નવી દિલ્હી : આપણે નાની-મોટી બીમારીઓમાં અવારનવાર દવાની ગોળીઓ (ટેબ્લેટ) લેતા હોઈએ છીએ. જો તમે ક્યારેય ધ્યાનથી જોયું હોય તો કેટલીક ગોળીઓની બિલકુલ મધ્યમાં એક સીધી રેખા અથવા કટ માર્ક બનેલો હોય છે. બાળપણમાં કદાચ આપણને એવું લાગતું હશે કે આ માત્ર ટેબ્લેટને સુંદર દેખાડવા માટેની કોઈ ડિઝાઇન હશે. પરંતુ વાસ્તવમાં આ કોઈ ફેશન કે ડિઝાઇન નથી, બલ્કે તેની પાછળ એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ, વૈજ્ઞાનિક અને તાર્કિક મેડિકલ કારણ છુપાયેલું છે, જેનાથી મોટાભાગના લોકો બિલકુલ અજાણ છે.
શું છે આ રેખાનું અસલી કામ?
મેડિકલ અને ફાર્માસ્યુટિકલ ભાષામાં દવાની ગોળી પર બનેલી આ આડી કે ઊભી રેખાને 'સ્કોર લાઇન' (Score Line) અથવા 'ગોળી-વિભાજન રેખા' કહેવામાં આવે છે. આ રેખાનું મુખ્ય કાર્ય દર્દીને ટેબ્લેટના બે સરખા ભાગ કરવામાં મદદ કરવાનું છે.
ઘણી વખત એવું બને છે કે કોઈ ચોક્કસ દવા બજારમાં વધુ પાવર (હાઈ મિલિગ્રામ) માં ઉપલબ્ધ હોય છે, પરંતુ ડૉક્ટર દર્દીની સ્થિતિ મુજબ તેને ઓછો અથવા અડધો ડોઝ લેવાની સલાહ આપે છે.
ઉદાહરણથી સમજો 'સ્કોર લાઇન' નું ગણિત
ધારો કે ડૉક્ટરે તમને ૨૫૦ મિલિગ્રામ (mg) ની દવા લેવાનું કહ્યું છે, પરંતુ તમારી પાસે મેડિકલ સ્ટોર પરથી લાવેલી ૫૦૦ મિલિગ્રામની ટેબ્લેટ છે. આવી સ્થિતિમાં ટેબ્લેટ પર બનેલી આ 'સ્કોર લાઇન' ખૂબ જ આશીર્વાદરૂપ સાબિત થાય છે. આ લાઇનના ટેકાથી તમે ગોળીને વચ્ચેથી સહેજ દબાવીને કટકા કે ભૂકો કર્યા વિના સરળતાથી બે સમાન ભાગમાં (૨૫૦-૨૫૦ મિલિગ્રામમાં) વહેંચી શકો છો. આનાથી દર્દીના શરીરમાં દવાની ચોક્કસ અને સચોટ માત્રા જાય છે.
લાઇન વગરની ગોળી તોડવાની ભૂલ ક્યારેય ન નડવી જોઈએ!
અહીં એક ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ સાવચેતી રાખવાની જરૂર છે જે દરેક નાગરિકે જાણવી જ જોઈએ. જે દવાની ગોળીઓ પર આવી કોઈ રેખા (સ્કોર લાઇન) હોતી નથી, તેને ક્યારેય પણ અડધી તોડીને, ભૂકો કરીને કે ચાવીને ખાવી જોઈએ નહીં.
કેમ લાઇન વગરની ગોળી તોડવી નુકસાનકારક છે? જે ગોળીઓ સપાટ હોય છે, તેમાં દવાનું મિશ્રણ આખી ટેબ્લેટમાં એકસરખું વહેંચાયેલું ન પણ હોય. વળી, કેટલીક ગોળીઓ પર ખાસ પ્રકારનું કેમિકલ કોટિંગ (આવરણ) હોય છે, જેનો હેતુ દવાને પેટમાં જઈને તરત ઓગળવાને બદલે ધીમે-ધીમે અસર કરવાનો હોય છે. જો તમે લાઇન વગરની ગોળીને તોડી નાખો, તો તે કોટિંગ તૂટી જાય છે અને દવા એકસાથે શરીરમાં ઓગળી જાય છે, જે ફાયદો કરવાને બદલે ગંભીર નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.
તેથી, હવે જ્યારે પણ તમે દવાની ગોળી પર આ રેખા જુઓ, ત્યારે સમજી જજો કે તે તમારી સુવિધા અને સ્વાસ્થ્યની સુરક્ષા માટે બનાવવામાં આવી છે. જો કે, સુરક્ષિત રહેવા માટે કોઈપણ દવાને અડધી તોડતા પહેલા તમારા ફેમિલી ડૉક્ટર અથવા ફાર્માસિસ્ટની સલાહ ચોક્કસ લો.