ગૃહમંત્રી અમિતભાઈ શાહ સંસદમાં 'દક્ષિણ વિરુદ્ધ ઉત્તર'ના વિવાદનો અંત લાવશે: ૧૩૧માં બંધારણીય સુધારા બિલ સાથે સીમાંકનનું નવું ગણિત રજૂ કરાશે, વસ્તી નિયંત્રણ કરનારા રાજ્યોના અન્યાયની આશંકા પર પૂર્ણવિરામ

નવી દિલ્હી, તા.૧૫: ભારતના રાજકારણમાં લાંબા સમયથી ચર્ચાનો વિષય બનેલા 'સીમાંકન' (Delimitation) મુદ્દે કેન્દ્ર સરકારે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ સ્પષ્ટતા કરી છે. દક્ષિણ ભારતના રાજ્યોમાં એવી આશંકા હતી કે વસ્તી ગણતરીના આધારે જો બેઠકોની ફાળવણી થશે, તો જેમણે વસ્તી પર સફળતાપૂર્વક નિયંત્રણ મેળવ્યું છે તેવા રાજ્યોની લોકસભામાં બેઠકો ઘટી જશે. જોકે, કેન્દ્ર સરકારના એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ 'ધ હિન્દુ' સાથેની વાતચીતમાં આ તમામ ડરને ફગાવી દીધા છે.
સરકારી સૂત્રોના જણાવ્યા મુજબ, આગામી સીમાંકન પ્રક્રિયા એવી રીતે તૈયાર કરવામાં આવી છે કે કોઈ પણ રાજ્ય તેની વર્તમાન પ્રમાણસર સંખ્યા ગુમાવશે નહીં. ઉલટાનું, તમામ રાજ્યોમાં લોકસભાની બેઠકોની સંખ્યામાં ૫૦ ટકા (અડધો અડધ) વધારો થવાની શક્યતા છે. આનો અર્થ એ થયો કે જો કોઈ રાજ્યમાં અત્યારે ૨૦ બેઠકો છે, તો તે વધીને ૩૦ થઈ શકે છે, પરંતુ અન્ય રાજ્યોની સરખામણીમાં તેનું પ્રતિનિધિત્વ ઘટશે નહીં.
 
ગૃહમંત્રી અમિતભાઈ શાહ કરશે ઐતિહાસિક જાહેરાત
આવતીકાલે એટલે કે ૧૬ એપ્રિલ, ૨૦૨૬ના રોજ સંસદમાં 'બંધારણ (૧૩૧મો સુધારો) બિલ' અને 'સીમાંકન બિલ' પર ચર્ચા શરૂ થવાની છે. આ ઐતિહાસિક ચર્ચા દરમિયાન ગૃહમંત્રી અમિતભાઈ શાહ પોતે સંસદના ફ્લોર પરથી દેશને અને ખાસ કરીને દક્ષિણના રાજ્યોને આશ્વાસન આપશે. સરકારનો ઉદ્દેશ્ય એ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે કે વિકાસ અને વસ્તી સ્થિરતાના માર્ગે ચાલનારા રાજ્યોને કોઈ પણ પ્રકારનું રાજકીય નુકસાન ન ભોગવવું પડે.
 
સીમાંકન કેમ વિવાદાસ્પદ હતું?
સીમાંકનનો મુદ્દો એટલા માટે નાજુક છે કારણ કે:
•    વસ્તી ગણતરીનો આધાર: લોકસભાની બેઠકો વસ્તીના આધારે નક્કી થાય છે. ઉત્તર ભારતના રાજ્યોમાં વસ્તી વધારો વધુ છે, જ્યારે દક્ષિણના રાજ્યોએ વસ્તી નિયંત્રણમાં સારું કામ કર્યું છે.
•    બેઠકોની વહેંચણી: જૂના નિયમ મુજબ, વસ્તી ગણતરીના નવા આંકડા લાગુ થતા દક્ષિણના રાજ્યોની બેઠકો ઘટીને ઉત્તરના રાજ્યોની વધી જવાની ભીતિ હતી.
•    રાજકીય સંતુલન: દક્ષિણના રાજ્યોને ડર હતો કે સંસદમાં તેમનો અવાજ નબળો પડી જશે અને કેન્દ્ર સરકારના નિર્ણયોમાં તેમનું મહત્વ ઘટી જશે.
 
નવું ગણિત: સર્વસંમતિનો માર્ગ
કેન્દ્ર સરકાર જે નવું ડ્રાફ્ટ બિલ લાવી રહી છે, તેમાં બેઠકોની કુલ સંખ્યામાં મોટો વધારો કરવાની જોગવાઈ છે. નવી સંસદ ભવન પણ વધુ સભ્યોની બેઠક ક્ષમતાને ધ્યાનમાં રાખીને બનાવવામાં આવી છે. સરકારની આ સ્પષ્ટતા બાદ હવે વિપક્ષી રાજ્યો અને દક્ષિણના પ્રાદેશિક પક્ષોનું વલણ શું રહે છે, તે જોવું રસપ્રદ રહેશે. જો આ ફોર્મ્યુલા સફળ રહેશે, તો તે ભારતના સંઘીય માળખા માટે એક મોટી જીત સાબિત થશે.