રાજકોટ, તા.૨૨: બીજા વિશ્વયુદ્ધ પછીના આઠ દાયકાથી પણ વધુ સમયગાળા બાદ અમેરિકા પોતાની વૈજ્ઞાનિક સંશોધન અને વિકાસ (R&D) પ્રણાલીમાં મૂળભૂત અને ક્રાંતિકારી પરિવર્તન લાવવા જઈ રહ્યું છે. ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રના 'વ્હાઇટ હાઉસ ઓફિસ ઓફ સાયન્સ એન્ડ ટેકનોલોજી પોલિસી' (OSTP) દ્વારા "સાયન્સ: અ ન્યૂ ગોલ્ડન એજ" (Science: A New Golden Age) નામનો એક ઐતિહાસિક અહેવાલ બહાર પાડવામાં આવ્યો છે. વાર્ષિક ૨૦૦ અબજ ડૉલર (આશરે રૂ. ૧૬.૫ લાખ કરોડથી વધુ) ના ફેડરલ રિસર્ચ ફંડિંગનું વિતરણ કરતી સિસ્ટમમાં આ યોજના હેઠળ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ને વૈજ્ઞાનિક શોધોના કેન્દ્રમાં મૂકવામાં આવ્યું છે.
'ગોલ્ડન ટિકિટ' અને પરંપરાગત પ્રક્રિયાનો વિકલ્પ
વ્હાઇટ હાઉસના આ પ્રસ્તાવમાં મોટી અને સ્થાપિત સંસ્થાઓના બદલે વ્યક્તિગત રીતે સંશોધન કરતા મહત્વાકાંક્ષી વૈજ્ઞાનિકોને સીધું જ સરકારી ભંડોળ આપવા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. અહેવાલમાં દલીલ કરવામાં આવી છે કે પરંપરાગત પીઅર-રિવ્યૂ (Peer-review) પદ્ધતિ ઘણીવાર માત્ર જૂના અને સ્થાપિત પ્રોજેક્ટ્સને પ્રોત્સાહન આપે છે. તેના વિકલ્પરૂપે "ગોલ્ડન ટિકિટ" જેવી નવી પદ્ધતિ લાવવાની ભલામણ કરાઈ છે, જે ટેકનિકલ સમીક્ષકોને બિનપરંપરાગત અને ઉચ્ચ-જોખમ ધરાવતા પરંતુ ક્રાંતિકારી વિચારો ધરાવતા પ્રોજેક્ટ્સને સીધું સમર્થન આપવાની સત્તા આપશે.
જેનેસિસ મિશન અને AI સશક્ત પ્રયોગશાળાઓ
આ નવી વ્યૂહરચનાનું મુખ્ય હૃદય AI છે. વહીવટીતંત્રે તમામ ફેડરલ એજન્સીઓને નવેમ્બર ૨૦૨૫ માં શરૂ કરાયેલા 'જેનેસિસ મિશન' (Genesis Mission) ને પૂર્ણ ફંડિંગ આપવા નિર્દેશ આપ્યો છે, જેથી આગામી દસ વર્ષમાં યુએસ વિજ્ઞાન અને એન્જિનિયરિંગની ઉત્પાદકતા બે ગણી કરી શકાય. આ મિશન હેઠળ સુપરકોમ્પ્યુટર્સ, વિશાળ વૈજ્ઞાનિક ડેટાસેટ્સ અને સ્વાયત્ત (Autonomous) AI પ્રયોગશાળાઓ તૈયાર કરવામાં આવશે જે સ્વયં નવા સિદ્ધાંતો (Hypotheses) રજૂ કરી પ્રયોગોનું વિશ્લેષણ કરી શકશે.
ચીન સાથેની સ્પર્ધા અને મુખ્ય રાષ્ટ્રીય પ્રાથમિકતાઓ
અહેવાલમાં સંશોધન ક્ષેત્રે ચીનને અમેરિકાના સૌથી મોટા અને સમાન સ્તરના સ્પર્ધક તરીકે દર્શાવવામાં આવ્યું છે. ચીન તરફથી મળી રહેલા સખત પડકાર સામે યુએસ લીડ જાળવી રાખવા માટે અહેવાલમાં કેટલીક મહત્વપૂર્ણ રાષ્ટ્રીય પ્રાથમિકતાઓ નક્કી કરાઈ છે:
•    ક્વોન્ટમ અને ફ્યુઝન એનર્જી: ૨૦૩૦ ના દાયકાના મધ્ય સુધીમાં વાણિજ્યિક ફ્યુઝન પાવર અને ક્વોન્ટમ કમ્પ્યુટર વિકસાવવા.
•    સેમિકન્ડક્ટર અને રોબોટિક્સ: નેક્સ્ટ-જનરેશન સેમિકન્ડક્ટર ટેકનોલોજી અને એડવાન્સ્ડ ઉત્પાદન ક્લસ્ટરોનું નિર્માણ.
•    અવકાશ મિશન: ૨૦૨૮ સુધીમાં અમેરિકન વિજ્ઞાનીઓને ફરી ચંદ્ર પર પહોંચાડવા, સ્પેસ ન્યુક્લિયર પાવર સિસ્ટમ અને મૂન બેઝ સ્થાપિત કરવો.
૧૯૪૫ પછીનો સૌથી મોટો પુનર્વિચાર
OSTP ના ડિરેક્ટર માઈકલ ક્રેટસિઓસે જણાવ્યું હતું કે, "આ અહેવાલ અમેરિકન વૈજ્ઞાનિકોને મુક્તપણે કામ કરવાની સ્વાયત્તતા આપે છે અને દેશને AI-સંચાલિત વૈજ્ઞાનિક ક્રાંતિનું નેતૃત્વ કરવા તૈયાર કરે છે." ૧૯૪૫ ના પ્રખ્યાત અહેવાલ 'સાયન્સ: ધ એન્ડલેસ ફ્રન્ટિયર' પછીની આ સૌથી મોટી સમીક્ષા માનવામાં આવી રહી છે. FY 2026 માટે $3 અબજથી વધુનું બજેટ ધરાવતી એજન્સીઓને ૯૦ દિવસમાં આ યોજનાનો અમલ શરૂ કરવા આદેશ અપાયો છે.
ઝડપી વિગતો (Key Highlights):
•    વાર્ષિક બજેટ ફાળવણી: $200 બિલિયન (ફેડરલ રિસર્ચ ફંડ)
•    કેન્દ્રબિંદુ: આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ, ક્વોન્ટમ સાયન્સ અને સ્વાયત્ત લેબ્સ
•    મુખ્ય લક્ષ્ય: ૨૦૨૮ સુધીમાં મૂન મિશન અને ચીન સામે વૈજ્ઞાનિક સર્વોપરીતા જાળવવી.