ન્યુ યોર્ક: ઘણીવાર લોકો ગાંજા (કેનાબીસ) ને એક સામાન્ય નશો ગણીને હળવાશથી લેતા હોય છે, પરંતુ મેડિકલ સાયન્સના લેટેસ્ટ રિસર્ચ કંઈક અલગ જ વાર્તા કહી રહ્યા છે. લાખો બ્રેઈન સ્કેનનો અભ્યાસ કરનાર એમેન ક્લિનિક્સના સ્થાપક ડૉ. ડેનિયલ એમેને ન્યૂયોર્ક પોસ્ટને જણાવ્યું કે, ગાંજાનું આદતપૂર્વકનું સેવન મગજના કાર્યમાં માપી શકાય તેવા નકારાત્મક ફેરફારો કરે છે. આ માત્ર ફેફસાં કે હૃદયને જ નહીં, પણ તમારા વ્યક્તિત્વ અને બુદ્ધિના કેન્દ્ર એવા મગજને પણ ગંભીર નુકસાન પહોંચાડે છે.
યાદશક્તિ અને સંકલન પર જોખમી અસર
ગાંજામાં રહેલું મુખ્ય તત્વ THC (Tetrahydrocannabinol) મગજના હિપ્પોકેમ્પસ વિસ્તાર પર સીધો હુમલો કરે છે, જે યાદશક્તિ માટે જવાબદાર છે. અભ્યાસ મુજબ, ગાંજાના વપરાશકર્તાઓમાં યાદશક્તિના પ્રદેશોમાં રક્ત પ્રવાહમાં ૧૩ થી ૧૭% સુધીનો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. આનો અર્થ એ કે વ્યક્તિ ટૂંકા ગાળાની યાદોને લાંબા ગાળાના અનુભવોમાં ફેરવી શકતી નથી, પરિણામે તે નાની-નાની વસ્તુઓ ભૂલવા લાગે છે.
નિર્ણય લેવાની શક્તિ થઈ જાય છે નબળી
મગજનો ‘પ્રીફ્રન્ટલ કોર્ટેક્સ’ ભાગ જે આપણને સાચા-ખોટાનો ભેદ સમજાવે છે અને આવેગ પર નિયંત્રણ રાખે છે, તેની સક્રિયતા ગાંજાના સેવનથી ઘટી જાય છે. આના કારણે વ્યક્તિ જોખમનું મૂલ્યાંકન કરવામાં નિષ્ફળ જાય છે અને લાંબા ગાળાના પરિણામોને બદલે તાત્કાલિક મળતા ક્ષણિક આનંદ પાછળ દોડે છે. તે વાહન ચલાવતી વખતે પ્રતિક્રિયા આપવામાં મોડું કરે છે, જે અકસ્માતનું મુખ્ય કારણ બને છે.
માનસિક સ્વાસ્થ્ય અને ‘બ્રેઈન ફૉગ’
ગાંજો પીવાથી મગજમાં એક પ્રકારનું ધુમ્મસ (Brain Fog) છવાઈ જાય છે, જેના કારણે એકાગ્રતા અને મલ્ટિટાસ્કીંગ અશક્ય બની જાય છે. રિસર્ચ એ પણ દર્શાવે છે કે વધુ પડતા ઉપયોગથી ડિપ્રેશન, પેરાનોઇયા (વહેમ), અને સ્કિઝોફ્રેનિયા જેવી ગંભીર માનસિક બીમારીઓનું જોખમ વધી જાય છે. આ ઉપરાંત, તે રાત્રિના સમયે જોવાની ક્ષમતા (Night Vision) ને પણ મંદ કરી નાખે છે.
શું આ નુકસાન મટી શકે?
ડૉ. એમેનના જણાવ્યા મુજબ, ગાંજો છોડવાથી મગજમાં થયેલા કેટલાક ફેરફારોમાં સુધારો થઈ શકે છે, પરંતુ તેના માટે લાંબો સમય અને મક્કમ મનોબળ જરૂરી છે. અંતે, ડેટા સ્પષ્ટ કરે છે કે ગાંજો મગજનો વિકાસ કરવાને બદલે તેને વૈશ્વિક સ્તરે સંકોચે છે અને કાર્યક્ષમતા ઘટાડે છે.
 
ગાંજાની મગજ પર ૬ મુખ્ય અસરો:
•    સંકલન: મોટર કંટ્રોલ અને સંતુલન બગડે છે.
•    યાદશક્તિ: શીખવાની અને યાદ રાખવાની ક્ષમતા ૧૭% સુધી ઘટે છે.
•    નિર્ણય: આવેગ નિયંત્રણ નબળું પડે છે.
•    એકાગ્રતા: આયોજન અને ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં મુશ્કેલી.
•    સંવેદના: અવાજ અને સ્વાદ પ્રત્યેની સંવેદનશીલતામાં અકુદરતી ફેરફાર.
•    માનસિક રોગ: પેનિક એટેક અને આત્મહત્યાના વિચારોનું જોખમ.