નવી દિલ્હી: સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ સેકન્ડરી એજ્યુકેશન (CBSE) દ્વારા બોર્ડ પરીક્ષાના પરિણામો પછી માર્ક્સ અંગે મૂંઝવણ અનુભવતા દેશભરના લાખો વિદ્યાર્થીઓ માટે એક ખૂબ જ મોટી અને રાહતજનક જાહેરાત કરવામાં આવી છે. સામાન્ય રીતે બોર્ડના પરિણામો જાહેર થયા પછી અનેક તેજસ્વી વિદ્યાર્થીઓને પોતાની મહેનત પ્રમાણે ગુણ ન મળ્યા હોવાનો અસંતોષ રહેતો હોય છે. અત્યાર સુધી રીચેકિંગ માટે ચૂકવવી પડતી મોંઘી ફીના કારણે સામાન્ય પરિવારોના બાળકો ઈચ્છવા છતાં પોતાના પેપર ફરી ચકાસણી કરાવી શકતા નહોતા, પરંતુ બોર્ડના આ નવા નિર્ણયથી વિદ્યાર્થીઓ અને વાલીઓની ચિંતાનો મોટો અંત આવ્યો છે.

શાળા શિક્ષણ અને સાક્ષરતા વિભાગના સચિવ સંજય કુમારે સત્તાવાર માહિતી આપતા જણાવ્યું છે કે હવે કોઈપણ વિદ્યાર્થી પોતાની ઉત્તરવહી માત્ર ૧૦૦ રૂપિયાના નજીવા દરે જોઈ શકશે અને તેના વેરીફિકેશન માટે પણ માત્ર ૧૦૦ રૂપિયાનો જ ખર્ચ થશે. આ ઉપરાંત જો કોઈ વિદ્યાર્થીને પ્રશ્નપત્રના કોઈ ચોક્કસ પ્રશ્નની ચકાસણી અંગે જ શંકા હોય, તો તેના પુનઃમૂલ્યાંકન માટે માત્ર ૨૫ રૂપિયાની ફી નિર્ધારિત કરવામાં આવી છે. આ નવી ફી રચના અગાઉના દરોની સરખામણીએ બહુ જ ઓછી હોવાથી હવે મધ્યમ અને ગરીબ વર્ગના વિદ્યાર્થીઓ પણ પોતાના સંતોષ માટે રીચેકિંગનો વિકલ્પ સરળતાથી પસંદ કરી શકશે.

બોર્ડ દ્વારા લેવાયેલા આ ક્રાંતિકારી નિર્ણયનું સૌથી મહત્વનું અને પ્રશંસનીય પાસું ફી રિફંડની પ્રક્રિયા છે. જો રીચેકિંગ કે પુનઃમૂલ્યાંકનની પ્રક્રિયા દરમિયાન વિદ્યાર્થીના ગુણમાં કોઈ પણ પ્રકારનો વધારો થશે અથવા ઓન-સ્ક્રીન માર્કિંગની ભૂલ સુધરશે, તો બોર્ડ દ્વારા લેવામાં આવેલી સંપૂર્ણ ફી વિદ્યાર્થીને પરત એટલે કે રિફંડ કરી દેવામાં આવશે. આ નીતિ પાછળનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય એ છે કે જો બોર્ડના કોઈ મૂલ્યાંકનકારની ભૂલના કારણે વિદ્યાર્થીને સહન કરવું પડ્યું હોય, તો તેને સુધારવા માટે વિદ્યાર્થી પર કોઈ આર્થિક દંડ કે નાણાકીય નુકસાન ન થવું જોઈએ.

છેલ્લા કેટલાક સમયથી સીબીએસઈ બોર્ડમાં અમલી બનેલી ડિજિટલ મૂલ્યાંકન અને ઓન-સ્ક્રીન માર્કિંગ સિસ્ટમ સામે દેશભરમાં વાલીઓ અને શિક્ષણશાસ્ત્રીઓ દ્વારા સવાલો ઉઠાવવામાં આવી રહ્યા હતા. તકનીકી ખામીઓ કે ઉતાવળના કારણે મૂલ્યાંકનમાં ક્ષતિઓ રહી જતી હોવાના કેટલાક કિસ્સાઓ સામે આવ્યા બાદ બોર્ડ પર પારદર્શિતા લાવવાનું ભારે દબાણ હતું. આ પૃષ્ઠભૂમિમાં શિક્ષણ મંત્રાલયે સ્પષ્ટ સંદેશ આપ્યો છે કે સત્તાવાળાઓ માટે તમામ વિદ્યાર્થીઓનું હિત સર્વોપરી છે અને કોઈપણ બાળકને તેની વાસ્તવિક મહેનત કરતાં ઓછા માર્ક્સ મળ્યાનો અફસોસ કે માનસિક દુઃખ થવું જોઈએ નહીં.

શિક્ષણ જગતના નિષ્ણાતો અને શાળાઓના આચાર્યો પણ બોર્ડના આ કદમને આવકારી રહ્યા છે અને તેમના મતે આ નવી વ્યવસ્થાથી બોર્ડની પરીક્ષા પદ્ધતિમાં લોકોનો વિશ્વાસ વધુ મજબૂત બનશે. અગાઉ આર્થિક મજબૂરીના કારણે જે પરિવારો અન્યાય સામે અવાજ ઉઠાવી શકતા નહોતા, તેઓ હવે આત્મવિશ્વાસ સાથે પુનઃમૂલ્યાંકન માટે આગળ આવશે. આ નિર્ણય માત્ર વિદ્યાર્થીઓનો આત્મવિશ્વાસ જ નહીં વધારે, પરંતુ પેપર તપાસનારા શિક્ષકોને પણ વધુ જવાબદાર અને સચોટ કામ કરવા માટે પ્રેરિત કરશે જેથી ભવિષ્યમાં આવી ભૂલો લઘુત્તમ કરી શકાય.