નવી દિલ્હી : વૈશ્વિક રોકાણ બેંક 'ગોલ્ડમેન સૅક્સ' (Goldman Sachs) દ્વારા ભારતના મેક્રોઇકોનોમિક (સમષ્ટિગત અર્થશાસ્ત્ર) આઉટલુકને લઈને અત્યંત ઉત્સાહજનક અહેવાલ જાહેર કરવામાં આવ્યો છે. પશ્ચિમ એશિયા (મિડલ ઈસ્ટ) માં લાંબા સમયથી ચાલી રહેલો તણાવ હળવો થતાં અને ખાસ કરીને યુએસ-ઈરાન વચ્ચે યુદ્ધવિરામની સમજૂતી બાદ વૈશ્વિક બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલ (કૂદું તેલ) ના ભાવમાં મોટો ઘટાડો નોંધાયો છે. આ બદલાયેલી વૈશ્વિક સ્થિતિના પગલે ગોલ્ડમેન સૅક્સે ચાલુ કેલેન્ડર વર્ષ ૨૦૨૬ (CY26) માટે ભારતના વાસ્તવિક જીડીપી (GDP) વૃદ્ધિ દરના અંદાજમાં ૦.૩% નો વધારો કરીને તેને ૬.૮% કર્યો છે.
"યુએસ-ઈરાન ડીલ પછી ભારત: સુધારેલ મેક્રો આઉટલુક" શીર્ષક ધરાવતા આ રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (Hormuz Strait) માં વેપાર પ્રવાહ ખોરવાઈ જવાની આશંકાઓ હવે એકદમ ઘટી ગઈ છે. નોંધનીય છે કે આ દરિયાઈ માર્ગ ભારતની કુલ ઊર્જા આયાતના ૬૦% થી વધુ હિસ્સો ધરાવે છે, જે દેશની આર્થિક પ્રગતિ માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ધમની સમાન છે. તેલના ભાવો તૂટવાથી ભારત સરકારના આયાત બિલ અને નાણાકીય ખાધ પરનું દબાણ ઘણું ઓછું થશે.
ક્રૂડ ઓઇલ અને મોંઘવારીના અંદાજોમાં મોટો કાપ
•    તેલના ભાવમાં નરમાઈ: ગોલ્ડમેન સૅક્સના અંદાજ મુજબ, વર્ષ ૨૦૨૬ ના બીજા ભાગમાં ક્રૂડ ઓઇલની સરેરાશ કિંમત અગાઉ ધારવામાં આવેલા $૯૨ ના બદલે $૮૨ પ્રતિ બેરલ રહેશે. જ્યારે વર્ષ ૨૦૨૭ માં આ ભાવ વધુ ઘટીને સરેરાશ $૭૫ પ્રતિ બેરલ સુધી આવી શકે છે.
•    ફુગાવામાં રાહત: કાચા તેલ અને વૈશ્વિક સ્તરે યુરિયા (ખાતર) ના ભાવમાં આવેલા તીવ્ર સુધારાને કારણે ભારતમાં ફુગાવા (મોંઘવારી) નો અંદાજ પણ ૫.૧% થી ઘટાડીને ૪.૯% કરવામાં આવ્યો છે. આનાથી સરકારના ખાતર સબસિડીના બિલનું જોખમ પણ ઘટશે.
હવામાન અને હીટવેવ હજુ પણ ચિંતાનો વિષય
અર્થતંત્ર માટે આ ઉજ્જવળ સંકેતો વચ્ચે ગ્લોબલ બ્રોકરેજ ફર્મે એક ચેતવણી પણ આપી છે. રિપોર્ટ અનુસાર, ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD) દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલી કાળઝાળ ગરમી (હીટવેવ) ની આગાહી અને હવામાન સંબંધિત અનિશ્ચિતતાઓ નજીકના ગાળામાં એક મોટો પડકાર બની શકે છે, જે ખાસ કરીને ગ્રામીણ વપરાશ અને ખેતી આધારિત આવકની વૃદ્ધિને અવરોધી શકે છે.
બીજી તરફ, સેન્ટ્રલ બેંકના વ્યાજ દરો અંગે વાત કરતા ઇન્વેસ્ટમેન્ટ બેંકે જણાવ્યું કે તે ૨૦૨૬ માં રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) દ્વારા દરોમાં ૫૦ બેસિસ પોઇન્ટનો વધારો કરવાની અપેક્ષા રાખે છે. જો કે, જો પેટ્રોકેમિકલ અને અન્ય કોમોડિટીઝના ભાવમાં આ જ પ્રકારે સતત ઘટાડો ચાલુ રહેશે, તો ફુગાવાનું દબાણ ઘટશે અને આ કડક નાણાકીય ચક્રમાં વિલંબ પણ થઈ શકે છે, જે ભારતીય ઉદ્યોગોના નફા ગાળા (પ્રોફિટ માર્જિન) ને વધુ મજબૂત બનાવશે.