મુંબઈ, જૂન ૨૦૨૬ : નાના રોકાણકારોના આર્થિક હિતોનું રક્ષણ કરવા અને શેરબજારમાં થતી શંકાસ્પદ સટ્ટાકીય પ્રવૃત્તિઓ પર લગામ લગાવવા માટે બોમ્બે સ્ટોક એક્સચેન્જ (BSE) દ્વારા એક મોટો અને મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. બીએસઈએ સત્તાવાર યાદી જાહેર કરીને એક્સચેન્જ પર લિસ્ટેડ અંદાજે ૩૫ જેટલી જુદી-જુદી કંપનીઓના શેરો માટેના પ્રાઇસ બેન્ડ (સર્કિટ ફિલ્ટર)માં ઘટાડો કરવાની જાહેરાત કરી છે. એક્સચેન્જના આ આકરા પગલાને કારણે હવે આ નિર્ધારિત શેરોમાં એક દિવસ દરમિયાન થતી મોટી વધ-ઘટ પર કાનૂની મર્યાદા આવી જશે, જેથી કરીને બજારના મેનિપ્યુલેટર્સ નાના રોકાણકારોને ફસાવી ન શકે.
બીએસઈ દ્વારા લેવાયેલા આ નિર્ણય અંતર્ગત જે સ્મોલકેપ કે મિડકેપ કંપનીઓના શેરોમાં છેલ્લા કેટલાક સમયથી કોઈપણ મજબૂત ફંડામેન્ટલ વગર અસામાન્ય તેજી કે મંદી જોવા મળી રહી હતી, તેમના સર્કિટ ફિલ્ટરને ટૂંકાવી દેવામાં આવ્યા છે. ઉદાહરણ તરીકે, જે શેરોની દૈનિક મુવમેન્ટ મર્યાદા અગાઉ ૨૦ ટકા કે ૧૦ ટકા હતી, તેને ઘટાડીને ૫ ટકા અથવા ૨ ટકા સુધી સીમિત કરી દેવામાં આવી છે. આ ફેરફાર આગામી ટ્રેડિંગ સેશનથી જ બજારમાં સત્તાવાર રીતે લાગુ કરી દેવામાં આવશે.
બજારના તજજ્ઞોના મતે, જ્યારે વૈશ્વિક સ્તરે યુદ્ધ અને ભૌગોલિક તણાવને કારણે બજાર ખૂબ જ અસ્થિર હોય, ત્યારે આવી નાની કંપનીઓના શેરોમાં ભારે હેરાફેરી થવાની શક્યતાઓ વધી જતી હોય છે. ઓપરેટરો ઘણીવાર ખોટી અફવાઓ ફેલાવીને શેરના ભાવ આસમાને લઈ જતા હોય છે અને પછી ઊંચા ભાવે સામાન્ય રોકાણકારોને શેર પધરાવીને પોતે નીકળી જતા હોય છે. બીએસઈની આ સર્કિટ ફિલ્ટર કટોતી આવા શંકાસ્પદ વ્યવહારો પર સીધો પ્રહાર કરશે.
બીએસઈ ટ્રેડિંગ ઓપરેશન્સ એન્ડ સર્વેલન્સ વિભાગે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ પ્રકારની સમીક્ષા એક નિયમિત પ્રક્રિયાનો ભાગ છે, જે અંતર્ગત શેરોના વોલ્યુમ, કિંમતોની વધઘટ અને ટ્રેડિંગ પેટર્નની ઝીણવટભરી તપાસ કર્યા બાદ જ આ ૩૫ કંપનીઓની યાદી તૈયાર કરવામાં આવી છે. આ યાદીમાં સામેલ કંપનીઓના નામ અને તેમના નવા પ્રાઇસ બેન્ડની વિગતો એક્સચેન્જની સત્તાવાર વેબસાઇટ પર મૂકી દેવામાં આવી છે જેથી બ્રોકર્સ અને રોકાણકારો તે મુજબ પોતાના સોદા ગોઠવી શકે.
આ નવા નિયમો લાગુ થવાને કારણે બજારના ટ્રેડર્સે હવે સાવધ રહેવું પડશે, કારણ કે સર્કિટ લિમિટ ઘટી જવાથી શેરમાં લિક્વિડિટીની સમસ્યા સર્જાઈ શકે છે. જો કોઈ શેરમાં લોઅર સર્કિટ લાગી જશે તો રોકાણકારોને પોતાના શેર વેચીને બહાર નીકળવાની તક પણ ઓછી મળશે. આથી જ, આર્થિક સલાહકારો નાના અને સામાન્ય રોકાણકારોને સલાહ આપી રહ્યા છે કે તેઓ માત્ર મજબૂત બેકગ્રાઉન્ડ અને ક્વોલિટી ધરાવતી લાર્જકેપ કંપનીઓમાં જ રોકાણ કરે.