નવી દિલ્હી : ચાલુ નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭ ના પ્રથમ ક્વાર્ટર (એપ્રિલ-જૂન) દરમિયાન ભારતની રાજકોષીય ખાધ વધીને ₹3.1 લાખ કરોડ પહોંચી હોવાના અહેવાલ કંટ્રોલર જનરલ ઓફ એકાઉન્ટ્સ (CGA) દ્વારા જાહેર કરવામાં આવ્યા છે. આ આંકડો પૂરા વર્ષ માટે નક્કી કરાયેલા કુલ બજેટ અંદાજના 18.2 ટકા જેટલો થાય છે. ગત નાણાકીય વર્ષના સમાન સમયગાળામાં નોંધાયેલી ₹2.8 લાખ કરોડની ખાધ સામે આ વખતે સરકારી ખર્ચમાં નોંધપાત્ર વધારો જોવા મળ્યો છે.

કેન્દ્ર સરકારે નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૭ માટે કુલ રાજકોષીય ખાધ ₹16.96 લાખ કરોડ અંદાજી છે, જે દેશના કુલ ઘરેલું ઉત્પાદન (GDP) ના 4.3 ટકા જેટલી રહેવાની ગણતરી છે. દેશમાં વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતાઓ છતાં કર આવકમાં સતત સુધારો નોંધાયો છે. એપ્રિલ-જૂન ક્વાર્ટરમાં ચોખ્ખી કર આવક ગયા વર્ષના ₹5.4 લાખ કરોડથી વધીને ₹6.4 લાખ કરોડ થઈ છે, જ્યારે બિન-કર આવક (રિઝર્વ બેંક, જાહેર ક્ષેત્રની કંપનીઓના ડિવિડન્ડ અને અન્ય ફી) વધીને ₹3.8 લાખ કરોડ રહી છે.

આર્થિક વૃદ્ધિ અને ખર્ચ અંગેના મુખ્ય આંકડા:

·         કુલ સરકારી ખર્ચ: ગયા વર્ષના ₹12.2 લાખ કરોડથી વધીને ચાલુ ક્વાર્ટરમાં ₹13.6 લાખ કરોડ પહોંચ્યો.

·         મૂડી ખર્ચ (Capital Expenditure): બંદરો, હાઇવે અને રેલ્વે જેવા માળખાકીય વિકાસ માટેનો ખર્ચ ₹2.75 લાખ કરોડથી વધીને ₹3.4 લાખ કરોડ થયો.

·         સબસિડીનું દબાણ: પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનો અને ખાતરના ઊંચા ભાવોને કારણે વધતા સબસિડી બિલથી રાજકોષીય ખાધ પર દબાણ વધવાની શક્યતા.

રાજકોષીય ખાધ પર નિયંત્રણ લાવવાના પ્રયાસોના ભાગરૂપે સરકારે ગત નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬ માં જીડીપીના 4.4 ટકાનો લક્ષ્યાંક સફળતાપૂર્વક હાંસલ કર્યો હતો અને હવે તેને 4.3 ટકા પર લાવવાનો નિશ્ચય કર્યો છે. અર્થશાસ્ત્રીઓના મતે, રાજકોષીય ખાધમાં ઘટાડો થવાથી સરકારી ઉધાર ઘટે છે, જેથી બેંકિંગ ક્ષેત્ર પાસે કોર્પોરેટ ક્ષેત્ર અને ગ્રાહકોને ધિરાણ આપવા માટે વધુ નાણાં ઉપલબ્ધ થાય છે અને દેશનો આર્થિક વિકાસ મજબૂત બને છે.