નવી દિલ્હી, તા. ૦૮: મિડલ ઈસ્ટ (પશ્ચિમ એશિયા) માં સતત વધતા સૈન્ય તણાવ અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (Strait of Hormuz) માંથી ઉર્જા પુરવઠો ખોરવાઈ જવાની આંતરરાષ્ટ્રીય ચિંતાઓ વચ્ચે વૈશ્વિક બજારમાં કાચા તેલ (Crude Oil) ના ભાવમાં સનસનાટીભર્યો વધારો નોંધાયો છે. મંગળવારે બ્રેન્ટ ક્રૂડના ભાવ ૨% થી વધુ ઉછળીને પ્રતિ બેરલ $૯૯ ની ભયજનક સપાટીએ પહોંચી ગયા છે, જ્યારે અમેરિકન WTI ક્રૂડ ૩% ના વધારા સાથે $૯૪ ની નજીક પહોંચી ગયું છે. આ પરિસ્થિતિને કારણે ભારત જેવા મોટા આયાતકાર દેશ માટે વિશાળ આયાત બિલ અને ફુગાવાનો (મોંઘવારી) મોટો ખતરો ઊભો થયો છે.

ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું ૮૮% થી વધુ ક્રૂડ તેલ વિદેશોમાંથી આયાત કરે છે, જેથી વૈશ્વિક ભાવ વધારાની સીધી અસર ભારતીય અર્થતંત્ર પર પડી રહી છે. 'પેટ્રોલિયમ પ્લાનિંગ એન્ડ એનાલિસિસ સેલ' (PPAC) ના તાજેતરના આંકડા મુજબ, એપ્રિલ-જુલાઈ દરમિયાન ભારતનું તેલ આયાત બિલ ૫૬% જેટલું પ્રચંડ વધીને $૬૩.૪ બિલિયન (અગાઉ $૪૦.૫ બિલિયન) પહોંચી ગયું છે. સપ્ટેમ્બરમાં ભારતીય ક્રૂડ બાસ્કેટની સરેરાશ કિંમત $૧૦૦.૭૫ પ્રતિ બેરલ નોંધાઈ છે, જે ઓગસ્ટમાં $૯૦.૧૯ હતી. ક્રૂડના વધતા ભાવથી ભારતીય રૂપિયા પર દબાણ વધી રહ્યું છે અને ડોલરની માંગ આસમાને પહોંચી છે.

બીજી તરફ, આંતરરાષ્ટ્રીય તેલ પુરવઠા માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવતી હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી ટેન્કરોની અવરજવર ખૂબ જ ધીમી પડી ગઈ છે અને વેસ્ટ એશિયન તેલની નિકાસ ૧૮ મિલિયન બેરલથી ઘટીને ૧૧ મિલિયન બેરલ પ્રતિ દિવસ થઈ ગઈ છે. ભાવ વધારાના કારણે ઇન્ડિયન ઓઇલ, ભારત પેટ્રોલિયમ અને હિન્દુસ્તાન પેટ્રોલિયમ જેવી ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓના પ્રોફિટ માર્જિન પર ભારે દબાણ આવી ગયું છે. રેટિંગ એજન્સી ICRA અનુસાર, જો ક્રૂડના ભાવ આ જ રીતે ઊંચા રહેશે તો દેશમાં ઓટો-ફ્યુઅલના માર્જિન નેગેટિવ થઈ શકે છે અને એલપીજી સિલિન્ડર દીઠ અંડર-રિકવરી ₹૨૦૦ થી વધી શકે છે, જેની સીધી અસર સામાન્ય જનતાના ખિસ્સા પર પડશે.