નવી દિલ્હી, તા. ૨૬ : ભારતીય સમય મુજબ મંગળવારે મોડી રાતથી આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રૂડ બજારમાં ભારે વેચવાલી જોવા મળી છે. બ્રેન્ટ ક્રૂડનો ભાવ આશરે ૮૬.૪૧ ડોલર પ્રતિ બેરલ અને વેસ્ટ ટેક્સાસ ઇન્ટરમીડિયેટનો ભાવ આશરે ૮૦.૯૦ ડોલર સુધી ઉતર્યો છે. હોર્મુઝ જળમાર્ગ ફરી ખુલવાની આશા, ઈરાન-ઓમાન વચ્ચે જહાજોની અવરજવર અંગે શરૂ થયેલી ચર્ચા અને અમેરિકામાં ક્રૂડના ભંડારમાં અપેક્ષા કરતાં મોટો વધારો, આ ભાવ ઘટાડાના મુખ્ય કારણો ગણાઈ રહ્યા છે.

આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રૂડ તેલ બજારમાં ભારતીય સમય મુજબ ગઈકાલે મોડી રાતથી અચાનક ભારે વેચવાલી શરૂ થતાં ભાવમાં મોટો ઘટાડો નોંધાયો છે. આજે સવારે  ૮ વાગ્યા આસપાસ બ્રેન્ટ ક્રૂડ આશરે ૮૬.૪૧ ડોલર પ્રતિ બેરલની આસપાસ આવી ગયું છે, જ્યારે વેસ્ટ ટેક્સાસ ઇન્ટરમીડિયેટ ક્રૂડનો ભાવ આશરે ૮૦.૯૦ ડોલર પ્રતિ બેરલની આસપાસ નોંધાયો છે.

મંગળવારે બ્રેન્ટ ક્રૂડનું સેટલમેન્ટ આશરે ૮૮.૫૮ ડોલર પ્રતિ બેરલ રહ્યું હતું અને એક જ દિવસમાં તેમાં લગભગ ૩.૯ ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો હતો. ત્યારબાદ આજે બુધવારે સવારના વેપારમાં પણ ઘટાડાનો દોર ચાલુ રહ્યો હતો.

ક્રૂડના ભાવમાં આવેલા આ કડાકાનું સૌથી મોટું કારણ સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ અંગે ઊભી થયેલી નવી આશા માનવામાં આવી રહી છે. ઈરાન અને ઓમાન વચ્ચે હોર્મુઝમાંથી જહાજોની અવરજવર ફરી શરૂ કરવા માટે વાતચીત આગળ વધી રહી છે. હંગામી સંયુક્ત દરિયાઈ માર્ગ બનાવવાની તેમજ દરિયામાં રહેલી માઈન દૂર કરવા અંગે પણ ચર્ચા થઈ રહી હોવાના અહેવાલોથી બજારમાં પુરવઠો ફરી વધવાની આશા મજબૂત બની છે.

હોર્મુઝ જળમાર્ગ વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ તેલ પરિવહન માર્ગોમાંનો એક હોવાથી અહીંની સ્થિતિમાં થતો કોઈપણ ફેરફાર સીધો આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રૂડના ભાવ ઉપર અસર કરે છે. જો આ માર્ગ ફરી નિયમિત રીતે ખુલશે તો ખાડી દેશોમાંથી વિશ્વ બજારમાં તેલની ઉપલબ્ધતા વધવાની ધારણા છે. આ જ આશાએ વેપારીઓએ મોટા પ્રમાણમાં નફાવસૂલી અને વેચવાલી કરી હોવાનું માનવામાં આવે છે.

આ ઉપરાંત અમેરિકા મધ્યપૂર્વની કેટલીક રાજદ્વારી કચેરીઓમાં કર્મચારીઓને ફરી મોકલવાની પ્રક્રિયા શરૂ કર્યાના સંકેતથી અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચે લશ્કરી તણાવ તાત્કાલિક વધવાની શક્યતા ઓછી હોવાનું બજારે માન્યું છે. પરિણામે ક્રૂડ ઉપર રહેલું યુદ્ધજન્ય જોખમ પ્રીમિયમ પણ ઘટતું જોવા મળ્યું છે.

અમેરિકામાં ક્રૂડ તેલના ભંડારમાં અપેક્ષા કરતાં ઘણો મોટો વધારો પણ ભાવ ઘટાડાનું મહત્વનું કારણ બન્યો છે. પ્રારંભિક આંકડા મુજબ એક સપ્તાહમાં અમેરિકાના ક્રૂડ ભંડારમાં આશરે ૪૨ લાખ બેરલનો વધારો થયો છે, જ્યારે બજાર આશરે ૬ લાખ બેરલના વધારાની જ અપેક્ષા રાખતું હતું. જથ્થામાં થયેલા મોટા વધારાથી નજીકના સમયમાં પુરવઠાની તંગી અંગેની ચિંતા ઘટી છે.

જોકે હોર્મુઝ અંગે હજુ કોઈ અંતિમ કરાર જાહેર થયો નથી. તેથી જળમાર્ગ ફરી ખૂલવાની પ્રક્રિયામાં વિલંબ થાય, ઈરાન તરફથી કડક વલણ આવે અથવા મધ્યપૂર્વમાં ફરી લશ્કરી તણાવ વધે તો ક્રૂડના ભાવમાં ફરી ઝડપી ઉછાળો આવી શકે છે.

હાલના તબક્કે હોર્મુઝ ફરી ખુલવાની આશા, ઈરાન સાથે તણાવ ઘટવાની સંભાવના અને અમેરિકામાં ક્રૂડના ભંડારમાં મોટો વધારો—આ ત્રણ પરિબળોએ ક્રૂડ બજારમાં એકસાથે ભારે દબાણ ઊભું કર્યું છે.