નવી દિલ્હી, તા. ૧૬: પશ્ચિમ એશિયા (મિડલ ઈસ્ટ) માં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ફાટી નીકળેલા યુદ્ધ અને ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવ વચ્ચે ભારત સરકાર સંપૂર્ણપણે એક્શન મોડમાં આવી ગઈ છે. દેશની અંદર પેટ્રોલિયમ પેદાશોની કોઈ અછત ન સર્જાય અને સ્થાનિક બજારમાં પુરવઠો જળવાઈ રહે તે હેતુથી કેન્દ્ર સરકારે એક અત્યંત મહત્વનો નિર્ણય લીધો છે. સરકારે ઇંધણ નિકાસ કરની તેની નવીનતમ પખવાડિક સમીક્ષાના ભાગરૂપે પેટ્રોલ, ડીઝલ અને એવિએશન ટર્બાઇન ફ્યુઅલ (ATF - વિમાન ઇંધણ) ની નિકાસ પર વસૂલવામાં આવતી વિશેષ વધારાની એક્સાઇઝ ડ્યુટી (Special Additional Excise Duty) માં મોટો સુધારો કર્યો છે.

નાણા મંત્રાલય દ્વારા જાહેર કરાયેલા સત્તાવાર નોટિફિકેશન અનુસાર, આ નવા સુધારેલા દરો આજથી જ એટલે કે ૧૬ જુલાઈથી દેશભરમાં અમલી બની ગયા છે.

નવા ટેક્સ દરોનું ગણિત: ક્યાં વધારો, ક્યાં ઘટાડો?

આ આંતરરાષ્ટ્રીય કટોકટી વચ્ચે સરકારે નિકાસ થતા ઇંધણના દરો નીચે મુજબ નક્કી કર્યા છે:

 ડીઝલની નિકાસ પર ઝીંકાયો ટેક્સ: વિદેશમાં મોકલવામાં આવતા ડીઝલ પરની નિકાસ ડ્યુટી વધારીને હવે રૂપિયા ૧૫.૫૦ પ્રતિ લિટર કરી દેવામાં આવી છે.
 હવાઈ ઇંધણ (ATF) પણ મોંઘું થયું: વિમાનમાં વપરાતા ઇંધણ (ATF) ની નિકાસ પર ડ્યુટી વધારીને રૂપિયા ૧૪.૫૦ પ્રતિ લિટર કરવામાં આવી છે.
 પેટ્રોલ નિકાસકારોને રાહત: બીજી તરફ, વિદેશમાં નિકાસ થતા પેટ્રોલ પર ટેક્સ ઘટાડીને રૂપિયા ૨.૫૦ પ્રતિ લિટર કરવામાં આવ્યો છે.

> ખાસ નોંધ: સામાન્ય જનતા માટે રાહતના સમાચાર એ છે કે આ ફેરફાર માત્ર વિદેશમાં નિકાસ થતા ઇંધણ પર જ લાગુ થશે. દેશના સ્થાનિક પેટ્રોલ પંપો પર વેચાતા પેટ્રોલ અને ડીઝલ પરની હાલની એક્સાઇઝ ડ્યુટીમાં કોઈ જ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો નથી. એટલે કે, તમારા અને મારા ખિસ્સા પર આની સીધી કોઈ નકારાત્મક અસર નહીં થાય.

શા માટે લેવો પડ્યો આ મોટો નિર્ણય?
આ વર્ષે ૨૭ માર્ચથી સરકારે આ વિશેષ એક્સાઇઝ ડ્યુટી લાગુ કરી હતી. પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા તણાવને કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ અસ્થિર બન્યા છે. ભારતીય રિફાઇનરીઓ વધુ નફાની લાલચમાં પોતાના પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનો વિદેશમાં ન વેચી મારે અને ભારતમાં ઇંધણની પૂરતી ઉપલબ્ધતા જળવાઈ રહે તે માટે નિકાસને ડિસ્કરેજ (નિરુત્સાહિત) કરવા આ કડક પગલું લેવાયું છે.

સરકાર દ્વારા દર પખવાડિયે (દર ૧૫ દિવસે) આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં તેલની સરેરાશ કિંમતોના આધારે આ દરોની સમીક્ષા કરવામાં આવે છે, જેથી દેશની ઊર્જા સુરક્ષાને કોઈ આંચ ન આવે.