મુંબઈ:વૈશ્વિક સ્તરે જીઓપોલિટિકલ તણાવ અને પશ્ચિમ એશિયા (મિડલ ઈસ્ટ) માં વધી રહેલી સૈન્ય અસ્થિરતાની સીધી અસર હવે ભારતીય અર્થતંત્ર અને ચલણ બજાર પર જોવા મળી રહી છે. મંગળવારે વિદેશી હૂંડિયામણ બજાર (ફોરેક્સ માર્કેટ) ખુલતાની સાથે જ યુએસ ડૉલર સામે ભારતીય રૂપિયો ૩૦ પૈસાના તોતિંગ ગાબડા સાથે ૯૫.૮૪ ના સ્તરે પહોંચી ગયો હતો. વિશ્વ બજારમાં કાચા તેલના ભાવમાં થયેલા અચાનક વિસ્ફોટક ઉછાળા અને સુરક્ષિત રોકાણ તરીકે યુએસ ડૉલરની માગમાં વધારો થવાના કારણે રૂપિયો ભારે દબાણ હેઠળ આવી ગયો છે.

​અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વધી રહેલી ખેંચતાણ તેમજ હોર્મુઝની સામુદ્રધૂની (Strait of Hormuz) માંથી તેલનો પુરવઠો ખોરવાઈ જવાની આશંકાને પગલે વૈશ્વિક તેલ બજારમાં ભડકો થયો છે. આંતરરાષ્ટ્રીય વાયદા બજારમાં બ્રેન્ટ ક્રૂડ ઓઈલનો ભાવ ૧.૧૯ ટકા વધીને બેરલ દીઠ ૧૦૬.૯૪ ડૉલરની સપાટીએ પહોંચી ગયો છે. ભારત પોતાની ક્રૂડ ઓઈલની જરૂરિયાતના ૮૦ ટકાથી વધુ તેલ આયાત કરતું હોવાથી, તેલના આટલા ઊંચા ભાવને કારણે દેશનું આયાત બિલ ખૂબ વધી જવાની અને ફુગાવો (મોંઘવારી) ભડકવાની ગંભીર ચિંતા ઊભી થઈ છે.

​ગણેશ ચતુર્થીની રજા બાદ મંગળવારે બજાર ખુલતા જ ગત શુક્રવારના બંધ ભાવ ૯૫.૫૪ ની સામે રૂપિયો નબળાઈ સાથે ૯૫.૮૪ પર ખૂલ્યો હતો. નાણાકીય નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, ક્રૂડ ઓઈલ મોંઘું થવાથી તેલ આયાતકારો દ્વારા ડૉલરની ખરીદીમાં તીવ્ર વધારો થયો છે. સાથોસાથ વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણકારો (FII) દ્વારા ભારતીય શેરબજારમાંથી મૂડી પાછી ખેંચવાનો સિલસિલો ચાલુ રહેતા રૂપિયો સતત તૂટી રહ્યો છે. શુક્રવારે પણ વિદેશી રોકાણકારોએ રૂ. ૯૩૦.૯૦ કરોડના શેરનું ચોખ્ખું વેચાણ કર્યું હતું.

​બીજી તરફ, વૈશ્વિક અસ્થિરતા વચ્ચે રોકાણકારો સુરક્ષિત વિકલ્પ ગણાતા યુએસ ડૉલર તરફ વળતા ૬ પ્રમુખ ચલણો સામે ડૉલરની મજબૂતી દર્શાવતો ‘ડૉલર ઈન્ડેક્સ’ પણ ૦.૨૧ ટકા વધીને ૯૯.૬૦ ના સ્તરે પહોંચી ગયો છે. જોકે આ ગંભીર વૈશ્વિક પરિસ્થિતિ વચ્ચે પણ ભારતીય શેરબજારમાં પ્રારંભિક તબક્કે સુધારો જોવા મળ્યો હતો, જ્યાં સેન્સેક્સ ૨૩૩ પોઈન્ટ વધીને ૭૫,૦૨૨ અને નિફ્ટી ૬૩ પોઈન્ટ વધીને ૨૩,૪૬૨ ની સપાટીએ ટ્રેડ થઈ રહ્યા હતા.

​કરન્સી ટ્રેડર્સ અને અર્થશાસ્ત્રીઓના મતે, જો પશ્ચિમ એશિયામાં તણાવ હજુ વધશે અને ક્રૂડના ભાવ ઊંચા મથાળે ટકી રહેશે તો ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) એ ચલણની અસ્થિરતા રોકવા માટે બજારમાં હસ્તક્ષેપ કરવો પડી શકે છે. આગામી દિવસોમાં રૂપિયાની ચાલ સંપૂર્ણપણે વૈશ્વિક રાજકીય ઘટનાક્રમ અને કાચા તેલની દિશા પર નિર્ભર રહેશે.