

૪. મિસાઈલ બેઝનું સમારકામ: સેટેલાઇટ ઈમેજ દ્વારા ચોંકાવનારી વિગત સામે આવી છે કે ઈરાન યુદ્ધવિરામનો ઉપયોગ તેના ક્ષતિગ્રસ્ત મિસાઈલ બેઝને રિપેર કરવા માટે કરી રહ્યું છે. ૧૦ એપ્રિલની તસવીરોમાં જોવા મળ્યું છે કે ઈરાન તેના ભૂગર્ભ મિસાઈલ બેઝના પ્રવેશદ્વાર પરથી કાટમાળ હટાવી રહ્યું છે. અમેરિકી ઈન્ટેલિજન્સ મુજબ ઈરાન પાસે હજુ પણ અડધા જેટલા મિસાઈલ લોન્ચર્સ સુરક્ષિત છે જે કાટમાળ નીચે દટાયેલા હોઈ શકે છે.

૫. ટ્રમ્પની ચેતવણી અને અપેક્ષા:ભૂતપૂર્વ અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ફોક્સ બિઝનેસ પર મુલાકાત દરમિયાન જણાવ્યું હતું કે યુદ્ધનો અંત નજીક છે અને ઈરાન કરાર કરવા માટે આતુર છે. જોકે સાથે જ તેમણે ચેતવણી આપી હતી કે જો વાતચીત નિષ્ફળ જશે, તો અમેરિકા માત્ર એક કલાકમાં ઈરાનના તમામ બ્રિજ અને પાવર પ્લાન્ટ્સ નષ્ટ કરી શકે છે.

૬. ચીનનું શાંતિ માટે દબાણ: ચીનના ટોચના રાજદ્વારી વાંગ યીએ ઈરાનના વિદેશ મંત્રી સાથે વાતચીત કરીને મંત્રણા ચાલુ રાખવા દબાણ કર્યું છે. ચીને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે યુદ્ધવિરામ અને શાંતિ મંત્રણા ઈરાની જનતાના હિતમાં છે. શી જિનપિંગના ફોર-પોઈન્ટ પ્રસ્તાવ બાદ ચીન હવે ખુલ્લેઆમ આ મંત્રણામાં સક્રિય ભૂમિકા ભજવી રહ્યું છે.

૭. અમેરિકી નાકાબંધી અને છીંડા: અમેરિકી સેનાના સેન્ટકોમે (CENTCOM) જાહેર કર્યું છે કે ઈરાન પરની નૌકા નાકાબંધી સંપૂર્ણ રીતે લાગુ થઈ ગઈ છે અને ૧૦,૦૦૦ સૈનિકો તેના પર નજર રાખી રહ્યા છે. તેમ છતાં મરીન ટ્રાફિકના ડેટા મુજબ એક તેલ ટેન્કર હોર્મુઝની સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થવામાં સફળ રહ્યું હતું, જે નાકાબંધીમાં રહેલી ક્ષતિઓ દર્શાવે છે.

૮. ચીનના સ્પાય સેટેલાઇટનો ઉપયોગ: એક નવો રિપોર્ટ સૂચવે છે કે યુદ્ધ દરમિયાન ઈરાને મધ્ય પૂર્વમાં અમેરિકી સૈન્ય મથકોને નિશાન બનાવવા માટે ચીનના સૈન્ય સેટેલાઇટનો ઉપયોગ કર્યો હતો. ચીન જાહેરમાં શાંતિની વાત કરે છે પરંતુ તેના ટેકનિકલ સાધનો યુદ્ધમાં વપરાયા હોવાની વિગતથી વિવાદ સર્જાયો છે.

૯. લેબનોનમાં યુદ્ધવિરામની જાહેરાત:ઈરાની અધિકારીએ પુષ્ટિ કરી છે કે લેબનોન અને ઈઝરાયેલ વચ્ચે આજ રાતથી એક સપ્તાહનો યુદ્ધવિરામ શરૂ થઈ રહ્યો છે. ઈરાનની શરત હતી કે લેબનોન પર બોમ્બમારો બંધ ન થાય ત્યાં સુધી તેઓ મંત્રણા કરશે નહીં. આ યુદ્ધવિરામથી હવે ઈરાન-અમેરિકા વચ્ચે ઇસ્લામાબાદમાં બીજા રાઉન્ડની મંત્રણાનો માર્ગ મોકળો થશે.

૧૦. ૫,૫૦૦થી વધુના મોત: છેલ્લા ૪૬ દિવસમાં કુલ મૃત્યુઆંક ૫,૫૦૦ને પાર કરી ગયો છે. લેબનોનના આરોગ્ય મંત્રાલયે પુષ્ટિ કરી છે કે ત્યાં ૨,૧૬૭ લોકો માર્યા ગયા છે, જેમાં ૧૭૨ બાળકો અને ૯૧ આરોગ્ય કાર્યકરોનો સમાવેશ થાય છે. છેલ્લા ૨૪ કલાકમાં જ ૪૩ લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા છે. યુદ્ધવિરામ પૂરો થવામાં હવે માત્ર સાત દિવસ બાકી છે ત્યારે આગામી સપ્તાહ નિર્ણાયક બની રહેશે.