ભુવનેશ્વર, તા.૦૧: દેશના મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમાર અને મતદાર યાદી સુધારણા (SIR) પ્રક્રિયા અંગે દેશભરમાં ચાલી રહેલા વિવાદ વચ્ચે ઓડિશાના મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારી (CEO) આર. સંથન ગોપાલને અચાનક સ્વૈચ્છિક નિવૃત્તિ (VRS) માંગતા સળવળાટ મચી ગયો છે. ઓડિશા કેડરના ૨૦૦૧ બેચના સિનિયર આઈએઇએસ (IAS) અધિકારી ગોપાલને રાજ્યમાં SIR ની કામગીરી પૂર્ણ થયાના બરાબર એક અઠવાડિયા પછી ૩૦ સપ્ટેમ્બરે પોતાની અરજી સબમિટ કરી હતી. જોકે, તેમણે સ્પષ્ટતા કરી છે કે તેમનો આ નિર્ણય અંગત અને આરોગ્ય વિષયક કારણોસર છે અને તેનો હાલના કોઈ રાજકીય વિવાદ કે SIR ની પ્રક્રિયા સાથે કોઈ લેવાદેવા નથી.

જુલાઈ ૨૦૨૪ થી ઓડિશાના મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારી તરીકે કાર્યરત ૨૫ વર્ષની સરકારી સેવા પૂર્ણ કરનાર તમિલનાડુના વતની સંથન ગોપાલનની નિવૃત્તિ જૂન ૨૦૨૮ માં પ્રસ્તાવિત હતી. પરંતુ ૧૮ મહિનાની સેવા બાકી હોવા છતાં તેમણે અચાનક પદ છોડવાનો નિર્ણય લીધો છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે તેઓ છેલ્લા કેટલાક સમયથી નિવૃત્તિ લેવાનું વિચારતા હતા, પરંતુ રાજ્યમાં હાથ ધરાયેલી SIR ની મહત્વપૂર્ણ પ્રક્રિયા અને સુધારેલી મતદાર યાદીની જાહેરાત અટકે નહીં તે માટે તેમણે પોતાનો નિર્ણય મુલતવી રાખ્યો હતો. તેમણે ઉમેર્યું કે તેઓ હવે પરિવારને સમય આપવા માગે છે.

આ નિર્ણય એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે ઓડિશામાં ૨૧ સપ્ટેમ્બરે ૩૧.૬ મિલિયન મતદારો ધરાવતી સુધારેલી આખરી મતદાર યાદી જાહેર કરવામાં આવી હતી. આ યાદી સામે સ્થાનિક વિપક્ષી પક્ષોએ ભારે હોબાળો મચાવ્યો છે અને યાદીમાંથી આશરે ૧.૭ મિલિયન (૧૭ લાખ) જેટલા મતદારોના નામો કાઢી નાખવામાં આવ્યા હોવાના આરોપો લગાવ્યા છે. વિપક્ષનો દાવો છે કે વાસ્તવમાં ૨.૭૫ મિલિયનથી વધુ મતદારોને બાકાત રાખવામાં આવ્યા છે અને ચૂંટણી પંચ દ્વારા ડેટામાં હેરાફેરી કરીને સત્ય છુપાવવાનો પ્રયાસ થઈ રહ્યો છે, જે અંગે અધિકારીઓના રાજીનામાની માગ પણ ઊઠી હતી.

રાજકીય આરોપો અંગે પૂછવામાં આવતાં સંથન ગોપાલને વિપક્ષી વિરોધને ફગાવી દેતાં જણાવ્યું હતું કે ૨ સપ્ટેમ્બરે તેમણે સરકારી સેવામાં ૨૫ વર્ષ પૂર્ણ કર્યા હોવાથી અને અંગત બાબતો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવા માટે તેમણે બંધારણીય જોગવાઈ મુજબ VRS નો વિકલ્પ પસંદ કર્યો છે. પોતાના કાર્યકાળ દરમિયાન તેઓ આઈડી પ્રક્રિયાઓ સાથે સંકળાયેલી મહત્વપૂર્ણ રાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓમાં ઉચ્ચ હોદ્દાઓ, શ્રમ વિભાગના સચિવ અને કૃષિ નિયામક જેવા અનેક મહત્વના પ્રશાસનિક પદો પર પોતાની ફરજો બજાવી ચૂક્યા છે.

નોંધનીય છે કે ઓડિશામાં છેલ્લા ત્રણ વર્ષ દરમિયાન અનેક ઉચ્ચ સ્તરીય આઈએએસ (IAS) અને આઈપીએસ (IPS) અધિકારીઓએ સરકારી સેવામાંથી રાજીનામા આપીને સ્વૈચ્છિક નિવૃત્તિ લીધી છે. હાલમાં જ સપ્ટેમ્બર મહિનામાં ભુવનેશ્વરના ડેપ્યુટી પોલીસ કમિશનરે રાજીનામું આપ્યું હતું, જ્યારે આ અગાઉ ભૂતપૂર્વ મુખ્યમંત્રીના મુખ્ય સલાહકાર તરીકે ચર્ચિત રહેલા સિનિયર અધિકારીઓએ પણ નિવૃત્તિ લઈને રાજકીય પ્રવાહમાં પ્રવેશ કર્યો હતો. આમ, અમલદારશાહીમાં અચાનક VRS લેવાનો સિલસિલો રાજ્યના પ્રશાસનિક વર્તુળોમાં સતત ચર્ચાનો વિષય બન્યો છે.

રાષ્ટ્રીય સ્તરે પણ ભારતીય ચૂંટણી પંચ દ્વારા હાથ ધરાયેલી મતદાર યાદી સુધારણા અને આંતરિક નિર્ણયોને લઈને વિપક્ષી પક્ષો દ્વારા અનેક પ્રશ્નો ઉઠાવાઈ રહ્યા છે. ઓડિશાના મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારીના આ નિર્ણયથી સ્થાનિક અને કેન્દ્રીય સ્તરે રાજકીય નિવેદનબાજી વધુ તેજ બની છે. રાજ્ય સરકાર હવે તેમની અરજી સ્વીકારીને કેન્દ્ર સરકારને આગળની મંજૂરી માટે મોકલશે અને ટૂંક સમયમાં રાજ્યના નવા મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારીની નિમણૂક કરવાની પ્રક્રિયા હાથ ધરવામાં આવશે.