સના, તા.૦૯: મધ્ય પૂર્વના દેશ યમનમાં છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી ગૃહયુદ્ધનું અત્યંત ભયાનક અને રક્તરંજિત પુનરાવર્તન જોવા મળી રહ્યું છે. વર્ષ ૨૦૨૨માં થયેલા શાંતિ કરાર અને યુદ્ધવિરામ પછીનો આ સૌથી ઘાતકી સંઘર્ષ સાબિત થઈ રહ્યો છે. દેશના ઉત્તર અને પશ્ચિમ ભાગો પર કબ્જો ધરાવતા ઈરાન સમર્થિત હુતી બળવાખોરો (અન્સાર અલ્લાહ) અને સઉદી અરેબિયા તથા યુએઈ સમર્થિત યમન સરકારી દળો વચ્ચે ભીષણ જંગ જામ્યો છે. માત્ર ચાર દિવસની લડાઈ, જમીની આક્રમણો અને હવાઈ હુમલાઓમાં ૩૦૦થી વધુ લોકોના કરુણ મોત નીપજ્યા છે, જ્યારે હજારો નાગરિકો અને સૈનિકો ગંભીર રીતે ઘવાયાસ છે.

આ લડાઈ ખાસ કરીને તાઈઝ અને લાલ સમુદ્રના કિનારે આવેલા વ્યૂહાત્મક હોદેઇદા બંદર પ્રાંતમાં અત્યંત ઉગ્ર બની છે. હોદેઇદા બંદર પર આધિપત્ય મેળવવાની આ રક્તપાતપૂર્ણ હોડના કારણે યમનમાં માનવતાવાદી કટોકટી વધુ ભયાનક બની ગઈ છે. દવાનો અભાવ, બાળ આહાર અને પીવાના પાણીની ભારે તંગી વચ્ચે હોસ્પિટલો દર્દીઓથી છલકાઈ રહી છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘે આ પરિસ્થિતિને વિશ્વની સૌથી મોટી માનવતાવાદી આપત્તિ તરીકે વર્ણવી છે, જ્યાં અસંખ્ય માસૂમ નાગરિકો ભૂખમરા અને બીમારીઓના આરે આવીને ઊભા છે.

આ સંઘર્ષનો સૌથી ચિંતાજનક પાસું એ છે કે તે હવે માત્ર યમન પૂરતો સીમિત ન રહેતા વૈશ્વિક સુરક્ષા માટે મોટો ખતરો બન્યો છે. લાલ સમુદ્ર અને બાબ અલ-મંદેબ સામુદ્રધુની એશિયા, મધ્ય પૂર્વ અને યુરોપને જોડતો વિશ્વનો સૌથી મહત્વપૂર્ણ વેપારી જળમાર્ગ છે. હુતી જૂથે ડ્રોન અને મિસાઇલોથી આંતરરાષ્ટ્રીય તેલના ટેન્કરો તથા વેપારી જહાજોને નિશાન બનાવવાનું શરૂ કર્યું છે અને લાલ સમુદ્રનો માર્ગ સંપૂર્ણપણે બંધ કરવાની ખુલ્લી ધમકી આપી છે.

જો આ વ્યૂહાત્મક જળમાર્ગ અવરોધાશે તો વિશ્વભરમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ આસમાને પહોંચશે અને વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇન ખોરવાઈ જશે. ભૂતકાળની જેમ જહાજોએ આફ્રિકાના 'કેપ ઓફ ગુડ હોપ' ફરીને લાંબો માર્ગ અપનાવવો પડશે, જેનાથી મોંઘવારીનું ભયાનક મોજું ફરી વળશે. પ્રાદેશિક સત્તાની આ લડાઈમાં યમનના નિર્દોષ નાગરિકો બલીનો બકરો બની રહ્યા છે. જો તાત્કાલિક અસરથી સંવાદ અને રાજદ્વારી વાટાઘાટો શરૂ નહીં થાય, તો આ આંતરિક યુદ્ધ એક વ્યાપક પ્રાદેશિક મહાયુદ્ધમાં ફેરવાઈ શકે છે.