નવાપુર: મહારાષ્ટ્રના નવાપુરમાં બર્ડ ફ્લૂ (H5N1) ના પ્રકોપને કારણે રાજ્યમાં ફફડાટ ફેલાયો છે. સંક્રમણને અટકાવવા માટે વહીવટીતંત્ર દ્વારા અત્યાર સુધીમાં ૧,૫૦,૦૦૦ થી વધુ મરઘાઓને મારી નાખવામાં (Culling) આવ્યા છે. આ મોટા પાયાના ઓપરેશન બાદ હવે લોકોમાં એ વાતનો ડર પેસી ગયો છે કે શું આ વાયરસ માણસોમાં પણ ફેલાઈ શકે છે? આ સ્થિતિ પર નજર રાખવા માટે ICMR અને NCDC જેવી કેન્દ્રીય સંસ્થાઓ સક્રિય થઈ ગઈ છે.
ICMR ની સતત નજર, હજુ સુધી કોઈ માનવ કેસ નહીં
ICMR ના ડાયરેક્ટર જનરલ ડો. રાજીવ બહલે જણાવ્યું હતું કે, આરોગ્ય વિભાગ અને પશુપાલન વિભાગ સંયુક્ત રીતે આ પરિસ્થિતિ પર ઝીણવટભરી નજર રાખી રહ્યા છે. રાહતની વાત એ છે કે અત્યાર સુધી મહારાષ્ટ્ર કે દેશના અન્ય કોઈ ભાગમાં આ વાયરસના માણસોમાં સંક્રમણનો એક પણ કેસ નોંધાયો નથી. નિષ્ણાતોના મતે, પક્ષીઓમાંથી માણસોમાં આ વાયરસનું ફેલાવવું અત્યંત દુર્લભ છે, તેથી અત્યારે ગભરાવાની જરૂર નથી.
શું છે H5N1 વાયરસ અને તેની ગંભીરતા?
વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા (WHO) ના આંકડા મુજબ, વર્ષ ૨૦૦૩ થી અત્યાર સુધીમાં વિશ્વભરમાં અંદાજે ૯૩૯ માનવ કેસ નોંધાયા છે, જેમાંથી ૪૬૪ લોકોના મોત થયા છે. એટલે કે, જો આ વાયરસ માણસોમાં ફેલાય તો તે જીવલેણ સાબિત થઈ શકે છે. જોકે, વૈજ્ઞાનિકોનું કહેવું છે કે આ વાયરસ હજુ સુધી એવો વિકસિત થયો નથી કે તે માણસથી માણસમાં સરળતાથી ફેલાઈ શકે. ભારતમાં અત્યાર સુધીના ઈતિહાસમાં માત્ર બે જ માનવ કેસ નોંધાયા છે.
માત્ર પેન્ડેમિક નહીં, 'ઇમરજન્સી' માટે તૈયાર રહેવું જરૂરી
પબ્લિક હેલ્થ ઓર્ગેનાઈઝેશનના ડો. ઈશ્વર ગિલાડાએ ભાર મૂક્યો છે કે આપણે માત્ર મહામારી જ નહીં, પણ ગ્લોબલ વોર્મિંગને કારણે આવતી કુદરતી આફતો જેવી કે હીટવેવ અને દાવાનળ (Wildfires) સામે પણ સજ્જ રહેવું પડશે. તેમણે મીડિયાને પણ વિનંતી કરી છે કે આ બાબતે કોઈ પણ જાતનો ભય ફેલાવ્યા વગર વૈજ્ઞાનિક તથ્યો જ લોકો સુધી પહોંચાડવા જોઈએ. હાલમાં વાયરસના ટ્રેકિંગ અને જીનોમ સિક્વન્સિંગનું કામ તેજ કરી દેવામાં આવ્યું છે જેથી ભવિષ્યના કોઈ પણ જોખમને ટાળી શકાય.