કન્ટેનરોમાં ભરી-ભરીને ભારતમાં ઠલવાઈ રહ્યો છેઃ ચીની માલ
ભારતમાં EVનું વેંચાણ વધી રહ્યું છે પણ સાથે સાથે ચીન પરની નિર્ભરતા પણ વધી રહી છે : ૨૦૨૬-૨૭ના પ્રથમ પાંચ મહિનામાં ભારતે ચીનથી ૨.૯ અબજ ડોલરની માત્ર બેટરી ઈમ્પોર્ટ કરીઃ કાર-ટુવ્હલરની આયાત પણ વધીઃ ટેલીકોમ પાર્ટસની આયાત ૪૦ ટકા વધી
નવી દિલ્હી,તા.૧૯: ભારતમાં ઇલેક્ટ્રિક વાહન (EV)નું વેચાણ વધી રહ્યું છે પરંતુ તેની સાથે ચીન પર નિર્ભરતા પણ વધી રહી છે. તેનું કારણ બેટરી છે જેમાં ચીન વૈશ્વિક વેપારમાં પ્રભુત્વ ધરાવે છે. ચાલુ નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭ના પ્રથમ પાંચ મહિના દરમિયાન, એટલે કે એપ્રિલથી ઓગસ્ટ દરમિયાન, ભારતે ચીન પાસેથી આશરે $૨.૯ બિલિયનની બેટરી આયાત કરી હતી. ગયા વર્ષના સમાન સમયગાળાની તુલનામાં આ રકમ લગભગ બમણી છે. ચીનમાંથી આયાત થતા માલમાં બેટરી હવે છઠ્ઠા સ્થાને પહોંચી ગઈ છે.
ચીનમાંથી બેટરી આયાતમાં વધારા સાથે, ભારતની વેપાર ખાધ પણ વધી રહી છે. ટાઇમ્સ ઓફ ઇન્ડિયા અનુસાર, એપ્રિલ-ઓગસ્ટ દરમિયાન ચીન સાથે ભારતની વેપાર ખાધ આશરે ઼૫૬ બિલિયન (લગભગ રૂ. ૫૩૨૦ બિલિયન) સુધી પહોંચી ગઈ છે, જે ગયા વર્ષના સમાન સમયગાળામાં $૪૪.૭ બિલિયન હતી.
માત્ર બેટરી જ નહીં, પણ ચીનમાંથી વાહનોની આયાત પણ ઝડપથી વધી રહી છે. એપ્રિલ અને ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ ની વચ્ચે, ચીનથી ટુ-વ્હીલર અને થ્રી-વ્હીલરની આયાત વધીને $૧૦૭ મિલિયન થઈ ગઈ, જે ગયા વર્ષના સમાન સમયગાળા દરમિયાન માત્ર $૨ મિલિયન હતી.
તેવી જ રીતે, કારની આયાત પણ $૮૭ મિલિયનથી વધીને $૨૨૬ મિલિયન થઈ, જે લગભગ ૨.૬ ગણો વધારો દર્શાવે છે. આ વધારામાં ચીની ઇલેક્ટ્રિક કાર કંપની BYD એ ભૂમિકા ભજવી હોવાની શક્યતા છે.
ચીનથી તેલ ઉત્પાદનોની આયાત ત્રણ ગણી વધીને $૧૭૯ મિલિયન થઈ.
ડાઈ ઇન્ટરમીડિયેટ્સની આયાત ૨.૬ ગણી વધીને $૩૩૮ મિલિયન થઈ, અને જથ્થાબંધ ખનિજોની આયાત ત્રણ ગણી વધીને $૧૮૦ મિલિયન થઈ.
જોકે, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ, મશીનરી, રસાયણો અને પ્લાસ્ટિકની આયાત આ ઉત્પાદનો કરતાં ઘણી વધારે છે.
આ ચાર શ્રેણીઓ મળીને ચીનથી ભારતની કુલ આયાતના લગભગ ત્રણ-ચતુર્થાંશ હિસ્સો ધરાવે છે.
ભારતમાં મોબાઇલ ફોન, કમ્પ્યુટર અને અન્ય ઇલેક્ટ્રોનિક ઉપકરણોનું ઉત્પાદન વધ્યું છે. આમ છતાં, આ ઉત્પાદનોમાં વપરાતા ઘટકો અને અન્ય કાચા માલ માટે ચીન પર નિર્ભરતા ઓછી થઈ નથી. સત્તાવાર માહિતી અનુસાર, ૨૦૨૬-૨૭ નાણાકીય વર્ષના પ્રથમ પાંચ મહિનામાં ચીનથી ટેલિકોમ સાધનો, મોબાઇલ ફોન અને ઇલેક્ટ્રોનિક ઘટકોની આયાતમાં ૪૦% થી વધુનો વધારો થયો છે.
આનો અર્થ એ થયો કે ભારતમાં ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ઉત્પાદનમાં વધારો થયો હોવા છતાં, ઘણા આવશ્યક ઘટકો અને ઇનપુટ્સ ચીન પાસેથી ખરીદવામાં આવે છે. જો આ ગતિ ચાલુ રહે તો, ચીન સાથે ભારતની વેપાર ખાધ પાછલા સંપૂર્ણ નાણાકીય વર્ષના સ્તરને વટાવી શકે છે. ૨૦૨૫-૨૬ નાણાકીય વર્ષમાં આ ખાધ આશરે $૧૧૨ બિલિયન હતી.
નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણ અને વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રી પીયૂષ ગોયલે પણ ચીન સાથે વધતી જતી વેપાર ખાધ અંગે ચિતા વ્યક્ત કરી છે. તાજેતરમાં, બંનેએ ભારત અને ચીન વચ્ચે વાજબી તકો અને વેપારમાં સંતુલનની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો.
આ વર્ષે ચીનમાં ભારતની નિકાસમાં લગભગ ૪૦%નો વધારો થયો છે. જો કે, આ વૃદ્ધિનો મોટાભાગનો હિસ્સો ઔદ્યોગિક ઇનપુટ્સ અને કાચા માલનો છે. વધુમાં, એપ્રિલ-ઓગસ્ટ દરમિયાન ભારતની ચીનમાં સરેરાશ માસિક નિકાસ ઼૨ બિલિયનથી ઓછી રહી. આનો અર્થ એ થયો કે ભારતની નિકાસમાં વધારો થયો હોવા છતાં, બંને દેશો વચ્ચેનો વેપાર ખાધ નોંધપાત્ર રહે છે.
ચીની માલ સાથે સ્પર્ધા કરવી કેમ મુશ્કેલ છે?
ભારત માટે ચીની માલની જગ્યાએ સ્થાનિક ઉત્પાદનોને પ્રોત્સાહન આપવું મુશ્કેલ છે. આ મુખ્યત્વે ચીનના મોટા પાયે ઉત્પાદન, ઓછા ખર્ચ અને સરકારી સબસિડીને કારણે છે. આ પરિબળો ચીની કંપનીઓને ઓછી કિમતે ઘણા ઉત્પાદનો પ્રદાન કરવાની મંજૂરી આપે છે.
ગ્લોબલ ટ્રેડ રિસર્ચ ઇનિશિયેટિવ (GTRI) ના સ્થાપક અજય શ્રીવાસ્તવના મતે, ચીન સાથે વેપાર ખાધ અંગે ચિતાઓ માન્ય છે, પરંતુ ઘણા ભારતીય ઉદ્યોગો આવશ્યક ચીજવસ્તુઓ માટે તેના પર આધાર રાખે છે. તેમણે કહ્યું કે જો ચીન પુરવઠો કાપી નાખે તો ભારતના ફાર્માસ્યુટિકલ, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ, મશીનરી અને રાસાયણિક ઉદ્યોગો પર ગંભીર અસર પડી શકે છે. તેથી, ભારતે આ ક્ષેત્રોમાં સ્થાનિક ઉત્પાદન ક્ષમતા વધારવાની અને સ્થાનિક ઉત્પાદનને મજબૂત બનાવવાની જરૂર છે.
આ જ કારણ છે કે જ્યારે પણ સરકાર આયાત પર કડક નિયમો લાદવાનો પ્રયાસ કરે છે ત્યારે ભારતીય ઉદ્યોગો ઘણીવાર વાંધો ઉઠાવે છે. કંપનીઓને ડર છે કે આવશ્યક કાચા માલ અને ઘટકોના પુરવઠામાં વિક્ષેપો તેમના ખર્ચમાં વધારો કરી શકે છે અને ઉત્પાદન પર અસર કરી શકે છે.
(10:16 AM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
