નવી દિલ્‍હી તા.૩૦: ભારતમાં શ્રીમંત લોકોની સંખ્‍યા સતત વધી રહી છે. હવે ઓછામાં ઓછા રૂા.૪૨૫ કરોડ (આશરે ડોલર ૧.૦૪ ટ્રિલિયન) ની સંપત્તિ ધરાવતા ૩,૦૪૦ વ્‍યક્‍તિઓ છે. આ શ્રીમંત વ્‍યક્‍તિઓની સંયુક્‍ત સંપત્તિ આશરે રૂા.૧૦૪ લાખ કરોડ (આશરે ડોલર ૧.૦૪ ટ્રિલિયન) સુધી પહોંચી ગઈ છે. જોકે, દેશની સંપત્તિનો નોંધપાત્ર હિસ્‍સો અમુક પસંદગીના પરિવારોમાં કેન્‍દ્રિત છે. ૩૬૦ ONE વેલ્‍થ ક્રિએટર્સ લિસ્‍ટ ૨૦૨૬ અને ક્રિસિલ ઇન્‍ટેલિજન્‍સના અહેવાલ મુજબ, ભારતના સૌથી ધનિક લોકોમાં નોંધપાત્ર ફેરફારો જોવા મળી રહ્યા છે. અહેવાલ દર્શાવે છે કે પ્રથમ પેઢીના ઉદ્યોગસાહસિકો હવે સ્‍થાપિત વ્‍યવસાયિક પરિવારોને પાછળ છોડી રહ્યા છે.

અહેવાલ મુજબ, યાદીમાં ૧,૬૯૬ પ્રથમ પેઢીના ઉદ્યોગસાહસિકોનો સમાવેશ થાય છે, જ્‍યારે સ્‍થાપિત વ્‍યવસાયિક ગૃહોના માલિકો, વારસદારો અને પરિવારોની સંખ્‍યા ૧,૨૯૦ છે. આ પરિવર્તન ભારતના અર્થતંત્રમાં નવી વિચારસરણી અને નવા વ્‍યવસાયોના વધતા પ્રભાવને પ્રતિબિબિત કરે છે. દેશની સંપત્તિ એક સમયે પરંપરાગત વ્‍યવસાયિક પરિવારો પાસે હતી, પરંતુ સ્‍ટાર્ટઅપ્‍સ, ટેકનોલોજી અને ઉભરતા ક્ષેત્રોના સ્‍થાપકો હવે ઝડપથી સ્‍થાન મેળવી રહ્યા છે. ક્રિસિલ ઇન્‍ટેલિજન્‍સના પ્રમુખ અને બિઝનેસ હેડ પ્રીતિ અરોરાના જણાવ્‍યા અનુસાર, ભારત લાંબા સમયથી પરિવાર-માલિકીના વ્‍યવસાયો માટે જાણીતું છે, પરંતુ પ્રથમ પેઢીના સ્‍થાપકોની વધતી સંખ્‍યા એક નોંધપાત્ર પરિવર્તન છે.

રિપોર્ટ મુજબ, અનંત અંબાણી, ઇશા અંબાણી અને આકાશ અંબાણી અમીરોની યાદીમાં ટોચના ત્રણ સ્‍થાનો પર રહ્યા છે. તેમની વ્‍યક્‍તિગત સંપત્તિ રૂા. ૨.૭૫ લાખ કરોડથી વધુ છે. જોકે, મોટા ઔદ્યોગિક જૂથો હજુ પણ ભારતની કુલ સંપત્તિમાં નોંધપાત્ર હિસ્‍સો ધરાવે છે. લગભગ ૩૦ મોટા વ્‍યવસાયિક નેતાઓ કુલ સંપત્તિના ૧૪.૬ ટકા પર નિયંત્રણ રાખે છે, જેની સરેરાશ સંપત્તિ પ્રતિ વ્‍યક્‍તિ આશરે રૂા. ૫૦,૦૦૦ કરોડ છે.

ભારતની અમીરોની યાદીમાં મહિલાઓની ભાગીદારી પણ ઝડપથી વધી રહી છે. રિપોર્ટ મુજબ, આ યાદીમાં ૭૩૮ મહિલાઓનો સમાવેશ થાય છે, જે કુલ સંપત્તિના ૨૨.૬ ટકા ધરાવે છે. નોંધપાત્ર રીતે, આમાંથી ૫૧ મહિલાઓ ૪૦ વર્ષથી ઓછી ઉંમરની છે. આ યુવા મહિલા ઉદ્યોગસાહસિકોની સરેરાશ સંપત્તિ આશરે રૂા. ૬,૫૪૨ કરોડ છે. આ ભારતમાં મહિલા ઉદ્યોગસાહસિકો અને રોકાણકારોની વધતી જતી ભૂમિકાને પ્રતિબિબિત કરે છે.

નવા ઉદ્યોગસાહસિકોની સંખ્‍યા વધી રહી હોવા છતાં, ભારતમાં મોટાભાગની સંપત્તિ હજુ પણ કેટલાક મોટા પરિવારોમાં કેન્‍દ્રિત છે. અહેવાલ મુજબ, દેશના ટોચના ૧૦૦ પરિવારો રૂા. ૭૬.૫ લાખ કરોડની સંપત્તિ ધરાવે છે. ટોચના ૧૦ પરિવારો કુલ સંપત્તિના આશરે ૪૯ ટકા હિસ્‍સો ધરાવે છે. સૌથી ધનિક વ્‍યવસાયિક પરિવારોમાં, ગૌતમ અદાણી અને તેમનો પરિવાર રૂા.૯,૦૮,૧૭૮ કરોડની સંપત્તિ સાથે પ્રથમ ક્રમે છે. મુકેશ અંબાણી અને તેમનો પરિવાર રૂા.૮,૯૩,૬૨૨ કરોડની સંપત્તિ સાથે બીજા ક્રમે છે. સુનિલ ભારતી મિત્તલ અને તેમનો પરિવાર રૂા.૪,૯૬,૬૮૭ કરોડની સંપત્તિ સાથે ત્રીજા ક્રમે છે.

ફાર્માસ્‍યુટિકલ્‍સ, નાણાકીય સેવાઓ, બાંધકામ મશીનરી અને એન્‍જાિનિયરિગ જેવા પરંપરાગત ક્ષેત્રો ભારતના ધનિકોની સંપત્તિ પર પ્રભુત્‍વ ધરાવે છે. આ ક્ષેત્રો કુલ સંપત્તિમાં આશરે ૮૩ ટકા ફાળો આપે છે. જોકે, નવા યુગના વ્‍યવસાયો પણ ઝડપથી વિકસી રહ્યા છે. એરોસ્‍પેસ અને સંરક્ષણ, ફિનટેક અને નવીનીકરણીય ઊર્જા જેવા ક્ષેત્રો હવે કુલ સંપત્તિના ૧૫.૫ ટકા હિસ્‍સો ધરાવે છે. નિષ્‍ણાતો કહે છે કે ગ્રીન એનર્જી અને સ્‍થાનિક ઉત્‍પાદનને સરકારી નીતિઓનો ફાયદો મળી રહ્યો છે. ઘણા મોટા વ્‍યવસાયો તેમની સંપત્તિ નવા સ્‍ટાર્ટઅપ્‍સ અને પ્રારંભિક તબક્કાના વ્‍યવસાયોમાં રોકાણ કરી રહ્યા છે.

મુંબઈ ભારતના ધનિકો માટેનું સૌથી મોટું કેન્‍દ્ર રહ્યું છે. અહેવાલ મુજબ, મુંબઈ ૮૦૨ સંપત્તિ સર્જકોનું ઘર છે, જે યાદીમાં કુલ સંપત્તિના ૩૮.૪ ટકા હિસ્‍સો ધરાવે છે. મોટા ઔદ્યોગિક સમૂહો અને ફાર્માસ્‍યુટિકલ કંપનીઓની મજબૂત હાજરી સાથે અમદાવાદ બીજા સ્‍થાને છે. ટેકનોલોજી અને એન્‍જાિનિયરિગ કંપનીઓના પ્રભુત્‍વ સાથે બેંગલુરુ ત્રીજા સ્‍થાને છે. નવી દિલ્‍હી અને ગુરુગ્રામ પણ દેશના ટોચના પાંચ સૌથી ધનિક શહેરોમાં સામેલ છે. યાદીમાં કુલ સંપત્તિના ૭૦.૨ ટકા હિસ્‍સો ફક્‍ત આ પાંચ શહેરોનો છે. એકંદરે, ભારતમાં ધનિકોની સંખ્‍યા અને સંપત્તિ બંને વધી રહી છે. જ્‍યારે જૂના વ્‍યવસાયિક પરિવારોનું વર્ચસ્‍વ ચાલુ છે, ત્‍યારે નવા ઉદ્યોગસાહસિકો અને ઉદ્યોગપતિઓ દેશની નવી આર્થિક શક્‍તિ તરીકે ઉભરી રહ્યા છે.

ભારતમાં ધનિક લોકોની સંખ્‍યા ઝડપથી વધી રહી છે. ૩૬૦ વન અને ક્રિસિલ ઇન્‍ટેલિજન્‍સ દ્વારા વેલ્‍થ ક્રિએટર્સ લિસ્‍ટ ૨૦૨૬ અનુસાર, દેશમાં ૩,૦૪૦ વ્‍યક્‍તિઓ છે જેમની પાસે ઓછામાં ઓછી રૂા. ૪૨૫ કરોડની સંપત્તિ છે. તેમની સંયુક્‍ત સંપત્તિ રૂા. ૧૦૪ લાખ કરોડથી વધુ છે.

રિપોર્ટ અનુસાર, ફક્‍ત ૧૦ વ્‍યક્‍તિઓ આશરે રૂા.૧૯.૭૨ લાખ કરોડ અથવા આ ૩,૦૪૦ વ્‍યક્‍તિઓની કુલ સંપત્તિના આશરે ૧૯% માલિક છે. દરમિયાન, યાદીના નીચેના ભાગમાં રહેલા આશરે ૧,૫૨૦ વ્‍યક્‍તિઓ કુલ સંપત્તિના માત્ર ૯% માલિક છે.

આ યાદીમાં ૭૩૮ મહિલાઓનો સમાવેશ થાય છે, જે કુલ સંપત્તિ સર્જકોના ૨૪% પ્રતિનિધિત્‍વ કરે છે. આ મહિલાઓ પાસે રૂા. ૨૨.૬ લાખ કરોડ અથવા કુલ સંપત્તિના આશરે ૨૩્રુ સંપત્તિ છે.

રિપોર્ટ મુજબ, અનંત અંબાણી, ઈશા અંબાણી અને આકાશ અંબાણી સતત ટોચના ત્રણ સ્‍થાનો પર કબજો જમાવે છે. તેમની અંદાજિત સંપત્તિ રૂા. ૨.૭૫ લાખ કરોડથી વધુ છે.

યાદીમાં રહેલા ૩,૦૪૦ લોકોમાંથી ૨,૯૮૬ ઉદ્યોગસાહસિકો છે. આમાંથી ૧,૬૯૬ પ્રથમ પેઢીના ઉદ્યોગસાહસિકો છે જેમણે પોતાના વ્‍યવસાયો સ્‍થાપિત કર્યા છે. અન્‍ય ૧,૨૯૦ ઉદ્યોગસાહસિકો છે જેઓ તેમના પારિવારિક વ્‍યવસાયો ચાલુ રાખી રહ્યા છે.

આ પણ વાંચો  ૧ ઓગસ્‍ટથી ઈ-વે બિલના નિયમો યથાવત રહેશે, GSTN નવી સલાહકાર જારી કરે છે

રૂા. ૧ લાખ કરોડથી વધુ સંપત્તિ ધરાવતા ૧૨ વ્‍યવસાયિક પરિવારો

રિપોર્ટ મુજબ, ભારતમાં હવે રૂા. ૧ લાખ કરોડથી વધુ સંપત્તિ ધરાવતા ૧૨ વ્‍યવસાયિક પરિવારો છે. આમાં શામેલ છેઃ

અદાણી પરિવાર (અદાણી ગ્રુપ)

અંબાણી પરિવાર (રિલાયન્‍સ)

મિત્તલ પરિવાર (ભારતી)

સાંઘવી પરિવાર (સન ફાર્મા)

મિષી પરિવાર (શાપૂરજી પલોનજી)

નાદર પરિવાર (HCL)

જિદલ પરિવાર (JSW)

દમાણી પરિવાર (DMart)

બિરલા પરિવાર (આદિત્‍ય બિરલા ગ્રુપ)

અગ્રવાલ પરિવાર (વેદાંત)

પ્રેમજી પરિવાર (વિપ્રો)

મહેતા પરિવાર (ટોરેન્‍ટ)

રિપોર્ટ મુજબ, ૧૦ વર્ષ પહેલાં, ભારતમાં રૂા. ૧ લાખ કરોડથી વધુ સંપત્તિ ધરાવતા બહુ ઓછા વ્‍યવસાયિક પરિવારો હતા. જોકે, હવે આવા પરિવારોની સંખ્‍યા વધીને ૧૨ થઈ ગઈ છે.