​મુંબઈ : ભારતીય શેરબજારના અગ્રણી સ્ટોક એક્સચેન્જ બોમ્બે સ્ટોક એક્સચેન્જ (BSE) દ્વારા બજારમાં સટ્ટાકીય પ્રવૃત્તિઓ, અસાધારણ અસ્થિરતા અને શેરોના ભાવમાં થતી કૃત્રિમ હેરાફેરી પર અંકુશ મેળવવાના હેતુથી એક અત્યંત મહત્વનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. એક્સચેન્જ દ્વારા વિવિધ લિસ્ટેડ કંપનીઓના શેરો માટે સર્કિટ ફિલ્ટર (પ્રાઈસ બેન્ડ) અને ટ્રેડ-ટૂ-ટ્રેડ (T2T) સેગમેન્ટમાં વ્યાપક સુધારા-વધારા જાહેર કરવામાં આવ્યા છે, જે સોમવાર, ૧૦ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬થી અમલી બનશે. બીએસઈના સર્વેલન્સ વિભાગ દ્વારા નિયમિત સમીક્ષા પ્રક્રિયાના ભાગરૂપે લેવાયેલા આ નિર્ણયથી ૧૦ ઓગસ્ટથી ટ્રેડિંગ રણનીતિમાં મોટો ફેરફાર જોવા મળશે.

​ટ્રેડ-ટૂ-ટ્રેડ (T2T) સેગમેન્ટના કડક નિયમો અને રોકાણકારો પર અસર

એક્સચેન્જ દ્વારા જે કંપનીઓના શેરોને ટ્રેડ-ટૂ-ટ્રેડ (T2T) સેગમેન્ટમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવ્યા છે અથવા તે સેગમેન્ટ હેઠળ રાખવામાં આવ્યા છે, ત્યાં રોકાણકારો માટે ટ્રેડિંગના નિયમો સાવ બદલાઈ જશે.

​ઈન્ટ્રાડે ટ્રેડિંગ પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ: T2T સેગમેન્ટમાં મૂકાયેલા શેરોમાં રોકાણકારો એક જ દિવસમાં શેર ખરીદીને વેચી શકશે નહીં (No Intraday Trading).
​શત-પ્રતિશત (૧૦૦%) માર્જિન ફરજિયાત: આ શેરોની ખરીદી માટે ટ્રેડર્સે પૂરેપૂરી રકમ (૧૦૦% કેશ માર્જિન) ચૂકવવી પડશે.
​ડિલિવરી આધારિત સોદા: દરેક સોદામાં શેરની ભૌતિક/ડીમેટ ડિલિવરી લેવી અથવા આપવી અનિવાર્ય રહેશે. Short Selling કે BTST (Buy Today, Sell Tomorrow) જેવા સોદાઓ આ શ્રેણીમાં શક્ય બનશે નહીં.
​મર્યાદિત પ્રાઈસ કેપ: T2T સેગમેન્ટ હેઠળના મોટાભાગના શેરો માટે દૈનિક સર્કિટ મર્યાદા મહત્તમ ૫ ટકા અથવા ૨ ટકા સુધી મર્યાદિત રાખવામાં આવે છે, જેથી એક જ દિવસમાં મોટું નુકસાન અટકાવી શકાય.
​સર્કિટ ફિલ્ટરમાં ફેરફાર અને પ્રાઈસ બેન્ડનું નવું માળખું

બીએસઈ દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલી વિગતો અનુસાર, પૂર્વ-નિર્ધારિત ગાઈડલાઈન્સ મુજબ શેરોના પ્રાઈસ બેન્ડમાં નીચે મુજબના મહત્વના સુધારા કરાયા છે:

૧. અપ-ગ્રેડેશન (મર્યાદામાં વધારો): અમુક સ્થિર અને નિયમિત વોલ્યુમ ધરાવતા શેરોની સર્કિટ લિમિટ ૨% થી વધારીને ૫%, ૫% થી ૧૦% અથવા ૧૦% થી ૨૦% કરવામાં આવી છે, જેથી તે શેરોમાં વ્યાજબી લિક્વિડિટી મળી રહે.

૨. ડાઉન-ગ્રેડેશન (મર્યાદામાં ઘટાડો): અતિશય અસ્થિરતા, અસામાન્ય વોલ્યુમ કે સટ્ટાખોરીની શક્યતા ધરાવતા શેરોની દૈનિક સર્કિટ મર્યાદા ૨૦% કે ૧૦% થી ઘટાડીને ૫% કે ૨% કરી દેવામાં આવી છે.

૩. ડાયનેમિક સર્કિટ ફિલ્ટર: વાયદા બજાર (F&O) અથવા ચોક્કસ ઇન્ડેક્સ આધારિત સ્ટોક્સમાં અનિચ્છનીય કિંમત તફાવત અટકાવવા ડાયનેમિક પ્રાઈસ બેન્ડ સિસ્ટમ કાર્યરત રહેશે.

​સર્વેલન્સ અને બીએસઈનો હેતુ: સટ્ટાખોરી પર લગામ

બીએસઈ સર્વેલન્સ સેલ સેબી (SEBI)ના માર્ગદર્શન હેઠળ ગ્રેડેડ સર્વેલન્સ મેઝર (GSM), એડિશનલ સર્વેલન્સ મેઝર (ASM) અને એન્હાન્સ્ડ સર્વેલન્સ મેઝર (ESM) જેવા આધુનિક સોફ્ટવેર ટૂલ્સ અને એલર્ટ સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરે છે. જ્યારે કોઈ સ્ટોકમાં ટૂંકા ગાળામાં પાયાવિહોણી મોટી તેજી કે મંડી, અસાધારણ વોલ્યુમ સ્પાઈક અથવા સોદાઓમાં શંકાસ્પદ પેટર્ન જણાય છે, ત્યારે નાના અને સામાન્ય રોકાણકારોનું હિત જોખમાય નહીં તે માટે એક્સચેન્જ તાત્કાલિક ધોરણે સર્કિટ ફિલ્ટર ઘટાડવા અથવા શેરને T2T શ્રેણીમાં મૂકવાનો નિર્ણય લે છે.

​રોકાણકારો અને બ્રોકર્સ માટે અગત્યની સૂચના

૧૦ ઓગસ્ટથી અમલમાં આવનારા આ નવા ફેરફારોને કારણે શેરબ્રોકર્સ અને ડિજિટલ ટ્રેડિંગ પ્લેટફોર્મ્સે તેમના ટ્રેડિંગ સોફ્ટવેરમાં સંબંધિત સ્ક્રિપ્સ માટે નવા પ્રાઈસ બેન્ડ અને T2T ફ્લેગ અપડેટ કરવાના રહેશે. બજાર નિષ્ણાતોના મતે, સોમવારે ૧૦ ઓગસ્ટના રોજ ટ્રેડિંગ સેશન શરૂ થતાં પહેલાં તમામ રોકાણકારો અને ડે-ટ્રેડર્સે બીએસઈની સત્તાવાર વેબસાઈટ પરથી સુધારિત સર્કિટ ફિલ્ટર ધરાવતા શેરોનું લિસ્ટ ચકાસી લેવું જોઈએ, જેથી ઈન્ટ્રાડે સોદા અટકી જવાની કે માર્જિન શોર્ટફોલ થવાની સમસ્યામાંથી બચી શકાય.