નવી દિલ્હી : ભારતને ગ્લોબલ ફાર્મા હબ બનાવવાની દિશામાં અને દેશમાં તબીબી સંશોધનો (R&D) ને વધુ ઝડપી બનાવવા માટે કેન્દ્ર સરકારે એક મોટું કદમ ઉઠાવ્યું છે. કેન્દ્રીય આરોગ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ મંત્રાલય દ્વારા શુક્રવારે 'ડ્રગ્સ નિયમો, 1945' માં એક મહત્વપૂર્ણ સુધારાનો પ્રસ્તાવ મૂકવામાં આવ્યો છે. આ નવા નિયમ અંતર્ગત, હવે વૈજ્ઞાનિક પરીક્ષણ, લેબ ટેસ્ટિંગ અથવા વિશ્લેષણ (Analysis) માટે ઓછી માત્રામાં દવાઓની આયાત (Import) કરવાની પ્રક્રિયાને અત્યંત સરળ અને ડિજિટલ બનાવી દેવામાં આવશે, જેને સામાન્ય રીતે 'ફોર્મ ૧૧' (Form 11) ની પ્રક્રિયા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

બદલાશે સિસ્ટમ: એપ્રુવલની લાંબી રાહમાંથી મુક્તિ

હાલના નિયમો મુજબ સંશોધકો કે કંપનીઓએ દવાના સેમ્પલ મંગાવવા માટે લાયસન્સિંગ પ્રક્રિયામાંથી પસાર થવું પડતું હતું, જેમાં ઘણો સમય બગાડતો હતો. પરંતુ, પ્રસ્તાવિત સુધારા હેઠળ હવે 'એક્નોલેજમેન્ટ-બેઝ્ડ' (સ્વીકૃતિ-આધારિત) સિસ્ટમ શરૂ કરવામાં આવશે. આ નવીન જોગવાઈ હેઠળ, દવા આયાત કરવા ઈચ્છતા અરજદારે માત્ર ઓનલાઈન પોર્ટલ પર એક એડવાન્સ નોટિફિકેશન ફોર્મ સબમિટ કરવાનું રહેશે. આ ફોર્મ સબમિટ થતાં જ સિસ્ટમ દ્વારા જે ઓટોમેટેડ સ્વીકૃતિ (Acknowledgment) જનરેટ થશે, તેના જ આધારે કસ્ટમ્સમાંથી દવાઓની આયાત કરી શકાશે. આનાથી ફાર્મા કંપનીઓ અને સ્ટાર્ટ-અપ્સ પરથી નિયમનકારી બોજ ઘટશે અને 'ઇઝ ઓફ ડુઇંગ બિઝનેસ' (વ્યવસાય કરવાની સરળતા) ને મોટો વેગ મળશે.

આ ખાસ દવાઓ પર નિયંત્રણો યથાવત રહેશે:

સરકારના સત્તાવાર નિવેદન અનુસાર, તમામ સામાન્ય વિશ્લેષણાત્મક અને બિન-ક્લિનિકલ ટેસ્ટિંગ માટે આ સરળ પ્રક્રિયા લાગુ થશે. પરંતુ, માનવ સ્વાસ્થ્ય અને સુરક્ષાને ધ્યાનમાં રાખીને કેટલીક સંવેદનશીલ શ્રેણીની દવાઓ માટે અગાઉથી લાયસન્સ લેવાની અનિવાર્યતા ચાલુ રહેશે. જેમાં નીચેની દવાઓ સામેલ છે:

·         સેક્સ હોર્મોન્સ (Sex Hormones) અને સાયટોટોક્સિક (Cytotoxic) દવાઓ.

·         બીટા લેક્ટમ (Beta Lactam) ગ્રુપની દવાઓ.

·         જીવંત સુક્ષ્મસજીવો (Live Microorganisms) ધરાવતી બાયોલોજિકલ પ્રોડક્ટ્સ.

·         નાર્કોટિક્સ અને સાયકોટ્રોપિક (નશાકારક અને મગજ પર અસર કરતી) દવાઓ.

નવીનતા અને સંશોધનને મળશે અભૂતપૂર્વ ઝડપ

ઉલ્લેખનીય છે કે, આ પૂર્વે જાન્યુઆરી ૨૦૨૬ માં આરોગ્ય મંત્રાલયે 'નવા ડ્રગ્સ અને ક્લિનિકલ ટ્રાયલ્સ નિયમો, ૨૦૧૯' માં ફેરફાર કરીને સ્થાનિક સ્તરે ટેસ્ટિંગ લાયસન્સ માટે આવી જ નોટિફિકેશન સિસ્ટમ લાગુ કરી હતી. હવે આ જ સુવિધાને વિદેશથી મંગાવાતા સેમ્પલ્સ (આયાત) માટે પણ લંબાવવામાં આવી રહી છે. આ ઓનલાઈન પોર્ટલ હિસ્સેદારો માટે એક સિંગલ-વિન્ડો ગેટવે તરીકે કામ કરશે, જેનાથી ભારતીય લેબ્સ વૈશ્વિક સ્તરે થઈ રહેલા તબીબી સંશોધનો સાથે કદમ મિલાવી શકશે. મંત્રાલયે જણાવ્યું છે કે આ કાયદાના ડ્રાફ્ટ (ખરડા) અંગે દેશના હિસ્સેદારો અને સામાન્ય જનતા આગામી દિવસોમાં પોતાના વાંધા અથવા સૂચનો આરોગ્ય મંત્રાલયના અંડર સેક્રેટરી (ડ્રગ્સ) ને મોકલી શકે છે.