અમરાવતી : આંધ્રપ્રદેશના મુખ્યમંત્રી એન. ચંદ્રબાબુ નાયડુના એક સનસનાટીભર્યા નિવેદને દેશના નાણાકીય અને રાજકીય વર્તુળોમાં ભારે ચર્ચા જગાડી છે. મુખ્યમંત્રી નાયડુએ દેશમાંથી ભ્રષ્ટાચાર અને કાળા નાણાંને નાબૂદ કરવા તથા ડિજિટલ વ્યવહારોને પ્રોત્સાહન આપવા માટે ₹૫૦૦ અને તેનાથી વધુ મૂલ્યની તમામ ચલણી નોટોને તબક્કાવાર પાછી ખેંચવાની રજૂઆત કરી છે. તાજેતરમાં યોજાયેલી પત્રકાર પરિષદ દરમિયાન તેમણે જણાવ્યું હતું કે મોટા મૂલ્યની નોટોના લીધે ગેરકાયદેસર રોકડ છુપાવવી અને લાંચ આપવી સરળ બને છે, જેથી ફક્ત ₹૧૦૦ અને ₹૨૦૦ની નાની નોટો જ ચલણમાં રાખવી જોઈએ. તેમણે આ અંગે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીને અગાઉ સુપરત કરેલા અહેવાલનો હવાલો આપીને ૧૦૦% ડિજિટલ પેમેન્ટ મોડેલ અપનાવવા પર ભાર મૂક્યો છે.

મુખ્યમંત્રીના આ બોલ્ડ પ્રસ્તાવ સામે દેશભરના પ્રખ્યાત અર્થશાસ્ત્રીઓ અને નાણાકીય નિષ્ણાતોએ સખત વાંધો ઉઠાવ્યો છે. ઇન્ડિયન સ્કૂલ ઓફ બિઝનેસ (ISB) ના પ્રોફેસર પ્રસન્ના તંત્રી અને અન્ય અર્થશાસ્ત્રીઓએ ચેતવણી આપી છે કે કોઈપણ યોગ્ય અને લાંબા ગાળાની આયોજન વગર ₹૫૦૦ની નોટો પર અચાનક પ્રતિબંધ મૂકવો દેશના અર્થતંત્ર માટે અત્યંત ખતરનાક અને વિક્ષેપકારક સાબિત થઈ શકે છે. નિષ્ણાતોના મતે, યુપીઆઈ અને ડિજિટલ વોલેટ્સનો વ્યાપ વધ્યો હોવા છતાં, ગ્રામીણ વિસ્તારો, અનૌપચારિક ક્ષેત્ર અને નાના વેપારીઓ હજુ પણ દૈનિક વ્યવહારો માટે મોટા પ્રમાણમાં રોકડ પર આધાર રાખે છે.

નાણાકીય વિશ્લેષકો એ બાબત તરફ પણ આંગળી ચિંધે છે કે માત્ર ચલણી નોટોનું મૂલ્ય ઘટાડવાથી કરચોરી કે ભ્રષ્ટાચાર સંપૂર્ણપણે નાબૂદ થઈ શકતો નથી. અમેરિકા અને યુરોપ જેવા વિકસિત દેશોનું ઉદાહરણ આપતા અર્થશાસ્ત્રીઓએ સ્પષ્ટ કર્યું કે ત્યાં મર્યાદિત મૂલ્યની નોટો હોવા છતાં અબજો ડોલરની નાણાકીય છેતરપિંડીઓ થાય છે. સરકારે અચાનક નોટબંધી જેવા કઠોર નિર્ણયો લેવાને બદલે જમીની સ્તરે બેંકિંગ સિસ્ટમની દેખરેખ વધુ મજબૂત કરવી જોઈએ અને લોકો રોકડ ઉપાડ કેમ ચાલુ રાખે છે તેના મૂળ કારણોનો અભ્યાસ કરવો જોઈએ.

આ અગાઉ પણ દેશમાં ૨૦૧૬માં યોજાયેલી નોટબંધી અને ત્યારબાદ ₹૨૦૦૦ની નોટો પાછી ખેંચવાના નિર્ણયોથી બેંકિંગ ક્ષેત્ર અને સામાન્ય જનજીવન પર મોટો પ્રભાવ પડ્યો હતો. આધુનિક એઆઈ અને ડિજિટલ યુગમાં ભારત સરકાર રોકડમુક્ત અર્થતંત્ર તરફ આગળ વધી રહી છે, ત્યારે નાયડુની આ માંગણી પર કેન્દ્ર સરકાર અને રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) શું વલણ અપનાવે છે તેના પર સૌની નજર મંડાયેલી છે. આગામી દિવસોમાં નાણાં મંત્રાલય અર્થશાસ્ત્રીઓની સલાહ અનુસાર ડિજિટલ સુરક્ષા વધુ સઘન બનાવવા તરફ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે કે કેમ તે જોવું અત્યંત મહત્વપૂર્ણ રહેશે.