મુંબઈ : બોમ્બે હાઈકોર્ટે મહારાષ્ટ્ર સરકારને મુંબઈની ઝૂંપડપટ્ટીઓમાં કચરો ફેંકવાની પ્રવૃત્તિને અટકાવવા અને આવા વિસ્તારોમાં નાગરિક શિસ્ત જાળવવા માટે એક મજબૂત નીતિ ઘડવાનો આદેશ આપ્યો છે. ન્યાયાધીશ ગિરીશ કુલકર્ણી અને ન્યાયાધીશ નીલા ગોખલેની બનેલી પીઠે ૩ નવેમ્બરે આપેલા એક આદેશમાં સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જ્યાં સુધી સક્રિય પગલાં લેવામાં નહીં આવે ત્યાં સુધી સ્થિતિ સુધરવાની કોઈ શક્યતા નથી. અદાલતે જણાવ્યું કે એવું ન ચાલી શકે કે માત્ર એટલા માટે કે શહેરના અમુક વિસ્તારો ઝૂંપડપટ્ટીઓ છે, બાકીના વિસ્તારોના લોકો જાહેર સ્થળો, પેવમેન્ટ્સ અને ફૂટપાથ પર કચરો ફેંકનારા તત્વોના ત્રાસનો ભોગ બને.

આ નીતિની રચના માટે હાઈકોર્ટે એક સમિતિની રચના કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે, જેની અધ્યક્ષતા શહેરી વિકાસ વિભાગના સચિવ કરશે અને તેમાં બૃહન્મumbai મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનના કમિશનર તથા સ્લમ રીહેબિલિટેશન ઓથોરિટીના મુખ્ય કાર્યકારી અધિકારી પણ સામેલ હશે. અદાલતને જણાવવામાં આવ્યું કે મુંબઈમાં ૪૫ ટકા જમીન ઝૂંપડપટ્ટીઓની છે અને કુલ કચરામાંથી ૩૦ થી 40 ટકા કચરો ઝૂંપડપટ્ટી વિસ્તારોમાંથી જ એકત્રિત થાય છે. ન્યાયાધીશોએ જણાવ્યું કે આ એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ મુદ્દો છે જેને સક્ષમ સત્તાવાળાઓએ મજબૂત નીતિ બનાવીને ઉકેલવો જ પડશે.

અદાલતે સૂચન કર્યું કે આ નીતિમાં સ્લમ રીહેબિલિટેશન સ્કીમ હેઠળ ઉપલબ્ધ લાભો જપ્ત કરવાની સંભાવના તેમજ મફત અથવા સબસિડીયુક્ત કાયમી વૈકલ્પિક આવાસ મેળવવાનો અધિકાર રદ્દ કરવાના પાસાઓનો પણ સમાવેશ થવો જોઈએ. અદાલતે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે માત્ર દંડ ફટકારવો કે ગુના નોંધવા એ નાગરિક શિસ્ત લાવવા માટે પૂરતા સાબિત થઈ રહ્યા નથી.

અદાલતે બૃહન્મumbai મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન અને સ્લમ રીહેબિલિટેશન ઓથોરિટીને લોકોની માનસિકતા બદલવા માટે આક્રમક સામાજિક અભિયાનો શરૂ કરવા અપીલ કરી છે. આ આદેશ કાંજુરમાર્ગ ડમ્પિંગ ગ્રાઉન્ડ પાસે રહેતા રહેવાસીઓની સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ સંબંધિત અરજીઓની સુનાવણી દરમિયાન આપવામાં આવ્યો હતો. અદાલતે મ્યુનિસિપલ સત્તાવાળાઓને સ્વચ્છતા અને ઘન કચરા સંચાલન અંગે આળશભર્યું વલણ ન અપનાવવાની તાકીદ કરી છે.