બેઇજિંગ : વૈશ્વિક ટેક્નોલોજી અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ના ક્ષેત્રમાં એક બહુ મોટા અને દૂરગામી રાજકીય સમીકરણો સર્જાયા છે. ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગની સીધી દેખરેખ હેઠળ ચીને વૈશ્વિક સ્તરે પોતાનું પ્રભુત્વ સ્થાપિત કરવા માટે એક નવી વૈશ્વિક એઆઈ બોડી (World AI Body) લોન્ચ કરવાની સત્તાવાર જાહેરાત કરી છે. ચીને પોતાના આ મહત્વાકાંક્ષી આંતરરાષ્ટ્રીય બ્લોકમાં તેના પરમ મિત્ર ગણાતા પાકિસ્તાન અને સામરીક ભાગીદાર રશિયાનો સમાવેશ કર્યો છે. સૌથી ચોંકાવનારી બાબત એ છે કે ટેક્નોલોજી અને સોફ્ટવેર ક્ષેત્રે દુનિયાના અગ્રણી દેશોમાં સ્થાન ધરાવતા ભારતને ચીને આ નવી વૈશ્વિક એઆઈ સંસ્થાથી સંપૂર્ણપણે બહાર રાખ્યું છે, જેના કારણે વૈશ્વિક રાજનીતિ અને આઇટી ક્ષેત્રે ભારે ચર્ચાઓ જાગી છે.

ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગના આ નવા એઆઈ બ્લોકની રચના પાછળ મુખ્યત્વે અમેરિકા અને પશ્ચિમી દેશોના ટેક્નોલોજીકલ વર્ચસ્વને મોટો પડકાર આપવાનો હોવાનું નિષ્ણાતો માની રહ્યા છે. હાલમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સના વૈશ્વિક નિયમો અને ટેક્નોલોજી પર અમેરિકાની સિલિકોન વેલીની કંપનીઓનું આધિપત્ય છે. ચીન પોતાના આ નવા સંગઠન દ્વારા એઆઈના વૈશ્વિક માપદંડો, સંશોધન અને નૈતિક નિયમો પોતાની શરતો પર નક્કી કરવા માંગે છે. રશિયા જે હાલમાં પશ્ચિમી દેશોના આર્થિક અને ટેક્નોલોજીકલ પ્રતિબંધોનો સામનો કરી રહ્યું છે, તે ચીનના આ પ્લેટફોર્મ પર જોડાવાથી કમ્પ્યુટિંગ પાવર અને એડવાન્સ એઆઈ રિસર્ચમાં ચીનની મદદ મેળવી શકશે.

બીજી તરફ, આ સંગઠનમાં પાકિસ્તાનનો સમાવેશ કરીને ચીને દક્ષિણ એશિયાના ક્ષેત્રમાં ભારત વિરૂદ્ધ પોતાની વ્યૂહાત્મક પકડ મજબૂત કરવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. આઇટી અને એઆઈ ડેવલપમેન્ટમાં પાકિસ્તાન વૈશ્વિક સ્તરે ઘણું પાછળ હોવા છતાં, ચીને તેને પોતાની આ હાઇ-ટેક બોડીમાં સ્થાન આપીને સ્પષ્ટ સંકેત આપ્યો છે કે તે આ ગઠબંધનનો ઉપયોગ માત્ર ટેક્નોલોજી પૂરતો જ નહીં પરંતુ ભૌગોલિક-રાજકીય (Geopolitical) હિતો સાધવા માટે પણ કરશે. ચીન પાકિસ્તાનની શાળાઓ, સંશોધન કેન્દ્રો અને સરકારી વિભાગોમાં પોતાની એઆઈ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સિસ્ટમ લાગુ કરીને ત્યાં ડેટા અને ટેક્નોલોજી પર સંપૂર્ણ કંટ્રોલ મેળવવાની ફિરાકમાં છે.

ચીનના સત્તાવાર સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, આ નવી વર્લ્ડ એઆઈ બોડીનો ઉદ્દેશ્ય સભ્ય દેશો વચ્ચે ડેટા શેરિંગ, સુપરકમ્પ્યુટિંગ ક્ષમતાઓનો વિકાસ અને એઆઈ આધારિત સુરક્ષા વ્યવસ્થાને મજબૂત કરવાનો છે. જો કે, વૈશ્વિક ટેક્નોલોજીકલ એનાલિટિક્સ સંસ્થાઓના મતે, ભારતને આમાંથી બહાર રાખવું તે ચીનની દ્વેષપૂર્ણ નીતિ દર્શાવે છે. ભારત હાલમાં વૈશ્વિક સ્તરે એઆઈ એડોપ્શન અને આઇટી ટેલેન્ટ હબ તરીકે ઝડપથી ઉભરી રહ્યું છે. ચીને ભારતની આ શક્તિથી ડરીને અને પોતાના બ્લોક પર સંપૂર્ણ સામ્યવાદી અંકુશ રાખવા માટે જ રશિયા અને પાકિસ્તાન જેવા પોતાના કહ્યામાં રહે તેવા દેશોને સાથે રાખીને આ નવો મોરચો ખોલ્યો છે, જે આગામી સમયમાં વૈશ્વિક ટેક-વોર (Tech War) ને વધુ ઉગ્ર બનાવશે.