નવી દિલ્હી : સમયની સાથે લોકોની વાલીપણાની (પેરેન્ટિંગ) પદ્ધતિઓમાં નોંધપાત્ર ફેરફારો આવ્યા છે. આધુનિક સમયમાં નવા શબ્દો સાથે વાલીપણાની વિવિધ શૈલીઓ ચર્ચામાં આવે છે, જેમાંનો એક પ્રચલિત શબ્દ "હેલિકોપ્ટર પેરેન્ટિંગ" છે. આ પ્રકારના વાલીપણામાં માતાપિતા તેમના બાળકની દરેક નાની-મોટી હિલચાલ પર હેલિકોપ્ટરની જેમ સતત નજર રાખે છે, જે બાળકોના માનસિક વિકાસ અને આત્મવિશ્વાસ પર ગંભીર નકારાત્મક અસરો સર્જી શકે છે.

સમાચાર અનુસાર, આ ખાસ પેરેન્ટિંગ શૈલીમાં માતાપિતા પોતાના બાળકના જીવનમાં વધુ પડતી સંડોવણી ધરાવતા હોય છે. બાળકો નાના હોય કે મોટા, તેમના દરેક નિર્ણયમાં માતાપિતા સામેલ હોય છે અને તેમને કોઈપણ પ્રકારની મુશ્કેલી કે નિષ્ફળતાથી બચાવવા માટે તેઓ તુરંત હસ્તક્ષેપ કરે છે. જોકે આ વલણ પાછળ માતાપિતાનો પ્રેમ અને કાળજી છુપાયેલી હોય છે, પરંતુ આ અતિશય સુરક્ષા બાળકોની સ્વતંત્રતા છીનવી લે છે.

બાળકો પર તેની થતી અસરો વિશે વાત કરીએ તો, નિષ્ણાતોના મતે તેનાથી સૌથી મોટું નુકસાન આત્મવિશ્વાસના અભાવ તરીકે સામે આવે છે. જ્યારે બાળકોને પોતાના નિર્ણયો જાતે લેવાની તક મળતી નથી, ત્યારે તેઓ દરેક બાબતમાં સંપૂર્ણપણે પોતાના માતાપિતા પર નિર્ભર બની જાય છે. જ્યારે ભવિષ્યમાં તેમને જાતે નિર્ણયો લેવા પડે છે, ત્યારે તેઓ ભારે નર્વસનેસ અનુભવે છે અને અનિશ્ચિતતાનો શિકાર બને છે.

આ ઉપરાંત, સતત દેખરેખ અને પૂર્ણતા પ્રાપ્ત કરવાના દબાણને કારણે બાળકોમાં માનસિક તણાવ પણ સતત વધતો રહે છે. તેઓ હંમેશા એ વાતથી ડરેલા રહે છે કે તેમના માતાપિતા નારાજ ન થઈ જાય. હેલિકોપ્ટર પેરેન્ટિંગમાં માતાપિતા દરેક મુશ્કેલીનું સમાધાન જાતે જ લઈ આવતા હોવાથી, બાળકો વાસ્તવિક જીવનની સમસ્યાઓનો સામનો કરવાનું શીખી શકતા નથી, જેના કારણે તેમની મુશ્કેલીઓ સાથે લડવાની ક્ષમતા નબળી પડી જાય છે.

આ સમસ્યામાંથી બહાર આવવા માટે માતાપિતાએ બાળકોની દેખરેખ અને તેમની સ્વતંત્રતા વચ્ચે યોગ્ય સંતુલન જાળવવું અત્યંત આવશ્યક છે. બાળકોને તેમના નાના-મોટા નિર્ણયો જાતે લેવાની મંજૂરી આપવી જોઈએ અને તેમને પોતાની ભૂલોમાંથી શીખવાની તક આપવી જોઈએ. આનાથી બાળકો વધુ આત્મનિર્ભર બનશે અને તેમનો આત્મવિશ્વાસ પણ મજબૂત થશે.

આજની ભાગદોડ ભરેલી જીવનશૈલીમાં બાળકોને સાચું માર્ગદર્શન આપવું જેટલું જરૂરી છે, તેટલું જ તેમને પોતાના પગ પર ઊભા રહેવાની સ્વતંત્રતા આપવી પણ એટલી જ મહત્વપૂર્ણ છે. જો સમયસર આ બાબતે યોગ્ય કાળજી રાખવામાં ન આવે તો બાળકોના ભવિષ્ય પર તેની વિપરીત અસરો પડી શકે છે, જેને લઈને વાલીઓએ સભાન બનવું ખૂબ જ જરૂરી છે.